Onregelmatige Duitse werkwoorden

Alle 80, met hun drie vormen, de Nederlandse betekenis en telkens een voorbeeldzin — geordend naar wat er werkelijk verandert, niet naar het alfabet.

Waarom niet alfabetisch

De gebruikelijke lijst heeft drie kolommen op alfabetische volgorde. Je vindt er iets in als je al weet wat je zoekt — om te leren deugt hij slecht, want hij verzwijgt de enige ordening die er hier is. Het zijn er 80, maar het zijn geen losse gevallen. De meeste vallen in groepen waarin dezelfde verandering optreedt, en wie de groep kent, kent meteen meerdere werkwoorden.

abc Rood met een golflijn: het deel dat verandert ten opzichte van de grondvorm. Wat regelmatig blijft, staat in gewone letters.

Zoek een werkwoord

Werkwoorden: 80.

i – a – u

Werkwoorden: 10

De netste familie van het Duits en de beste om mee te beginnen. Je kent haar al: “zingen – zong – gezongen” is singen – sang – gesungen, “drinken – dronk – gedronken” is trinken – trank – getrunken, “vinden – vond – gevonden” is finden – fand – gefunden. Waar het Nederlands twee keer o heeft, zegt het Duits eerst a en dan u. Alleen schwimmen, beginnen en gewinnen houden in het voltooid deelwoord (Partizip II) de o, net als in het Nederlands: geschwommen, begonnen, gewonnen.

Grondvorm	Verleden tijd	Voltooid deelwoord	Nederlands	Niveau
singen	sang	gesungen	zingen	A2
Wir haben den ganzen Abend gesungen.We hebben de hele avond gezongen.
trinken	trank	getrunken	drinken	A1
Er hat nur Wasser getrunken.Hij heeft alleen water gedronken.
finden	fand	gefunden	vinden	A1
Ich habe den Schlüssel gefunden.Ik heb de sleutel gevonden.
springen	sprang	gesprungen	springen	A2
Sie ist über den Zaun gesprungen.Ze is over het hek gesprongen.
klingen	klang	geklungen	klinken	B1
Das hat merkwürdig geklungen.Dat klonk vreemd.
sinken	sank	gesunken	zinken; dalen (prijzen, temperatuur)	B1
Die Preise sind gesunken.De prijzen zijn gedaald.
verschwinden	verschwand	verschwunden	verdwijnen	B1
Die Katze ist wieder verschwunden.De kat is weer verdwenen.
gewinnen	gewann	gewonnen	winnen	A2
Sie hat den ersten Preis gewonnen.Ze heeft de eerste prijs gewonnen.
beginnen	begann	begonnen	beginnen	A2
Der Film hat schon begonnen.De film is al begonnen.
schwimmen	schwamm	geschwommen	zwemmen	A2
Wir sind im See geschwommen.We hebben in het meer gezwommen.

ei – i(e) – i(e)

Werkwoorden: 9

Het Duitse ei is in deze werkwoorden bijna altijd de Nederlandse ij: schreiben – “schrijven”, bleiben – “blijven”, schneiden – “snijden”. Waar het Nederlands “ij – ee – e” heeft (“schrijven – schreef – geschreven”), heeft het Duits ei – ie – ie (schreiben – schrieb – geschrieben). De tweede en derde vorm zijn gelijk, dus je onthoudt maar één wisseling. Of het een korte i wordt of een lange ie, hangt af van de medeklinker erna: biss, gebissen tegenover blieb, geblieben.

Grondvorm	Verleden tijd	Voltooid deelwoord	Nederlands	Niveau
bleiben	blieb	geblieben	blijven	A1
Wir sind zu Hause geblieben.We zijn thuis gebleven.
schreiben	schrieb	geschrieben	schrijven	A1
Ich habe ihr gestern geschrieben.Ik heb haar gisteren geschreven.
steigen	stieg	gestiegen	klimmen, stijgen	B1
Die Temperatur ist gestiegen.De temperatuur is gestegen.
scheinen	schien	geschienen	schijnen; lijken	B1
Die Sonne hat den ganzen Tag geschienen.De zon heeft de hele dag geschenen.
leihen	lieh	geliehen	lenen, uitlenen	B1
Ich habe ihm das Auto geliehen.Ik heb hem de auto geleend.
beißen	biss	gebissen	bijten	B1
Der Hund hat ihn gebissen.De hond heeft hem gebeten.
reiten	ritt	geritten	paardrijden	B1
Als Kind ist sie viel geritten.Als kind reed ze veel paard.
schneiden	schnitt	geschnitten	snijden, knippen	A2
Ich habe mir in den Finger geschnitten.Ik heb me in mijn vinger gesneden.
streiten	stritt	gestritten	ruziemaken, twisten	B1
Die beiden haben oft gestritten.Die twee hadden vaak ruzie.

ie – o – o

Werkwoorden: 10

Bijna Nederlands: “vliegen – vloog – gevlogen” is fliegen – flog – geflogen, “bieden – bood – geboden” is bieten – bot – geboten, “verliezen – verloor – verloren” is verlieren – verlor – verloren. Waar het Nederlands “ui” heeft (“ruiken”, “sluiten”, “schuiven”), staat in het Duits meestal ie: riechen, schließen, schieben. Een Duitse ie is een lange i, zoals in “vliegen”.

Grondvorm	Verleden tijd	Voltooid deelwoord	Nederlands	Niveau
fliegen	flog	geflogen	vliegen	A2
Wir sind nach Wien geflogen.We zijn naar Wenen gevlogen.
ziehen	zog	gezogen	trekken; verhuizen	B1
Sie sind nach Berlin gezogen.Ze zijn naar Berlijn verhuisd.
bieten	bot	geboten	bieden	B1
Man hat ihm eine Stelle geboten.Hem werd een baan aangeboden.
verlieren	verlor	verloren	verliezen	A2
Ich habe meinen Ausweis verloren.Ik ben mijn identiteitsbewijs verloren.
schieben	schob	geschoben	duwen, schuiven	B1
Wir haben das Auto geschoben.We hebben de auto geduwd.
frieren	fror	gefroren	het koud hebben; bevriezen	B1
Ich habe die ganze Nacht gefroren.Ik heb het de hele nacht koud gehad.
riechen	roch	gerochen	ruiken	B1
Es hat nach Rauch gerochen.Het rook naar rook.
schließen	schloss	geschlossen	sluiten	A2
Der Laden hat um sechs geschlossen.De winkel ging om zes uur dicht.
gießen	goss	gegossen	gieten; water geven (planten)	B1
Ich habe die Blumen gegossen.Ik heb de planten water gegeven.
wiegen	wog	gewogen	wegen	B1
Das Paket hat vier Kilo gewogen.Het pakket woog vier kilo.

e – a – o / e – a – e

Werkwoorden: 16

Hier valt bijna niets te leren: “spreken – sprak – gesproken”, “nemen – nam – genomen”, “breken – brak – gebroken” lopen precies als sprechen – sprach – gesprochen, nehmen – nahm – genommen, brechen – brach – gebrochen. Ook de kleinere groep die terugkeert naar e kent het Nederlands: “geven – gaf – gegeven”, “lezen – las – gelezen”. Nieuw is alleen de tegenwoordige tijd: deze werkwoorden veranderen hun klinker al bij du en er (du sprichst, er gibt), waar het Nederlands gewoon “je spreekt, hij geeft” zegt.

Grondvorm	Verleden tijd	Voltooid deelwoord	Nederlands	Niveau
sprechen	sprach	gesprochen	spreken, praten	A1
Wir haben lange gesprochen.We hebben lang gepraat.
nehmen	nahm	genommen	nemen	A1
Ich habe den früheren Zug genommen.Ik heb de vroegere trein genomen.
helfen	half	geholfen	helpen	A2
Er hat mir sehr geholfen.Hij heeft me enorm geholpen.
treffen	traf	getroffen	ontmoeten; raken	A2
Wir haben uns gestern getroffen.We hebben elkaar gisteren ontmoet.
brechen	brach	gebrochen	breken	B1
Er hat sich den Arm gebrochen.Hij heeft zijn arm gebroken.
stehlen	stahl	gestohlen	stelen	B1
Man hat ihr das Rad gestohlen.Haar fiets is gestolen.
sterben	starb	gestorben	sterven, overlijden	B1
Er ist im Winter gestorben.Hij is in de winter overleden.
werfen	warf	geworfen	gooien, werpen	B1
Sie hat mir den Ball geworfen.Ze gooide me de bal toe.
essen	aß	gegessen	eten	A1
Wir haben schon gegessen.We hebben al gegeten.
geben	gab	gegeben	geven	A1
Sie hat mir das Buch gegeben.Ze heeft me het boek gegeven.
lesen	las	gelesen	lezen	A1
Ich habe es zweimal gelesen.Ik heb het twee keer gelezen.
sehen	sah	gesehen	zien	A1
Hast du den Film gesehen?Heb je de film gezien?
vergessen	vergaß	vergessen	vergeten	A2
Ich habe den Termin vergessen.Ik ben de afspraak vergeten.
bitten	bat	gebeten	vragen (om)	A2
Ich habe ihn um Hilfe gebeten.Ik heb hem om hulp gevraagd.
liegen	lag	gelegen	liggen	A2
Das Buch hat auf dem Tisch gelegen.Het boek lag op tafel.
sitzen	saß	gesessen	zitten	A2
Wir haben draußen gesessen.We hebben buiten gezeten.

a – u – a / a – ie – a

Werkwoorden: 11

Deze komen terug waar ze begonnen: het voltooid deelwoord heeft dezelfde klinker als het hele werkwoord. Ook dat ken je: “dragen – droeg – gedragen” is tragen – trug – getragen, “vallen – viel – gevallen” is fallen – fiel – gefallen, “slapen – sliep – geslapen” is schlafen – schlief – geschlafen. Waar het Nederlands “oe” heeft, staat in het Duits u. De meeste krijgen in de tegenwoordige tijd een Umlaut (fahren – du fährst, schlafen – er schläft), en die ä verraadt dat het werkwoord sterk is.

Grondvorm	Verleden tijd	Voltooid deelwoord	Nederlands	Niveau
fahren	fuhr	gefahren	rijden; gaan (met een voertuig)	A1
Wir sind mit dem Zug gefahren.We zijn met de trein gegaan.
tragen	trug	getragen	dragen	A2
Sie hat den Koffer allein getragen.Ze heeft de koffer alleen gedragen.
schlagen	schlug	geschlagen	slaan	B1
Die Uhr hat zwölf geschlagen.De klok sloeg twaalf.
wachsen	wuchs	gewachsen	groeien	B1
Der Baum ist schnell gewachsen.De boom is snel gegroeid.
waschen	wusch	gewaschen	wassen	A2
Ich habe die Wäsche gewaschen.Ik heb de was gedaan.
fallen	fiel	gefallen	vallen	A2
Der Schlüssel ist gefallen.De sleutel is gevallen.
halten	hielt	gehalten	houden; stoppen	A2
Der Zug hat nicht gehalten.De trein stopte niet.
lassen	ließ	gelassen	laten; achterlaten	A2
Ich habe den Schirm zu Hause gelassen.Ik heb mijn paraplu thuis laten liggen.
schlafen	schlief	geschlafen	slapen	A1
Ich habe gut geschlafen.Ik heb goed geslapen.
raten	riet	geraten	aanraden; raden	B1
Er hat mir davon abgeraten.Hij heeft het me afgeraden.
fangen	fing	gefangen	vangen	B1
Er hat den Ball gefangen.Hij heeft de bal gevangen.

Elk op zich

Werkwoorden: 24

Hier helpt geen reeks. Hier staan de gemengde werkwoorden — zwakke uitgang, veranderde klinker — en de handvol die overal onregelmatig zijn. Ook hier helpt het Nederlands vaak: “brengen – bracht – gebracht” en “denken – dacht – gedacht” zijn bringen – brachte – gebracht en denken – dachte – gedacht, alleen met een Duitse -e erachter. De modale werkwoorden lijken op de Nederlandse, maar betekenen niet altijd hetzelfde: lees de opmerkingen bij mögen, dürfen en sollen.

Grondvorm	Verleden tijd	Voltooid deelwoord	Nederlands	Niveau
sein	war	gewesen	zijn	A1
Ich bin noch nie dort gewesen.Ik ben er nog nooit geweest.
haben	hatte	gehabt	hebben	A1
Wir haben keine Zeit gehabt.We hadden geen tijd.
werden	wurde	geworden	worden	A1
Es ist kalt geworden.Het is koud geworden.
gehen	ging	gegangen	gaan, lopen (te voet)	A1
Wir sind zu Fuß gegangen.We zijn te voet gegaan.
stehen	stand	gestanden	staan	A2
Er hat lange am Fenster gestanden.Hij heeft lang bij het raam gestaan.
tun	tat	getan	doen	A2
Ich habe nichts getan.Ik heb niets gedaan.
kommen	kam	gekommen	komen	A1
Sie ist zu spät gekommen.Ze kwam te laat.
rufen	rief	gerufen	roepen	A2
Wir haben einen Arzt gerufen.We hebben een dokter laten komen.
heißen	hieß	geheißen	heten; betekenen	A1
Wie hat der Ort geheißen?Hoe heette die plaats?
laufen	lief	gelaufen	lopen; hardlopen	A2
Wir sind den ganzen Weg gelaufen.We hebben de hele weg gelopen.
bringen	brachte	gebracht	brengen	A2
Sie hat uns Blumen gebracht.Ze heeft ons bloemen gebracht.
denken	dachte	gedacht	denken	A2
Ich habe an dich gedacht.Ik heb aan je gedacht.
kennen	kannte	gekannt	kennen	A2
Ich habe ihn kaum gekannt.Ik kende hem nauwelijks.
nennen	nannte	genannt	noemen	B1
Sie hat kein Datum genannt.Ze heeft geen datum genoemd.
rennen	rannte	gerannt	rennen	B1
Er ist zum Bus gerannt.Hij rende naar de bus.
brennen	brannte	gebrannt	branden	B1
Das Licht hat die ganze Nacht gebrannt.Het licht heeft de hele nacht gebrand.
wissen	wusste	gewusst	weten	A2
Das habe ich nicht gewusst.Dat wist ik niet.
mögen	mochte	gemocht	houden van, lusten, leuk vinden	A1
Sie hat ihn von Anfang an gemocht.Ze mocht hem vanaf het begin.
können	konnte	gekonnt	kunnen	A1
Das habe ich nicht gekonnt.Dat kon ik niet.
müssen	musste	gemusst	moeten	A1
Ich habe leider gemusst.Ik moest helaas.
dürfen	durfte	gedurft	mogen	A2
Das hat er nicht gedurft.Dat mocht hij niet.
sollen	sollte	gesollt	moeten (van iemand), horen te	A2
Das hat sie nicht gesollt.Dat had ze niet moeten doen.
wollen	wollte	gewollt	willen	A1
Das habe ich nicht gewollt.Dat heb ik niet gewild.
verstehen	verstand	verstanden	begrijpen, verstaan	A1
Ich habe die Frage nicht verstanden.Ik heb de vraag niet begrepen.

Oefen de drie vormen

Eén grondvorm, twee ontbrekende vormen. Alleen wat je schrijft telt — aanhalingstekens, hoofdletters en spaties worden door de vingers gezien, niet afgestraft.