B1 · Zaimki
Zaimki względne i wskazujące
„der, die, das” — wskazywać i łączyć
der, die, das to nie tylko rodzajniki: samodzielnie wskazują jak polskie „ten”, a w zdaniu podrzędnym łączą jak „który”.
W skrócie
- Zapamiętaj
- Z akcentem i samo — wskazuje. Bez akcentu — mów er, sie, es.
- Forma
- der Mann, die Frau, das Kindjako rodzajnik
- Słowa sygnałowe
- der
- die
- das
- den
- dem
- dessen
- deren
- denen
- dieser
- Pułapka
- Źle:Er hat angerufen. Der ist mein Bruder. (unbetont)Dobrze:Er hat angerufen. Das ist mein Bruder.
Teraz ty
Ćwiczenia do tego tematu: 5. Odpowiedzi sprawdza przeglądarka; żadna z nich nie opuszcza twojego urządzenia.
Teraz twoja kolejZdania do tego tematu: 3; ćwicz, pisząc – sprawdzanie od razu.
Forma
Wzorce w skrócie
Każdy wiersz mówi najpierw, kiedy albo do czego służy wzorzec, a potem podaje niemiecki przykład.
| jako rodzajnik | der Mann, die Frau, das Kind |
| jako zaimek względny | der Mann, der dort steht |
| jako zaimek wskazujący | Den kenne ich. |
| dopełniacz (Genitiv) | dessen, deren |
| celownik (Dativ) liczby mnogiej | denen |
Zasady po kolei
Forma, o którą chodzi w tym temacie
Samodzielne der, die, das wskazują jak polskie „ten, ta, to” i przyjmują przypadek ze swojego zdania.
Der hat vorhin angerufen.Ten dzwonił przed chwilą.
das wskazuje na całą sytuację, jak polskie „to”.
Das habe ich nicht gewusst.Tego nie wiedziałem.
Gdy wybierasz z kilku rzeczy, dieser jest mocniejszy.
Von den beiden Vorschlägen finde ich diesen besser.Z tych dwóch propozycji ta podoba mi się bardziej.
Zaimek względny bierze rodzaj z rzeczownika, a przypadek ze swojego zdania — jak „który”.
Die Kollegen, mit denen ich arbeite, sind nett.Koledzy, z którymi pracuję, są mili.
Przykładowe zdania
Die kenne ich noch aus der Schule.Ją znam jeszcze ze szkoły.
Das ist mir neu.To dla mnie nowość.
Dem traue ich nicht.Temu nie ufam.
Welchen Weg nehmen wir? Diesen nicht.Którą drogą jedziemy? Na pewno nie tą.
Der Kollege, dessen Auto da steht, ist im Urlaub.Kolega, którego samochód tam stoi, jest na urlopie.
Więcej przykładowych zdań (8)
Den Film? Den habe ich schon gesehen.Ten film? Już go widziałem.
Die kommt bestimmt zu spät.Ona na pewno się spóźni.
Mit dem rede ich nicht mehr.Z nim już nie rozmawiam.
Das ist genau das Problem.To jest właśnie problem.
Nächste Woche? Die ist schon voll.Przyszły tydzień? Jest już pełny.
Der Nachbar, dessen Hund immer bellt, ist umgezogen.Sąsiad, którego pies ciągle szczeka, wyprowadził się.
Denen habe ich alles erklärt.Wszystko im wyjaśniłem.
Das war nicht meine Idee.To nie był mój pomysł.
Pułapka, w którą często wpadają osoby mówiące po polsku
Uwaga
Polskie „to” jest jedno dla wszystkiego, więc łatwo wybrać die albo der, gdy wskazujesz na ludzi: „to są moi rodzice” → Die sind meine Eltern. Ale gdy przedstawiasz albo nazywasz coś po raz pierwszy, niemiecki mówi das, bez względu na rodzaj i liczbę: Das sind meine Eltern, Das ist mein Bruder — dokładnie jak polskie „to”. Samodzielne der i die o ludziach brzmią potocznie i czasem nieuprzejmie; gdy nie chcesz akcentu, mów er, sie.
Całe wyjaśnienie
Czytaj całość · ok. 1 min
Te same słowa, które znasz jako rodzajniki, stoją często samodzielnie, bez rzeczownika, i wtedy wskazują: Der hat vorhin angerufen, Das habe ich nicht gewusst. Polski robi to samo słowem „ten”: „Ten dzwonił przed chwilą”, „Tego nie wiedziałem”. Odmieniają się według rodzaju i przypadku rzeczownika, do którego się odnoszą, tak jak „ten, tego, temu”.
Jako zaimek względny te słowa łączą zdanie podrzędne z rzeczownikiem — jak polskie „który, która, które”: der Mann, der dort steht „mężczyzna, który tam stoi”. Rodzaj i liczbę bierze z rzeczownika, a przypadek z własnego zdania: die Kollegen, mit denen ich arbeite „koledzy, z którymi pracuję”. Dokładnie jak w polskim. Przecinek jest obowiązkowy w obu językach, a czasownik stoi w niemieckim zdaniu względnym na samym końcu.
Od rodzajnika różnią się cztery formy, które warto zapamiętać osobno: dopełniacz (Genitiv) dessen i deren („którego”, „której”, „których”) oraz celownik (Dativ) liczby mnogiej denen („którym”). Der Kollege, dessen Auto da steht — „kolega, którego samochód tam stoi”. Gdy chcesz wybrać jedną rzecz z kilku, mocniejsze jest dieser: Diesen nehme ich „ten biorę”.
Jak dobrze znasz ten temat?
To pole wypełnia się samo, gdy poćwiczysz. Możesz je tu zmienić w każdej chwili.
Następny na ścieżce: 84 · Wielkie literyWróć do ścieżki nauki