De grammatica als kaart

Twee beelden van dezelfde stof: de tijden op een tijdlijn, en alle thema’s (108) per niveau. Elk vakje is een link.

De tijden op een tijdlijn

De as is de tijd. Links wat al voorbij was toen het vertelde gebeurde; in het midden het nu; rechts wat nog komt. Elke werkwoordstijd hangt op het punt waarover hij iets zegt — “toekomst” is hier geen hoofdstuktitel maar een halte, dezelfde halte waar elke taal iets anders neerzet.

Daaronder liggen de vormen die op geen enkele halte kunnen staan. Een toekomende vorm voor een vermoeden, een verleden vorm voor beleefdheid, een als-zin waarvan de voorwaarde de vorm voorschrijft: de naam zegt dan niets over het tijdstip, en dat is geen uitzondering maar de halve reden waarom werkwoordstijden moeilijk zijn.

Druk op een niveau om alleen dat niveau te tonen; druk nog eens om alles terug te halen.

Niveau

Voor het verleden1

Wat al voorbij was toen het verhaal daar aankwam.

Het Plusquamperfekt: wat daarvoor al gebeurd wasB1

Het verleden4

Iets wat gebeurd is, afgesloten is en blijft waar het gebeurde.

Het Perfekt: de verleden tijd van het gesprekA1 Het Präteritum: de verleden tijd van boeken en berichtenB1 Het juiste hulpwerkwoord in het Perfekt kiezenA2 Het voltooid deelwoord vormenA2

Verleden dat doorwerkt1

Iets wat eerder begon of gebeurde en nu nog geldt of ertoe doet.

Tijd aangeven: sinds, geleden, over en voorA2

Het heden1

Wat op dit moment geldt, wat aan de gang is of wat altijd zo is.

Wat de tegenwoordige tijd allemaal doetA2

De toekomst1

Wat nog moet komen – beloofd, gepland of alleen vermoed.

De toekomende tijd (Futur I) en wanneer je hem niet nodig hebtA2

Als en zou1

Hier bepaalt de voorwaarde de vorm, niet de plek op de tijdlijn.

Konjunktiv II: de Duitse “zou”-vormB1

Alleen in naam een tijd1

Een toekomende vorm voor een vermoeden, een verleden vorm uit beleefdheid: de naam zegt niets over wanneer.

Beleefd vragen en bestellen met de KonjunktivA2

Welke vorm wanneer1

Thema’s die niet één vorm uitleggen, maar de keuze tussen twee.

Konjunktiv II met hulpwerkwoord of met eigen vormB1

Alle grammatica per niveau

Nu is het niveau de as: van A1 tot B1 een band per niveau, met de onderdelen onder elkaar. Zo toont één beeld wat elk niveau aan elk onderdeel toevoegt — “wat komt er op B1 bij het werkwoord bij?” is nergens anders in één oogopslag te beantwoorden.

Een leeg vak is informatie en geen gat: dat er op A1 niets over de lijdende vorm staat, hoort bij het beeld.

Het Duitse alfabet en hardop spellenA1 Klinkers, Umlaut en ei/ieA1 Medeklinkers: w, v, z, s, j en gA1 ch, sch, sp, st en stemloze eindklankenA1 Klemtoon, hoofdletters en de scherpe sA1

Het Perfekt: de verleden tijd van het gesprekA1

De toekomende tijd (Futur I) en wanneer je hem niet nodig hebtA2 Wat de tegenwoordige tijd allemaal doetA2 Het juiste hulpwerkwoord in het Perfekt kiezenA2 Tijd aangeven: sinds, geleden, over en voorA2 Het voltooid deelwoord vormenA2 Beleefd vragen en bestellen met de KonjunktivA2

Het Präteritum: de verleden tijd van boeken en berichtenB1 Het Plusquamperfekt: wat daarvoor al gebeurd wasB1 Konjunktiv II: de Duitse “zou”-vormB1 Konjunktiv II met hulpwerkwoord of met eigen vormB1

Tegenwoordige tijd: uitgangen aan de stamA1 “Sein” en “haben”: zijn en hebbenA1 Scheidbare werkwoorden: het deeltje achteraanA1 De zes modale werkwoorden van het DuitsA1 “mögen” en “möchten”: houden van en graag willenA1

Sterke werkwoorden: drie vormen met wisselende klinkerA2 De gebiedende wijsA2 Onscheidbare werkwoorden: be-, ver-A2 Niet hoeven of niet mogen: “nicht müssen” en “nicht dürfen”A2 “sollen”: opdrachten en wat men zegtA2

Werkwoorden met een vast voorzetselB1 Werkwoorden die altijd wederkerend zijnB1 Infinitief met en zonder zuB1 Gemengde werkwoorden: bringen, brachteB1 Onpersoonlijke werkwoorden: es regnetB1 Modale werkwoorden zonder tweede werkwoordB1 Lijdende vorm met “werden”B1

De vier naamvallen in één overzichtA1 Nominativ — de eerste naamvalA1 Akkusativ — de vierde naamvalA1 Dativ — de derde naamvalA1 De drie geslachtenA1 Het meervoudA1 Het bepaalde lidwoord en zijn zestien vakjesA1 Het onbepaalde lidwoord en zijn familieA1 Voorzetsel en lidwoord samengetrokkenA1 Bezittelijke voornaamwoorden en hun uitgangenA1 Persoonlijke voornaamwoorden in drie naamvallenA1 Bijvoeglijk naamwoord na “sein”A1 Voorzetsels met de AkkusativA1 Voorzetsels met de DativA1

Werkwoorden die een Dativ vragenA2 Samengestelde zelfstandige naamwoordenA2 Verkleinwoorden: -chen en -leinA2 Het geslacht raden aan de uitgangA2 Geen lidwoord bij beroep, stof en meervoudA2 Aanwijzen in het Duits: dichtbij en verafA2 Wederkerende voornaamwoorden: zich en zijn Duitse vormenA2 Onbepaalde voornaamwoorden: iemand, niemand, allesA2 Vraagwoorden: wie, welke en wat voorA2 Vergrotende en overtreffende trapA2 Vergelijken: “so … wie” en “als”A2 Bijvoeglijk naamwoord als bijwoordA2 Wisselvoorzetsels: in, aufA2 Ergens heen gaan: “nach”, “zu”, “in”, “auf”A2 Ergens zijn: in, an, auf, beiA2 Ergens vandaan komen: aus en vonA2

Genitiv — de tweede naamvalB1 Twee voorwerpen in één zinB1 “Von” met Dativ in plaats van de GenitivB1 Zwakke mannelijke zelfstandige naamwoordenB1 Nominalisering: “das Essen”B1 Tussen-s en tussen-n in samenstellingenB1 Leenwoorden en hun meervoudB1 Lidwoord bij lichaamsdelen, seizoenen en landenB1 Het onpersoonlijke onderwerp: men en het lege hetB1 Aanwijzende en betrekkelijke voornaamwoordenB1 Het woordje es en zijn vier takenB1 Zelfstandig gebruikte bezittelijke voornaamwoordenB1 Uitgangen van het bijvoeglijk naamwoord voor een zelfstandig naamwoordB1 Bijvoeglijk naamwoord als zelfstandig naamwoordB1 Uitgangen zonder lidwoord: “kaltes Wasser”B1 Voorzetsels met de GenitivB1 Voorzetsels die bij een werkwoord horenB1

Getallen, data en tijdenA1 Spelling en uitspraakA1

Formeel en informeel: “du”, “Sie”A2

Verbindingswoorden: deshalb, trotzdemB1 HoofdlettersB1 Waar de komma staatB1 Tweedelige verbindingen: “entweder … oder”, “weder … noch”B1

Het leerpad, stap voor stap Alle thema’s als lijst