Almanca telaffuz: dinlemek için 24 minimal çift

Bu liste alışılmış listelerden daha kısa, çünkü tek bir kurala uyuyor: Listede sadece Türkçede olmayan ayrımlar var. Kendi dilinin zaten yaptığı bir ayrım sana hiç zahmet vermez; çalışmaya değer olanlar, onun yapmadığı ayrımlardır.

Bu yüzden 7 grubun her biri önce Türkçe konuşan birinin bunun yerine ne yaptığını söylüyor. Asıl bilgi budur; altındaki kelimeler kanıttır. Burada fonetik alfabe yok: İşaretleri bilenin bu sayfaya ihtiyacı yok, bilmeyene de bir şey anlatmazlar.

Burada ne oluyor: Bu grup Türkçe konuşanlar için en kolaylarından biridir, çünkü ü ve ö Türkçede de var: schön kelimesindeki ö, „göz“ kelimesindeki ö sesine, für kelimesindeki ü de „gül“ kelimesindeki ü sesine çok yakındır. İspanyolca ya da İngilizce konuşanların aylarca uğraştığı şeyi sen zaten biliyorsun. Tuzak başka yerlerde: Almanca ü ve ö çoğu zaman uzundur — Tür ve schön kelimelerinde ses, Türkçedekinin iki katı kadar tutulur — ve bazı alıntı kelimelerde u yazılır, uzun bir u okunur: Tour. Bir de bu gruba ait olmayan ama burada karşına çıkan bir okuma tuzağı var: vier ile für aynı sesle başlar. Almanca v çoğu kelimede f okunur (Vater, viel, vergessen); Türkçedeki v sesi ise Almancada w ile yazılır (Wasser, wer, Wette).

Burada ne oluyor: Türkçede bir ünlünün uzunluğu neredeyse hiçbir zaman anlamı değiştirmez; „hala“ ile „hâlâ“ gibi birkaç alıntı kelime dışında kulak buna dikkat etmeyi öğrenmemiştir. Almancada ise hemen her ünlünün kısa ve uzun biçimi vardır ve yalnızca uzunluk iki kelimeyi ayırabilir: [ʃtat] şehir, [ʃtaːt] devlettir. Uzun ünlüyü aslında her gün söylüyorsun: „dağ“ ya da „öğretmen“ kelimesinde ğ önündeki ünlüyü uzatır. Staat kelimesindeki a, „dağ“ kelimesindeki a kadar uzundur. e, i ve o seslerinde tını da değişir: kısa olan daha açık ve gevşek, uzun olan daha kapalı ve gergindir. Yazı yardım eder: Arkadan gelen çift ünsüz (Bett, offen) kısa ünlüyü; çift ünlü, ie ya da okunmayan bir h (Staat, Miete, Höhle) uzun ünlüyü gösterir. Bu çiftlerin ikinci tuzağı kelime başındaki ünsüzlerdir: Türkçe bir kelimeye iki ünsüzle başlamaz ve araya ya da öne bir ünlü koyar, „istasyon“ ya da „tıren“ der gibi. Böylece Stadt kolayca „sıtat“ ya da „istat“ olur, Schiff ise „şif“ yerine „ışif“. Almancada ünsüzlerin arasına hiçbir ünlü girmez: st kelime başında „şt“ okunur ve tek nefeste söylenir.

Burada ne oluyor: Kısayken ä ile e aynı okunur: Wände ile Wende arasında duyulan bir fark yoktur. Uzunken ise iki ayrı ünlüdür. Türkçe konuşanın ilk hatası daha harfte başlar: Türk alfabesinde bu harf olmadığı için göz onu a sanır ve Bären „baren“ olur. Oysa ä bir çeşit e'dir, a değil. İkinci adım iki e'yi birbirinden ayırmaktır. Türkçe e bu ikisinin arasında bir yerde durur; „gel“ ya da „ben“ gibi kelimelerde açık e'ye yaklaşır. Almanca uzun e daha kapalıdır: Dil yukarıda, neredeyse i'ye doğru, dudaklar gülümser gibi gergin. Uzun ä daha açıktır: Ağız daha çok açılır, a'ya doğru, ama a olmadan. Kuzey Almanya'da birçok kişi de bu ikisini karıştırır; standart dil onları ayrı tutar.

Burada ne oluyor: Türkçe okurun gözü ch harflerini görünce onları tanıdığı bir harfe çevirir: ya ç der, ya k, ya da ş. Üçü de yanlıştır. ch iki sestir ve hangisi olduğunu önündeki ses belirler. a, o, u ve au sonrasında [x] okunur: h sesini gırtlağa yakın, kazır gibi, sertçe söylemek. Nacht kelimesinde onun yerine k dersen nackt olur. i, e, ä, ö, ü, ei, eu sonrasında, l, n ve r sonrasında ve -chen ekinde ise [ç] okunur, Türkçede ayrı bir harfi olmayan bir ses. Onu bulmak için „iyi“ kelimesindeki y sesini sessizce, fısıltıyla söyle: Dil damağa yakın, hava ince bir aralıktan geçer. Bu ses Türkçe ç değildir: Türkçe ç bir dokunuşla başlar, [ç] sesinde ise dil damağa hiç değmez. ich „iç“ diye okunursa yabancı, „iş“ diye okunursa başka bir şey gibi gelir. sch [ʃ] ise Türkçe ş sesinin aynısıdır: Kirsche „kirşe“. Kirche kelimesindeki ch sesini ş yaparsan kilise kiraza dönüşür.

Burada ne oluyor: Türkçe r dilin ucuyla yapılır; Almancada anlaşılır, ama aksanı hemen ele verir. Hece başında, rot ya da Reise kelimelerinde olduğu gibi, Almanca r [ʁ] boğazın gerisinde oluşur: hafif bir gargara gibi, yumuşak ve sesli. Kelime sonundaki -er ise r bile değildir; kısa, gevşek bir a sesine [ɐ] dönüşür. Türkçe konuşan yazılan r'yi okur — üstelik Türkçede kelime sonundaki r, „bir“ ya da „var“ kelimesinde olduğu gibi hışırtılı bir sese kayar. Böylece bitter bitte kelimesinden ayrılır ama çok belirgin bir aksanla. Çiftin öbür yanı sondaki -e sesidir: Türkçede olmayan, nötr ve gevşek bir ünlü [ə], tam bir e değil. e ile ı arasında, ağzın kaslarını bırakınca kendiliğinden çıkan sestir. -en ekinde bu e çoğu zaman tamamen düşer: machen [ˈmaxn̩]. Sondaki -e sesini gevşet, -er sesini a'ya doğru aç; o zaman karşıtlık Almanca duyulur.

Burada ne oluyor: Burada Türkçe sana yardım eder, yeter ki yazıya kanma. Türkçede hem s hem z vardır, iki ayrı ses olarak. Almancada ünlüden önceki s Türkçe z gibi okunur: Sonne „zone“ gibi, reisen „rayzen“ gibi. ß ve ss ise her zaman Türkçe s sesidir: reißen „raysen“ gibi. Türkçe okur s harfini her yerde s okuduğu için reisen ile reißen birleşir. Asıl okuma tuzağı z harfindedir: Almanca z „ts“ okunur — Zeit „tsayt“, zehn „tseen“ gibi. Türkçe z ile söylenirse Zeit anlaşılmaz olur. Kelime sonunda ise Almanca b, d, g ve s seslerini ötümsüzleştirir — Rad ile Rat aynı okunur — ve bu sana hiç yabancı değildir: „kitap“ ama „kitabı“, „ağaç“ ama „ağacı“. Bu çiftler Kuzey ve Orta Almanya'nın standart söyleyişini izler; güneyin büyük bölümünde, Avusturya'da ve İsviçre'de bu s de ötümsüzdür.

Burada ne oluyor: Türkçe kelimeleri birbirine bağlar: „bir an“ konuşmada çoğu zaman „bi-ran“ diye akar. Almanca ünlüyle başlayan bir kelimeyi ya da kökü öncekine bağlamaz: Gırtlağı bir an kapatıp yeniden açar. Bu gırtlak vuruşudur [ʔ], öksürmeden hemen önce hissettiğin kapanma. Bağlarsan vereisen verreisen olur. İkinci konu h sesidir. Kelime başındaki Almanca h, „hava“ kelimesindeki h gibidir, yalnızca bir nefes: Haus, heiß. Onu yutarsan Haus aus, heiß de Eis olur. Türkçe konuşanın asıl hatası ise tersidir: Ünlüden sonra gelen h Almancada okunmaz, yalnızca önündeki ünlünün uzun olduğunu gösterir — sehen, Uhr, Bahn. Türkçedeki gibi her harfi okursan bu kelimelerde h duyulur. Bu çiftlerde bir okuma tuzağı daha var: ei „e-i“ değil „ay“ okunur, Eis „ays“ gibi; ie uzun bir i'dir, eu ise „oy“.