A2 · Rzeczowniki: rodzaj, liczba mnoga, złożenia
Zdrobnienia: -chen i -lein
„das Mädchen, das Häuschen, das Brötchen”
Dwie końcówki, które zmniejszają rzeczownik, robią go nijakim, a czasem całkiem zmieniają jego znaczenie.
W skrócie
- Zapamiętaj
- Każde -chen i -lein jest nijakie, a liczba mnoga brzmi tak samo.
- Forma
- das Häuschen, das Hündchen-chen
- Słowa sygnałowe
- -chen
- -lein
- klein
- das
- Pułapka
- Źle:die Mädchen liest ein BuchDobrze:das Mädchen liest ein Buch
Teraz ty
Ćwiczenia do tego tematu: 5. Odpowiedzi sprawdza przeglądarka; żadna z nich nie opuszcza twojego urządzenia.
Teraz twoja kolejZdania do tego tematu: 4; ćwicz, pisząc – sprawdzanie od razu.
Forma
Wzorce w skrócie
Każdy wiersz mówi najpierw, kiedy albo do czego służy wzorzec, a potem podaje niemiecki przykład.
| -chen | das Häuschen, das Hündchen |
| -lein | das Büchlein, das Vöglein |
| rodzaj | immer das: das Häuschen, das Mädchen |
| liczba mnoga | ein Brötchen, zwei Brötchen |
| Umlaut | Haus → Häuschen, Buch → Büchlein |
Zasady po kolei
Forma, o którą chodzi w tym temacie
Zdrobnienie jest nijakie, bez względu na rodzaj rzeczownika, od którego pochodzi.
der Hund → das Hündchenpies → piesek
Samogłoska tematu dostaje Umlaut, gdzie to możliwe.
die Stadt → das Städtchenmiasto → miasteczko
Liczba mnoga jest taka sama jak pojedyncza.
zwei Brötchen, bittepoproszę dwie bułki
Obie końcówki znaczą to samo; -lein jest starsze i bardziej literackie.
das Schwesterleinsiostrzyczka
Przykładowe zdania
Wir haben ein Häuschen am See.Mamy domek nad jeziorem.
Möchtest du ein Brötchen?Chcesz bułkę?
Das Mädchen liest ein Buch.Dziewczynka czyta książkę.
Warte ein Weilchen.Poczekaj chwileczkę.
Sie hat ein Kätzchen bekommen.Dostała kociaka.
Więcej przykładowych zdań (6)
Ein Gläschen Wein.Kieliszeczek wina.
Das arme Tierchen.Biedne zwierzątko.
Ich mache ein Nickerchen.Utnę sobie drzemkę.
Wir wohnen in einem Städtchen.Mieszkamy w miasteczku.
Sie erzählt ein Märchen.Ona opowiada bajkę.
Noch ein Stückchen Kuchen?Jeszcze kawałeczek ciasta?
Pułapka, w którą często wpadają osoby mówiące po polsku
Uwaga
Każde zdrobnienie jest nijakie i znaczenie nic tu nie zmienia. Polski odruch działa odwrotnie: „domek” jest męski, bo „dom” jest męski, więc ręka pisze der Häuschen. Po niemiecku -chen zawsze daje das. Das Mädchen opisuje dziewczynę i ma das; zaimek, który do niego wraca, jest gramatycznie es, ale w mowie po kilku słowach ludzie zwykle przechodzą na sie, bo znaczenie wygrywa z formą. Słychać oba; rodzajnik jest jednak stały.
Całe wyjaśnienie
Czytaj całość · ok. 1 min
Niemiecki tworzy zdrobnienie prawie od każdego rzeczownika końcówką -chen, rzadziej i bardziej poetycko -lein. Samogłoska dostaje Umlaut, gdzie to możliwe: Haus → Häuschen, Buch → Büchlein, Hund → Hündchen. Polski jest tu bogatszy — „domek”, „domeczek”, „psiak”, „piesek” — i zdrobnień używa częściej. Niemieckie zdrobnienie brzmi mocniej i jest rzadsze.
Ważniejsze od samej końcówki są dwa skutki. Wynik jest zawsze nijaki, bez względu na pierwotny rodzaj; dlatego das Mädchen jest nijakie, choć opisuje dziewczynę. To duża różnica wobec polskiego: „domek” zostaje męski jak „dom”, „rączka” żeńska jak „ręka”. Po niemiecku der Hund daje das Hündchen. Drugi skutek: liczba mnoga jest taka sama jak pojedyncza — ein Brötchen, zwei Brötchen.
Końcówka nie dotyczy tylko wielkości. Niesie czułość (mein Schätzchen, „moje kochanie”), lekceważenie (dein Autochen) i w wielu słowach skamieniała w nowe słowo, którego nikt nie czuje już jako zdrobnienia: Brötchen to nie mały chleb, tylko bułka; Mädchen to po prostu dziewczyna. Polski zna to samo: „rogalik” czy „okienko” w urzędzie to już osobne słowa.
Warto wiedzieć1
Warto wiedzieć
Porównanie z polskim: zdrobnienie zmienia rodzaj
Polskie zdrobnienie zachowuje rodzaj podstawy: „dom” i „domek” są męskie, „ręka” i „rączka” żeńskie, „okno” i „okienko” nijakie. Niemieckie zdrobnienie przechodzi zawsze do rodzaju nijakiego: der Hund → das Hündchen, die Katze → das Kätzchen, die Stadt → das Städtchen. Dzięki temu masz jedną regułę bez wyjątków: zobaczysz -chen albo -lein, piszesz das.
Der Hund bellt. Das Hündchen schläft.Pies szczeka. Piesek śpi.
Jak dobrze znasz ten temat?
To pole wypełnia się samo, gdy poćwiczysz. Możesz je tu zmienić w każdej chwili.
Następny na ścieżce: 50 · Zaimki nieokreślone: jemandWróć do ścieżki nauki