B1 · Szyk zdania
Kolejność określeń: TeKaMoLo
kiedy, dlaczego, jak, gdzie
W środku zdania: czas, przyczyna, sposób, miejsce – temporal, kausal, modal, lokal.
W skrócie
- Zapamiętaj
- Kiedy – dlaczego – jak – gdzie. Miejsce zawsze na końcu.
- Forma
- morgen, um acht, letzte WocheTe – czas
- Słowa sygnałowe
- morgen
- gestern
- wegen
- deshalb
- mit
- zu Fuß
- nach
- in
- Pułapka
- Źle:Ich fahre nach Berlin morgen mit dem Zug.Dobrze:Ich fahre morgen mit dem Zug nach Berlin.
Teraz ty
Ćwiczenia do tego tematu: 5. Odpowiedzi sprawdza przeglądarka; żadna z nich nie opuszcza twojego urządzenia.
Teraz twoja kolejZdania do tego tematu: 4; ćwicz, pisząc – sprawdzanie od razu.
Forma
Wzorce w skrócie
Każdy wiersz mówi najpierw, kiedy albo do czego służy wzorzec, a potem podaje niemiecki przykład.
| Te – czas | morgen, um acht, letzte Woche |
| Ka – przyczyna | wegen des Wetters, aus Angst |
| Mo – sposób | mit dem Zug, schnell, gern |
| Lo – miejsce | nach Berlin, im Büro, dorthin |
Zasady po kolei
Forma, o którą chodzi w tym temacie
Podstawowa kolejność w środku zdania: czas, przyczyna, sposób, miejsce.
Er ist gestern wegen des Streiks zu Fuß ins Büro gegangen.Wczoraj z powodu strajku poszedł do biura pieszo.
Zaimki jako dopełnienia stoją przed wszystkim, także przed rzeczownikami.
Ich habe es ihm gestern gegeben.Dałem mu to wczoraj.
nicht stoi późno, przed tym, czemu przeczy.
Er ist gestern nicht gekommen.Wczoraj nie przyszedł.
Każdy pojedynczy element może przejść na pierwsze miejsce dla podkreślenia – czasownik nadal stoi drugi.
Mit dem Zug fahre ich morgen nach Berlin.Pociągiem jadę jutro do Berlina.
Przykładowe zdania
Wir treffen uns morgen im Café.Spotykamy się jutro w kawiarni.
Sie fährt jeden Tag mit dem Rad zur Arbeit.Codziennie jeździ rowerem do pracy.
Er hat gestern aus Versehen die Tür abgeschlossen.Wczoraj przez pomyłkę zamknął drzwi na klucz.
Ich komme heute wegen des Wetters später.Przyjdę dziś później z powodu pogody.
Sie ist letztes Jahr allein nach Japan gereist.W zeszłym roku sama pojechała do Japonii.
Więcej przykładowych zdań (6)
Ich rufe dich heute Abend kurz an.Zadzwonię do ciebie dziś wieczorem na chwilę.
Er hat sie letzte Woche zufällig getroffen.W zeszłym tygodniu spotkał ją przypadkiem.
Wir fahren im Sommer mit dem Auto nach Italien.Latem jedziemy samochodem do Włoch.
Sie arbeitet seit Jahren erfolgreich in Hamburg.Od lat z powodzeniem pracuje w Hamburgu.
Der Brief kam gestern leider zu spät an.List niestety przyszedł wczoraj za późno.
Ich habe ihm das gestern gesagt.Powiedziałem mu to wczoraj.
Pułapka, w którą często wpadają osoby mówiące po polsku
Uwaga
Polski szyk pozwala zacząć od miejsca: „jadę do Berlina jutro pociągiem”. Po niemiecku Ich fahre nach Berlin morgen mit dem Zug zostanie zrozumiane, ale od razu brzmi obco – niemieckie ucho czeka na miejsce na końcu i gdy pojawia się za wcześnie, zdanie wydaje się przerwane. Zapamiętaj: czas na początku środka, miejsce na końcu – Ich fahre morgen mit dem Zug nach Berlin.
Całe wyjaśnienie
Czytaj całość · ok. 1 min
Gdy w środku zdania stoi kilka określeń, niemiecki układa je zwykle w jednej kolejności, którą łatwo zapamiętać pod skrótem TeKaMoLo: najpierw czas (temporal – kiedy?), potem przyczyna (kausal – dlaczego?), sposób (modal – jak?) i na końcu miejsce (lokal – gdzie?, dokąd?).
Sie fährt jeden Tag mit dem Rad zur Arbeit – „codziennie jeździ rowerem do pracy”. Polski często ma tu tę samą kolejność, ale może też powiedzieć „jeździ do pracy rowerem codziennie”. Po niemiecku to drugie razi: miejsce lub kierunek stoją na końcu, tuż przed tym, co zamyka zdanie.
To kolejność podstawowa, nie prawo. Zaimki idą przed wszystkimi określeniami (Ich habe es ihm gestern gegeben), a dowolny element możesz przenieść na pierwsze miejsce, żeby go podkreślić – wtedy czasownik i tak zostaje drugi: Mit dem Zug fahre ich morgen nach Berlin.
Jak dobrze znasz ten temat?
To pole wypełnia się samo, gdy poćwiczysz. Możesz je tu zmienić w każdej chwili.
Następny na ścieżce: 101 · Przeczenie w słowie: „un-”, „-los”, „-frei”Wróć do ścieżki nauki