B1 · Rzeczowniki: rodzaj, liczba mnoga, złożenia
Łączniki -s- i -n- w złożeniach
„Arbeitszeit, Sonnenschein, Hundehütte”
-s i -n, które pojawiają się między dwiema częściami złożenia, i to, czym nie są.
W skrócie
- Zapamiętaj
- Jedno słowo, jeden rodzajnik, a decyduje ostatnia część.
- Forma
- Arbeitszeit, Zeitungsartikel-s-
- Słowa sygnałowe
- -s-
- -n-
- -en-
- -e-
- Zusammensetzung
- Pułapka
- Źle:die Arbeit’s Zeit, die Arbeit ZeitDobrze:die Arbeitszeit
Teraz ty
Ćwiczenia do tego tematu: 5. Odpowiedzi sprawdza przeglądarka; żadna z nich nie opuszcza twojego urządzenia.
Teraz twoja kolejZdania do tego tematu: 4; ćwicz, pisząc – sprawdzanie od razu.
Forma
Wzorce w skrócie
Każdy wiersz mówi najpierw, kiedy albo do czego służy wzorzec, a potem podaje niemiecki przykład.
| -s- | Arbeitszeit, Zeitungsartikel |
| -n- / -en- | Sonnenschein, Straßenbahn |
| -e- | Hundehütte, Pferdestall |
| bez łącznika | Haustür, Bahnhof |
| rodzaj i liczba mnoga | vom letzten Wort |
Zasady po kolei
Forma, o którą chodzi w tym temacie
Ostatnia część decyduje o rodzaju i liczbie mnogiej.
die Tür → die Haustürdrzwi → drzwi wejściowe
Pierwsza część na -ung, -heit, -keit albo -schaft dostaje -s-.
die Zeitung → der Zeitungsartikelgazeta → artykuł w gazecie
Łącznik -s nie jest dopełniaczem i nic nie znaczy.
die Arbeitszeitczas pracy
Złożenie pisze się jednym słowem, nieważne jak długie.
die Krankenversicherungskartekarta ubezpieczenia zdrowotnego
Przykładowe zdania
Meine Arbeitszeit endet um fünf.Mój czas pracy kończy się o piątej.
Die Straßenbahn fährt alle zehn Minuten.Tramwaj jeździ co dziesięć minut.
Er liest den Zeitungsartikel.On czyta artykuł w gazecie.
Der Bahnhof ist gleich um die Ecke.Dworzec jest zaraz za rogiem.
Wir brauchen eine Geburtsurkunde.Potrzebujemy aktu urodzenia.
Więcej przykładowych zdań (6)
der Geburtstagurodziny
die Sonnenbrilleokulary przeciwsłoneczne
das Kinderzimmerpokój dziecięcy
die Lebensmittelartykuły spożywcze
der Hauptbahnhofdworzec główny
die Führerscheinprüfungegzamin na prawo jazdy
Pułapka, w którą często wpadają osoby mówiące po polsku
Uwaga
Oba błędy mają ten sam korzeń: traktowanie łącznika jak końcówki przypadku. Po polsku „czas pracy” to dwa słowa z dopełniaczem, więc kusi, żeby i po niemiecku napisać dwa słowa: Arbeit Zeit albo Zeit der Arbeit. Niemiecki nigdy nie rozdziela części złożenia spacją. Cała konstrukcja to jeden rzeczownik z jednym rodzajnikiem i jedną liczbą mnogą; rozbicie go daje wyrażenie, które znaczy coś innego albo nic.
Całe wyjaśnienie
Czytaj całość · ok. 1 min
Niemieckie złożenia pisze się jednym słowem, a obie części często łączy łącznik: Arbeit + Zeit → Arbeitszeit, Sonne + Schein → Sonnenschein, Hund + Hütte → Hundehütte. Najczęstsze łączniki to -s-, -n-, -en- i -e-. Polski też ma swój łącznik, tylko samogłoskowy: „gwiazdozbiór”, „wodociąg” — tam „-o-” również nic nie znaczy.
-s-, choć tak wygląda, nie jest ani dopełniaczem, ani liczbą mnogą. Łatwo pomyśleć, że Arbeitszeit to „czas pracy” z niemieckim dopełniaczem, tak jak po polsku; ale to jedno słowo, a s stoi w nim dla brzmienia. Widać to najlepiej po tym, że -s- pojawia się też po rzeczownikach żeńskich, które w dopełniaczu żadnego -s nie dostają: die Arbeit, der Arbeit.
Nie ma reguły, która przewidziałaby każdy przypadek, i rodowici użytkownicy też się mylą przy rzadkich słowach. Są dwie przydatne tendencje: pierwsza część na -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion, -tät prawie zawsze dostaje -s- (Zeitungsartikel, Sicherheitsgurt); pierwsza część, która tworzy liczbę mnogą na -n, zwykle dostaje -n- (Straßenbahn, Blumenladen).
Jak dobrze znasz ten temat?
To pole wypełnia się samo, gdy poćwiczysz. Możesz je tu zmienić w każdej chwili.
Następny na ścieżce: 93 · Zaimek es i jego zastosowaniaWróć do ścieżki nauki