A2 · Zelfstandige naamwoorden: geslacht, meervoud, samenstellingen · ca. 4 min
Samengestelde zelfstandige naamwoorden
woorden gebouwd uit woorden
Lees het laatste deel om te weten wat het is, en de delen ervoor om te weten welk.
Ken je dit al?
“Nieuw voor mij”: eerst de uitleg, dan oefenen. “Ik test mezelf”: korte vragen (3) – heb je er minstens twee goed, dan ga je meteen door naar de moeilijkere oefeningen.
Deze woorden heb je nodig7
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- die E-Mailde e-mail
- die Adressehet adres
- kaputtkapot
- die Straßenbahnde tram
- die Handde hand
- der Schuhschoen
- der Handschuhhandschoen
Begrijpen
OnthoudEén ding, één woord. Het laatste deel is het ding.
- Signaalwoorden
- -s-
- -n-
- Haus
- Zeit
- Karte
- Zimmer
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Duits.
| zelfstandig naamwoord + zelfstandig naamwoord | die Hand + der Schuh = der Handschuh |
| met een tussen-s | die Arbeit + der Tag = der Arbeitstag |
| met een tussen-n | die Straße + die Bahn = die Straßenbahn |
| werkwoordstam + zelfstandig naamwoord | fahren + die Karte = die Fahrkarte |
| bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord | hoch + das Haus = das Hochhaus |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaat
Het laatste deel bepaalt geslacht en meervoud.
das Haus → das Krankenhaus, die Krankenhäuserhet huis → het ziekenhuis, de ziekenhuizen
De delen ervoor maken de betekenis preciezer en lees je van rechts.
der Autoschlüsselde autosleutel
Veel samenstellingen hebben een tussen-s of tussen-n; die betekent niets.
die Geburtstagsfeierhet verjaardagsfeest
Samenstellingen schrijf je als één woord — nooit met een spatie, met een streepje alleen voor de duidelijkheid of bij afkortingen.
die E-Mail-Adressehet e-mailadres
Voorbeeldzinnen
Der Autoschlüssel liegt in der Küche.De autosleutel ligt in de keuken.
Sie arbeitet im Krankenhaus.Ze werkt in het ziekenhuis.
Der Fahrkartenautomat ist kaputt.De kaartjesautomaat is kapot.
Meer voorbeeldzinnen (10)
Wir nehmen die Straßenbahn.We nemen de tram.
Meine E-Mail-Adresse hat sich geändert.Mijn e-mailadres is veranderd.
Der Bahnhofsvorplatz wird umgebaut.Het stationsplein wordt verbouwd.
Hast du die Hausaufgaben gemacht?Heb je je huiswerk gemaakt?
Die Waschmaschine läuft noch.De wasmachine draait nog.
Er hat einen Termin beim Zahnarzt.Hij heeft een afspraak bij de tandarts.
Das Wohnzimmer ist zu klein.De woonkamer is te klein.
Die Krankenversicherung zahlt das nicht.De zorgverzekering vergoedt dat niet.
Wo ist die Bushaltestelle?Waar is de bushalte?
Sie sucht eine Ferienwohnung.Ze zoekt een vakantiewoning.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Het Nederlands schrijft samenstellingen net als het Duits aan elkaar, dus hier gaat het zelden mis. De valkuil zit bij het geslacht: “het ziekenhuis” is das Krankenhaus (goed), maar “de bushalte” is die Bushaltestelle en “het station” der Bahnhof — het laatste deel beslist, en dat is in het Duits vaak een ander woord dan in het Nederlands.
Snelle check
Om op te warmen, met meteen het antwoord (vragen: 2). Ze tellen niet mee voor je voortgang.
Oefenen
Oefeningen bij dit thema: 3. Je antwoorden worden in de browser gecontroleerd; niets daarvan verlaat je apparaat.
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 3, getypt en meteen gecontroleerd.
Gelukt
Hoe goed zit dit thema?
Na het oefenen wordt dit automatisch ingevuld. Je kunt het hier altijd zelf aanpassen.
Verder op het leerpad: 36 · Wederkerende voornaamwoorden: zich en zijn Duitse vormenTerug naar het leerpad
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
Het Duits schrijft samenstellingen als één woord, zonder streepje en zonder spatie: Handschuh, Fahrkartenautomat, Krankenversicherung. Voor Nederlandstaligen is dat vertrouwd: “handschoen”, “kaartjesautomaat”, “ziektekostenverzekering” werken precies zo.
De leesregel is dezelfde als in het Nederlands: het laatste deel zegt wat het ding is, en alles ervoor maakt het preciezer. Een Handschuh is een Schuh voor de Hand. Dezelfde twee woorden in de andere volgorde zijn iets anders.
Het laatste deel geeft ook het geslacht en het meervoud: wie der Automat kent, kent der Fahrkartenautomat en die Fahrkartenautomaten.
Nader bekeken
De lange woorden zijn geen grap
De beroemde monsters — Donaudampfschifffahrts­gesellschaft en verwanten — zijn echt Duits, gebouwd volgens dezelfde regel, en je leest ze op dezelfde manier: van achteren naar voren.
Het Nederlands doet hetzelfde (“arbeidsongeschiktheidsverzekering”), dus hier heb je een voorsprong op bijna alle andere leerders. Een samenstelling die je zelf bedenkt, is in het Duits meestal ook gewoon goed.
Uitzonderingen en bijzondere gevallen2
Uitzondering
Als de samenstelling heel lang is of verkeerd gelezen kan worden
dan mag een streepje de lezer helpen.
die Software-Aktualisierungde software-update
Waarom? Leesbaarheid gaat voor, en de spellingregels zeggen dat ook.
Uitzondering
Als een deel een eigennaam, een letter of een afkorting is
dan is een streepje verplicht bij een letter of afkorting en gebruikelijk bij een naam.
der Berlin-Besuch, die T-Shirt-Größehet bezoek aan Berlijn, de T-shirtmaat
Waarom? Anders verdwijnt de hoofdletter of de naam in het woord.
Goed om te weten2
Goed om te weten
De verbindingsletter heeft geen betekenis
Sommige samenstellingen krijgen een -s- (Arbeitstag), sommige een -n- (Straßenbahn), sommige niets (Handschuh). Net als in het Nederlands (“arbeidstijd”, “zonnebril”) is het een voeg, geen naamval. Woorden op -ung, -heit, -keit, -schaft of -tät krijgen betrouwbaar een -s-.
die Gesundheitskarte, die Universitätsbibliothekde zorgpas, de universiteitsbibliotheek
Goed om te weten
Een samenstelling kun je uit elkaar halen
Kom je een onbekend lang woord tegen, zoek dan het laatste deel: dan weet je al wat voor ding het is en welk lidwoord het heeft. Mietvertragsverlängerung is een Verlängerung — een verlenging — van een Mietvertrag, een huurcontract.
die Mietvertragsverlängerungde verlenging van het huurcontract
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: sein · haben · liegen · nehmen