A2 · Rzeczowniki: rodzaj, liczba mnoga, złożenia
Rzeczowniki złożone
słowa zbudowane ze słów
Żeby wiedzieć, co to jest, czytaj ostatnią część; żeby wiedzieć, jakie — części przed nią.
W skrócie
- Zapamiętaj
- Jedna rzecz, jedno słowo. Ostatnia część to sama rzecz.
- Forma
- die Hand + der Schuh = der Handschuhrzeczownik + rzeczownik
- Słowa sygnałowe
- -s-
- -n-
- Haus
- Zeit
- Karte
- Zimmer
- Pułapka
- Źle:Ich suche den Auto Schlüssel.Dobrze:Ich suche den Autoschlüssel.
Teraz ty
Ćwiczenia do tego tematu: 5. Odpowiedzi sprawdza przeglądarka; żadna z nich nie opuszcza twojego urządzenia.
Teraz twoja kolejZdania do tego tematu: 3; ćwicz, pisząc – sprawdzanie od razu.
Forma
Wzorce w skrócie
Każdy wiersz mówi najpierw, kiedy albo do czego służy wzorzec, a potem podaje niemiecki przykład.
| rzeczownik + rzeczownik | die Hand + der Schuh = der Handschuh |
| z łącznikiem -s | die Arbeit + der Tag = der Arbeitstag |
| z łącznikiem -n | die Straße + die Bahn = die Straßenbahn |
| temat czasownika + rzeczownik | fahren + die Karte = die Fahrkarte |
| przymiotnik + rzeczownik | hoch + das Haus = das Hochhaus |
Zasady po kolei
Forma, o którą chodzi w tym temacie
Ostatnia część decyduje o rodzaju i liczbie mnogiej.
das Haus → das Krankenhaus, die Krankenhäuserdom → szpital, szpitale
Części przed nią zawężają znaczenie; czyta się od prawej do lewej.
der Autoschlüsselklucz do samochodu
Wiele złożeń ma między częściami łącznik -s albo -n; nie ma on znaczenia.
die Geburtstagsfeierprzyjęcie urodzinowe
Złożenia pisze się jednym słowem: nigdy ze spacją, a z łącznikiem tylko dla przejrzystości albo przy skrótach.
die E-Mail-Adresseadres e-mail
Przykładowe zdania
Der Autoschlüssel liegt in der Küche.Klucz do samochodu leży w kuchni.
Sie arbeitet im Krankenhaus.Ona pracuje w szpitalu.
Der Fahrkartenautomat ist kaputt.Automat biletowy jest zepsuty.
Wir nehmen die Straßenbahn.Jedziemy tramwajem.
Meine E-Mail-Adresse hat sich geändert.Zmienił się mój adres e-mail.
Więcej przykładowych zdań (8)
Der Bahnhofsvorplatz wird umgebaut.Plac przed dworcem jest przebudowywany.
Hast du die Hausaufgaben gemacht?Odrobiłeś lekcje?
Die Waschmaschine läuft noch.Pralka jeszcze chodzi.
Er hat einen Termin beim Zahnarzt.On ma wizytę u dentysty.
Das Wohnzimmer ist zu klein.Salon jest za mały.
Die Krankenversicherung zahlt das nicht.Kasa chorych za to nie płaci.
Wo ist die Bushaltestelle?Gdzie jest przystanek autobusowy?
Sie sucht eine Ferienwohnung.Ona szuka mieszkania wakacyjnego.
Pułapka, w którą często wpadają osoby mówiące po polsku
Uwaga
Polski mówi „klucz do samochodu” albo „przystanek autobusowy” — dwoma, trzema słowami, ze spacjami. Te spacje same przechodzą na niemiecki: Auto Schlüssel. A w niemieckim dwa rzeczowniki obok siebie to dwa osobne rzeczowniki i czytelnik próbuje je tak rozumieć. To, co po polsku robi przyimek albo przymiotnik, po niemiecku robi pisownia łączna: jeśli dwa słowa nazywają jedną rzecz, są jednym słowem.
Całe wyjaśnienie
Czytaj całość · ok. 1 min
Niemiecki zapisuje złożenia jako jedno słowo, bez łącznika i bez spacji: Handschuh, Fahrkartenautomat, Krankenversicherung. Wyglądają na długie, ale trudność leży w czytaniu, nie w samej idei.
Zasada czytania jest krótka: ostatnia część mówi, czym ta rzecz jest, a części przed nią ją zawężają. Handschuh to Schuh (but) na Hand (rękę): „rękawiczka”. Schuhhandel to handel butami. Te same dwa słowa w odwrotnej kolejności dają dwie różne rzeczy. Po polsku kolejność jest odwrotna: najpierw to, czym rzecz jest, potem doprecyzowanie — „automat biletowy”, „klucz do samochodu”. Niemiecki czyta się więc od końca.
Polski rzadko łączy rzeczowniki w jedno słowo; zamiast tego używa przymiotnika („przystanek autobusowy”), dopełniacza („kierowca autobusu”) albo przyimka („klucz do samochodu”). Niemiecki ma na to wszystko jedno słowo: die Bushaltestelle, der Busfahrer, der Autoschlüssel. Ostatnia część decyduje też o rodzaju i liczbie mnogiej, więc długie złożenie prawie nie kosztuje wysiłku: kto zna der Automat, zna też der Fahrkartenautomat i die Fahrkartenautomaten.
Warto wiedzieć1
Warto wiedzieć
Porównanie z polskim: jedno słowo zamiast trzech
Gdzie polski buduje wyrażenie z przymiotnikiem, dopełniaczem albo przyimkiem, niemiecki skleja rzeczowniki: „ubezpieczenie zdrowotne” to Krankenversicherung, „karta ubezpieczenia zdrowotnego” to Krankenversicherungskarte. Kolejność jest odwrotna niż po polsku: polskie wyrażenie zaczyna się od rzeczy głównej („karta …”), niemieckie słowo na niej się kończy (…karte). Przy długim słowie szukaj więc najpierw ostatniej części, przetłumacz ją, a potem idź od końca w lewo.
Wo ist der Fahrkartenautomat?Gdzie jest automat z biletami?
Jak dobrze znasz ten temat?
To pole wypełnia się samo, gdy poćwiczysz. Możesz je tu zmienić w każdej chwili.
Następny na ścieżce: 36 · Zaimki zwrotneWróć do ścieżki nauki