B1 · Bijvoeglijke naamwoorden · ca. 4 min
Uitgangen zonder lidwoord: “kaltes Wasser”
koud water, goede wijn, verse broodjes
Staat er geen lidwoord voor, dan neemt het bijvoeglijk naamwoord de uitgangen van het lidwoord over.
Ken je dit al?
“Nieuw voor mij”: eerst de uitleg, dan oefenen. “Ik test mezelf”: korte vragen (2) – heb je er minstens twee goed, dan ga je meteen door naar de moeilijkere oefeningen.
Deze woorden heb je nodig3
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- die Luftde lucht
- der Planhet plan
- gesundgezond
Begrijpen
OnthoudGeen lidwoord: het bijvoeglijk naamwoord draagt de uitgang van der.
- Signaalwoorden
- kein Artikel
- mit
- aus
- bei
- viel
- wenig
- etwas
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Duits.
| zonder lidwoord, mannelijk | kalter Wein |
| zonder lidwoord, vrouwelijk | frische Milch |
| zonder lidwoord, onzijdig | kaltes Wasser |
| zonder lidwoord, meervoud | frische Brötchen |
| Dativ (derde naamval) zonder lidwoord | mit kaltem Wasser |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
Zonder lidwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgangen die der gehad zou hebben.
Guter Wein ist teuer.Goede wijn is duur.
In de Dativ (derde naamval) zonder lidwoord eindigt het op -em of -er.
mit heißem Wasser, aus alter Gewohnheitmet heet water, uit oude gewoonte
Het meervoud zonder lidwoord eindigt op -e, in de Dativ op -en en in de Genitiv (tweede naamval) op -er.
Wir suchen neue Ideen.We zoeken nieuwe ideeën.
De Genitiv is de uitzondering: -en, niet -es.
trotz schlechten Wettersondanks het slechte weer
Voorbeeldzinnen
Ich trinke gern schwarzen Kaffee.Ik drink graag zwarte koffie.
Frische Luft tut gut.Frisse lucht doet je goed.
Wir haben kaltes Wetter.We hebben koud weer.
Meer voorbeeldzinnen (8)
Sie kocht mit frischem Gemüse.Ze kookt met verse groente.
Er hat große Pläne.Hij heeft grote plannen.
Heißer Tee hilft.Hete thee helpt.
Wir brauchen neues Personal.We hebben nieuw personeel nodig.
Mit freundlichen GrüßenMet vriendelijke groet
Sie hat blaue Augen.Ze heeft blauwe ogen.
Bei schönem Wetter gehen wir raus.Bij mooi weer gaan we naar buiten.
Guten Morgen!Goedemorgen!
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Deze fout is typisch Nederlands. Je zegt “zwarte koffie” en zet daarom ook in het Duits een -e. Maar Kaffee is mannelijk, en in deze zin is het lijdend voorwerp, dus Akkusativ (vierde naamval). Zonder lidwoord moet het bijvoeglijk naamwoord zeggen wat den gezegd zou hebben: -en. Met -e klinkt schwarze Kaffee eerder als een meervoud. De betrouwbare gewoonte: vraag je af welk lidwoord er had kunnen staan, en neem zijn uitgang over.
Snelle check
Om op te warmen, met meteen het antwoord (vragen: 2). Ze tellen niet mee voor je voortgang.
Oefenen
Oefeningen bij dit thema: 3. Je antwoorden worden in de browser gecontroleerd; niets daarvan verlaat je apparaat.
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 4, getypt en meteen gecontroleerd.
Gelukt
Hoe goed zit dit thema?
Na het oefenen wordt dit automatisch ingevuld. Je kunt het hier altijd zelf aanpassen.
Verder op het leerpad: 104 · Leenwoorden en hun meervoudTerug naar het leerpad
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
De Duitse uitgangen beantwoorden één vraag: zijn naamval en geslacht al aangegeven? Heeft een woord als der dat al gedaan, dan voegt het bijvoeglijk naamwoord bijna niets toe, alleen -e of -en. Staat er helemaal niets voor het zelfstandig naamwoord, dan moet het bijvoeglijk naamwoord het zelf doen, en het neemt de uitgang die der gehad zou hebben.
Dus der kalte Wein, maar kalter Wein; das kalte Wasser, maar kaltes Wasser; die kalte Milch en kalte Milch. De uitgang verhuist van het lidwoord naar het bijvoeglijk naamwoord, omdat er geen lidwoord meer is om hem te dragen. In het Nederlands gebeurt bijna het omgekeerde: “koud water” heeft juist geen uitgang, en “koude wijn” alleen de gewone -e.
Het derde geval is ein, dat het geslacht in sommige vormen aangeeft en in andere niet. Waar ein kaal is — Nominativ (eerste naamval) mannelijk en Nominativ en Akkusativ (vierde naamval) onzijdig — springt het bijvoeglijk naamwoord in: ein kalter Wein, ein kaltes Bier. Ook de Dativ (derde naamval) zonder lidwoord laat het bijvoeglijk naamwoord duidelijk zien: mit kaltem Wasser, waar het Nederlands gewoon “met koud water” zegt.
Goed om te weten2
Goed om te weten
Vergelijking met het Nederlands: “koud water” en “kaltes Wasser”
Bij een het-woord zonder lidwoord laat het Nederlands de uitgang weg: “koud water”, “vers brood”. Het Duits zet daar juist de sterkste uitgang: kaltes Wasser, frisches Brot. Vertrouw hier dus niet op je gevoel, maar op de regel: zonder lidwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang van der, die of das. Bij das is dat -es.
Kaltes Wasser ist gesund.Koud water is gezond.
Goed om te weten
Op menukaarten en in brieven
Zonder lidwoord schrijft het Duits vooral op menukaarten (gebratener Fisch), in recepten (mit frischer Petersilie) en aan het eind van een brief (Mit freundlichen Grüßen, “met vriendelijke groet”). Een Duitse menukaart lezen is daarom een uitstekende oefening voor precies deze uitgangen.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: haben · sein · suchen · tun · trinken · kochen