A2 · De verleden tijd
De verleden tijd met ne: het voorwerp volgen
de ergatieve constructie met ne
Staat een werkwoord met lijdend voorwerp – eten, drinken, lezen, schrijven, zien, kopen, maken – in de eenvoudige verleden tijd of in de voltooide tijd, dan volgt ने op zijn onderwerp: राहुल ने खाना खाया, “Rahul heeft gegeten”.
Thema 45 van 82 · ca. 6 min
Je doel
Je vertelt over het verleden met ने en richt het werkwoord naar het object, bijvoorbeeld मैंने एक किताब पढ़ी.
मैंने एक अच्छी किताब पढ़ी।Ik heb een goed boek gelezen.
सीमा ने सबके लिए चाय बनाई।Seema heeft voor iedereen thee gezet.
राहुल ने नाश्ते में दो केले खाए।Rahul heeft bij het ontbijt twee bananen gegeten.
Gehaald bij 8 van 10 · ca. 4 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudMet ne vergeet je het onderwerp: het werkwoord richt zich naar wat er gegeten, gelezen of gekocht werd.
Bij een overgankelijk werkwoord in de verleden tijd krijgt het onderwerp ne, en het werkwoord richt zich naar het lijdend voorwerp: maiⁿne chāy pī.
- Wanneer
- Voor het verleden
- Het verleden
- Verleden dat doorwerkt
- Het heden
- De toekomst
- Voltooid in de toekomst
Het verleden — Iets wat gebeurd is, afgesloten is en blijft waar het gebeurde.
- Signaalwoorden
- ने
- मैंने
- उसने
- उन्होंने
- हमने
- आपने
- तुमने
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Hindi.
| ik, jij, wij + ने | मैंने, तुमने, आपने, हमने |
| hij / zij / het + ने | उसने, इसने |
| zij (mv.) + ने | उन्होंने, इन्होंने |
| zelfstandig naamwoord + ने | लड़के ने, लड़की ने, लड़कों ने |
| voorwerp mannelijk enkelvoud | मैंने एक केला खाया |
| voorwerp vrouwelijk enkelvoud | मैंने एक किताब पढ़ी |
| voorwerp mannelijk meervoud | मैंने दो केले खाए |
| voorwerp vrouwelijk meervoud | मैंने दो किताबें पढ़ीं |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
Een overgankelijk werkwoord in de verleden tijd markeert zijn onderwerp met ने.
राहुल ने खाना खाया।Rahul heeft gegeten.
Het werkwoord richt zich naar het voorwerp in geslacht en getal.
मैंने एक किताब पढ़ी।Ik heb een boek gelezen.
Een voorwerp in het meervoud maakt het werkwoord meervoud.
बच्चों ने सारे आम खाए।De kinderen hebben alle mango’s opgegeten.
Meer regels (2)
वह wordt उसने, वे wordt उन्होंने.
उन्होंने नया घर ख़रीदा।Zij hebben een nieuw huis gekocht.
Een zelfstandig naamwoord vóór ने staat in de schuine naamval.
लड़के ने खिड़की खोली।De jongen opende het raam.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (9)
हमने कल रात एक फ़िल्म देखी।We hebben gisteravond een film gezien.
उन्होंने पिछले महीने नया घर ख़रीदा।Zij hebben vorige maand een nieuw huis gekocht.
लड़कियों ने एक पुराना गाना गाया।De meisjes zongen een oud liedje.
तुमने यह ख़बर कहाँ सुनी?Waar heb je dit nieuws gehoord?
माँ ने सुबह कपड़े धोए।Mama heeft ’s ochtends de was gedaan.
उसने मुझे एक लंबी चिट्ठी लिखी।Zij heeft me een lange brief geschreven.
लड़कों ने पूरे दिन फ़ुटबॉल खेला।De jongens hebben de hele dag gevoetbald.
आपने खाना खाया?Hebt u gegeten?
मैंने बाज़ार से दो साड़ियाँ ख़रीदीं।Ik heb op de markt twee sari’s gekocht.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Een man die de zin over zichzelf leest, verwacht पढ़ा. Maar na ने kijkt het werkwoord naar het voorwerp, en किताब is vrouwelijk, dus पढ़ी – bij een man net zo goed als bij een vrouw.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
Staat een werkwoord met lijdend voorwerp – eten, drinken, lezen, schrijven, zien, kopen, maken – in de eenvoudige verleden tijd of in de voltooide tijd, dan volgt ने op zijn onderwerp: राहुल ने खाना खाया, “Rahul heeft gegeten”. Een zelfstandig naamwoord vóór ने staat in de schuine naamval, zoals vóór elke postpositie: लड़के ने, लड़कियों ने.
De voornaamwoorden versmelten met ने tot één woord, en twee ervan veranderen daarbij van gedaante: मैं → मैंने, तुम → तुमने, आप → आपने, हम → हमने, maar वह → उसने, यह → इसने, वे → उन्होंने, ये → इन्होंने.
Nu het belangrijke deel. Zodra het onderwerp ने heeft, richt het werkwoord zich niet meer naar hem. Het richt zich naar het lijdend voorwerp: सीमा ने चाय बनाई, met vrouwelijk बनाई, omdat चाय vrouwelijk is; सीमा ने दो केले खाए, met mannelijk meervoud खाए, omdat केले dat is. Of een man of een vrouw gekookt heeft, maakt niet uit: राहुल ने चाय बनाई heeft hetzelfde werkwoord.
Denk de zin zoals het Hindi hem denkt: “door Seema is thee gezet”. Het gezette is het grammaticale middelpunt, en het werkwoord volgt het. Dat is het Nederlands niet vreemd (“de thee werd door Seema gezet”), alleen doet het Hindi het in de heel gewone bedrijvende zin. In de gewoonte- en duurvorm en in de toekomende tijd is er geen ने, en het werkwoord richt zich weer naar het onderwerp.
Nader bekeken
Welke tijden nemen ने?
Alleen de tijden die op het deelwoord van de voltooiing berusten: de eenvoudige verleden tijd (मैंने खाया), de voltooide tijd (मैंने खाया है) en de voltooid verleden tijd (मैंने खाया था). Al het andere laat het onderwerp zoals het is: मैं खाता था, मैं खा रहा था, मैं खाऊँगा.
Hetzelfde werkwoord over dezelfde persoon kan dus in de ene zin ने nodig hebben en in de volgende niet: मैं रोज़ अख़बार पढ़ता हूँ, पर आज मैंने अख़बार नहीं पढ़ा. Kijk eerst naar de tijd, dan naar het werkwoord.
Waarom het “ergatief” heet
Grammatica’s noemen dit een ergatieve constructie: wie een overgankelijke handeling uitvoert, krijgt een eigen markering, en het werkwoord kiest de kant van degene of datgene waaraan gehandeld wordt. Het Nederlands kent een zwakke echo in de lijdende vorm – “de thee werd door Seema gezet” –, waar het werkwoord zich ook naar de thee richt. Het Hindi doet dat in de gewone bedrijvende zin.
Uitzonderingen en bijzondere gevallen2
Uitzondering
Als het werkwoord लाना, “brengen”, is
dan staat er geen ने, hoewel het werkwoord een lijdend voorwerp heeft; het werkwoord richt zich naar het onderwerp.
वह बाज़ार से सब्ज़ियाँ लाई।Zij heeft groente van de markt meegebracht.
Waarom? लाना is ontstaan als samenstelling van “nemen” en “komen”, en het deel “komen” beslist. Leerders zeggen jarenlang मैंने लाया; juist is मैं लाया, वह लाई.
Uitzondering
Als het werkwoord बोलना, “spreken”, is
dan komen zowel वह बोला als उसने … बोला voor; zonder voorwerp is वह बोला gebruikelijk.
उसने कहा कि वह कल आएगा।Hij zei dat hij morgen komt.
Waarom? Spreken ligt op de grens tussen iets doen en alleen maar een geluid maken. Voor “zei” met een citaat of een bijzin is कहना het veiligere werkwoord, en het neemt altijd ने.
Goed om te weten1
Goed om te weten
Geen voorwerp in zicht: mannelijk enkelvoud
Heeft een overgankelijk werkwoord met ने in de zin geen voorwerp, dan staat het in het mannelijk enkelvoud: मैंने खाया, “ik heb gegeten”; उसने पूछा, “zij vroeg”. Dezelfde grondvorm verschijnt als het voorwerp met को gemarkeerd is; dat is een eigen thema.
उसने कुछ नहीं पूछा।Zij heeft niets gevraagd.
Verwante thema’s
- De eenvoudige verleden tijd: vah āyā, vah gaī
- Onregelmatige verleden tijd: gayā, kiyā, diyā, liyā, huā
- Als het werkwoord nergens meer naar kan richten: ne met ko
- Voltooide en voltooid verleden tijd: āyā hai, āyā thā
- De obliquus: de vorm voor een postpositie
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 8, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig4
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- नाश्ताontbijt; tussendoortje
- केलाbanaan
- महीनाmaand
- चिट्ठीbrief
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek