ch, sch, sp, st i twarde końcówki

ch ma dwa dźwięki. Po a, o, u i au brzmi z tyłu gardła, jak polskie „ch” w „dach”: Bach, noch, Buch, auch. Po pozostałych samogłoskach i po spółgłoskach jest miękkie, z przodu ust — blisko polskiego „ch” w „chiński”, tylko lżej, prawie jak syczące „ś” z wydechem: ich, nicht, Milch, Mädchen. Końcowe -ig w języku standardowym czyta się tym drugim dźwiękiem: zwanzig, König. Polskie „cz” pisze się po niemiecku tsch: Deutsch, tschüs.

sch to polskie „sz” zapisane trzema literami: Schule, schön, Tisch. Na początku słowa sp i st czyta się też z tym dźwiękiem: „szp” i „szt”. sprechen, Sport, Stadt, Straße. Zbitki spółgłosek nie sprawiają ci kłopotu — polski ma „szpital” i „sztuka”. Trzeba tylko pamiętać, że pisze się st, a mówi „szt”. W środku i na końcu słowa sp i st czyta się tak, jak się pisze: Fenster, ist.

Na końcu słowa albo sylaby b, d i g twardnieją i brzmią jak p, t i k: gelbkończy się na pHundna tTagna k To zjawisko znasz z polskiego: „chleb” wymawiasz „chlep”, „ogród” — „ogrót”. I pisownia działa tak samo jak po polsku: zostaje miękka litera, bo gdy za nią przyjdzie samogłoska, znów ją słychać — Hunde, Tage, jak „chleba”, „ogrodu”. Dlatego Rad (koło) i Rat (rada) brzmią tak samo.

W standardowym niemieckim r wymawia się z tyłu ust, z lekkim tarciem: rot, Reise. Polskie drżące „r” jest bez problemu zrozumiałe; na południu Niemiec i w Austrii słychać je zresztą na co dzień. Po samogłosce r prawie znika i brzmi jak krótkie „a”: hier, Tür, Uhr.