B1 · Yan cümleler
Amaç: „um … zu“, „damit“
„damit“, „um … zu“
Amacı söylemenin iki yolu var ve hangisini seçeceğine tek bir kural karar verir: İki yarının öznesi aynı mı?
Bir bakışta
- Aklında tut
- Aynı özne: um zu. Farklı özne: damit.
- Biçim
- Ich gehe früh, um pünktlich zu sein.um … zu
- İşaret sözcükleri
- um
- zu
- damit
- wozu
- zwecks
- Tuzak
- Yanlış:Ich erkläre es, um du es verstehst.Doğru:Ich erkläre es, damit du es verstehst.
Sıra sende
Bu konuda 5 alıştırma. Cevapların tarayıcıda kontrol edilir; hiçbiri cihazından dışarı çıkmaz.
Şimdi kendin yazBu konuda 4 cümle; yazarak çalış, anında kontrol edilsin.
Biçim
Kalıplara bir bakışta
Her satır önce kalıbın ne zaman ya da ne için kullanıldığını söyler, sonra Almanca bir örnek verir.
olumsuzluk
| um … zu | Ich gehe früh, um pünktlich zu sein. |
| ayrılabilen fiil | um rechtzeitig anzukommen |
| damit | Ich rufe an, damit sie Bescheid weiß. |
| olumsuz amaç | damit nichts passiert |
Kurallar tek tek
Bu konunun ele aldığı biçim
um … zu iki yarıda aynı özneyi ister.
Er spart, um ein Auto zu kaufen.Araba almak için para biriktiriyor.
Özneler farklıysa damit kullanılır ve damit her zaman mümkündür.
Ich schreibe es auf, damit du es nicht vergisst.Unutmayasın diye not ediyorum.
Ayrılabilen fiilde zu sözcüğün içine girer.
um rechtzeitig anzukommenzamanında varmak için
İki yapı da virgülle ayrılır.
Sie ruft an, um sich zu entschuldigen.Özür dilemek için arıyor.
Örnek cümleler
Ich stehe früh auf, um in Ruhe zu frühstücken.Kahvaltıyı rahat rahat yapmak için erken kalkıyorum.
Sie lernt, um die Prüfung zu bestehen.Sınavı geçmek için çalışıyor.
Wir gehen leise, damit das Kind weiterschläft.Çocuk uyumaya devam etsin diye sessiz yürüyoruz.
Er wiederholt es, damit es jeder versteht.Herkes anlasın diye tekrar ediyor.
Ich nehme den Schirm mit, um nicht nass zu werden.Islanmamak için şemsiyeyi yanıma alıyorum.
6 örnek cümle daha
Ich rufe an, um einen Termin zu machen.Randevu almak için arıyorum.
Sie spart, damit ihre Tochter studieren kann.Kızı üniversitede okuyabilsin diye para biriktiriyor.
Wir sind gekommen, um zu helfen.Yardım etmeye geldik.
Mach das Fenster zu, damit es nicht zieht.Cereyan yapmasın diye pencereyi kapat.
Er ging, ohne sich zu verabschieden.Vedalaşmadan gitti.
Anstatt zu warten, ging sie los.Beklemek yerine yola çıktı.
Türkçe konuşanların sık düştüğü tuzak
Dikkat
Türkçede „-mek için“ ile „-sin diye“ arasındaki fark zaten öznedir: „anlamak için“ (ben), „anlasın diye“ (o). Almancada da öyle: um … zu cümlesinin kendi öznesi yoktur, onu ana cümleden ödünç alır ve bu yüzden yalnızca iki taraf aynı kişi olduğunda işler. İkinci bir özne ortaya çıktığı anda mastarın tutunacağı bir yer kalmaz ve cümle damit ile tam bir yan cümle ister: um du es verstehst değil, damit du es verstehst.
Açıklamanın tamamı
Hepsini oku · yaklaşık 1 dk
Almancada amaç için iki yapı vardır ve aralarında seçim bir üslup meselesi değildir. um … zu ve mastar, cümlenin iki yarısının öznesi aynıysa kullanılır: Ich lerne Deutsch, um in Wien zu studieren. İki işi de aynı kişi yapar. Türkçede bu „Viyana’da okumak için“dir: „-mek için“ um … zu’nun tam karşılığıdır.
damit kendi öznesi ve sonda kendi çekimli fiili olan tam bir yan cümle açar ve iki özne farklı olduğunda zorunludur: Ich erkläre es noch einmal, damit alle es verstehen. Ben açıklıyorum, onlar anlıyor. Türkçede bu „herkes anlasın diye“ ya da „herkesin anlaması için“dir.
Kural mekaniktir ve söz etmeye değer bir istisnası yoktur: Özne aynıysa um … zu kullanılabilir; özne farklıysa yalnızca damit olur. damit her zaman da kullanılabilir, yani emin olmayan birinin elinde güvenli bir seçenek vardır.
Bu konuyu ne kadar iyi biliyorsun?
Alıştırma yaptıktan sonra burası kendiliğinden dolar. İstediğin zaman buradan değiştirebilirsin.