B1 · De vier naamvallen · ca. 4 min
“Von” met Dativ in plaats van de Genitiv
“das Auto von meinem Bruder”
Gesproken Duits vervangt de Genitiv door von met Dativ, geschreven Duits doet dat niet.
Ken je dit al?
“Nieuw voor mij”: eerst de uitleg, dan oefenen. “Ik test mezelf”: korte vragen (2) – heb je er minstens twee goed, dan ga je meteen door naar de moeilijkere oefeningen.
Deze woorden heb je nodig2
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- der Preisprijs
- das Gemüsede groente
Begrijpen
OnthoudNa von altijd de Dativ — in gesprek en op papier.
- Signaalwoorden
- von
- des
- der
- wessen
- -s
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Duits.
| schrijftaal | das Auto meines Bruders |
| spreektaal | das Auto von meinem Bruder |
| namen | Annas Auto, Peters Fahrrad |
| na de meeste voorzetsels | wegen des Wetters / wegen dem Wetter |
| dialect, niet in geschreven taal | meinem Bruder sein Auto |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
In de spreektaal vervangt von met Dativ de Genitiv.
die Mutter von meiner Freundinde moeder van mijn vriendin
Een naam krijgt in beide registers -s, zonder apostrof.
Peters FahrradPeters fiets
von is verplicht als het zelfstandig naamwoord geen lidwoord heeft.
der Preis von Gemüsede prijs van groente
De Genitiv blijft in geschreven taal en in vaste uitdrukkingen.
eines Tagesop een dag
Voorbeeldzinnen
Das ist das Haus von meinen Eltern.Dat is het huis van mijn ouders.
Der Titel des Buches ist lang.De titel van het boek is lang.
Wessen Jacke ist das?Van wie is die jas?
Meer voorbeeldzinnen (8)
Ein Freund von mir wohnt dort.Een vriend van mij woont daar.
Die Farbe von dem Auto gefällt mir.De kleur van de auto bevalt me.
Der Anfang von dem Film war langweilig.Het begin van de film was saai.
Das Ende des Jahres naht.Het einde van het jaar komt eraan.
Ein Kollege von mir hat angerufen.Een collega van mij heeft gebeld.
Wegen des Streiks fällt der Zug aus.Vanwege de staking rijdt de trein niet.
Wessen Idee war das?Wiens idee was dat?
Die Hälfte von dem Kuchen ist weg.De helft van de taart is op.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Von is een voorzetsel met de Dativ (derde naamval), dus wat erna komt, moet in de Dativ staan. Het Nederlandse “van” laat het woord erna ongemoeid — “van mijn broer” — en daardoor schrijven Nederlandstaligen gemakkelijk von mein Bruder. De ruil van Genitiv naar von haalt het naamvalsprobleem niet weg, hij verplaatst het: in plaats van meines Bruders heb je nu meinem Bruder nodig. Een fout na von valt meer op dan een ontbrekende Genitiv.
Snelle check
Om op te warmen, met meteen het antwoord (vragen: 2). Ze tellen niet mee voor je voortgang.
Oefenen
Oefeningen bij dit thema: 3. Je antwoorden worden in de browser gecontroleerd; niets daarvan verlaat je apparaat.
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 4, getypt en meteen gecontroleerd.
Gelukt
Hoe goed zit dit thema?
Na het oefenen wordt dit automatisch ingevuld. Je kunt het hier altijd zelf aanpassen.
Verder op het leerpad: 103 · Uitgangen zonder lidwoord: “kaltes Wasser”Terug naar het leerpad
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
De Genitiv (tweede naamval) leeft in geschreven Duits en wijkt terug in gesproken Duits. Waar een tekst das Auto meines Bruders schrijft, zegt men in een gesprek das Auto von meinem Bruder: von met de Dativ (derde naamval) doet hetzelfde werk. Voor jou is dat een geschenk, want het is precies de Nederlandse constructie: “de auto van mijn broer”.
Het is geen slordigheid die iemand je gaat afleren. Beide vormen zijn standaardtaal, ze horen alleen bij een ander register. Om natuurlijk te klinken in een gesprek heb je de vorm met von nodig; om kranten, contracten en brieven van instanties te lezen moet je de Genitiv direct herkennen.
Er bestaat ook een derde vorm, regionaal en informeel, niet geaccepteerd in geschreven taal: meinem Bruder sein Auto. Die ken je eigenlijk al: het Nederlandse “mijn broer z’n auto” is dezelfde constructie, alleen staat in het Duits de eigenaar in de Dativ. Herkennen is genoeg; gebruiken hoeft niet.
Goed om te weten2
Goed om te weten
Vergelijking met het Nederlands: “van wie” en wessen
Het Nederlands vraagt naar de eigenaar meestal met “van wie is die jas?”; “wiens jas is dat?” klinkt plechtig. Het Duits heeft beide mogelijkheden in gewone taal: Wessen Jacke ist das? en, nog vaker in gesprek, Wem gehört die Jacke?. Een letterlijke vertaling met von wem bestaat ook, maar klinkt minder natuurlijk dan die twee.
Wessen Jacke ist das? Wem gehört die Jacke?Wiens jas is dat? Van wie is die jas?
Goed om te weten
Een beroemde boektitel als ezelsbruggetje
Een veelgelezen Duits boek over taalgebruik heet Der Dativ ist dem Genitiv sein Tod — zelf geschreven in de dialectvorm waar het de spot mee drijft. Letterlijk: “de Dativ is de Genitiv z’n dood”. De titel vat het hele onderwerp samen: de Dativ verdringt de Genitiv al zo lang dat er grappen over gemaakt worden.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: sein · wohnen