Hindi-werkwoorden: perfectief en beleefde imperatief, per familie
Alle 106, elk met infinitief, perfectief (de vorm van de eenvoudige verleden tijd), beleefde imperatief, Nederlandse betekenis en een voorbeeldzin — geordend naar hoe de stam de uitgang ontmoet, niet op alfabet.
Waarom ze zo geordend zijn
Bijna elk Hindi-werkwoord is regelmatig. Zonder de -nā van de infinitief blijft de stam over; de perfectief voegt -ā toe, de beleefde imperatief -ie. Wat per werkwoord verschilt, is alleen de naad: een stam op een medeklinker neemt de uitgangen zoals ze zijn, een stam op een klinker voegt een y in, een stam op lange ī of ū verkort die, en vijf van de meest gebruikte werkwoorden gaan hun eigen weg. Daarom zijn deze 106 per familie geordend en niet op alfabet — wie de naad kent, kent elk lid.
Het tweede wat je bij elk werkwoord moet leren, is helemaal geen vorm: of het onderwerp in de verleden tijd ne krijgt. Een werkwoord dat een object kan hebben, krijgt het en richt zich dan naar het object; een werkwoord dat er geen kan hebben, krijgt het niet en richt zich naar het onderwerp. De toelichting onder elk werkwoord zegt wat geldt.
Werkwoorden: 106.
Stammen op medeklinker: बोला, बोलिए
Werkwoorden: 65Haal -ना van de infinitief af, en de stam blijft: बोलना, बोल. Eindigt hij op een medeklinker, dan verandert er aan de naad niets. Het perfectief hangt -ा aan voor het mannelijk enkelvoud, -ी voor het vrouwelijk enkelvoud, -े voor het mannelijk meervoud en voor आप en -ीं voor het vrouwelijk meervoud: बोला, बोली, बोले, बोलीं. De beleefde gebiedende wijs hangt -िए aan: बोलिए, बैठिए, लिखिए; die voor तुम hangt -ो aan: बोलो. De meeste Hindi-werkwoorden horen in deze familie, en bij allemaal hoef je alleen te leren of het werkwoord in de verleden tijd ने eist. De verborgen a aan het eind van de stam wordt niet uitgesproken en blijft stom als er een uitgang bijkomt: बोला spreek je uit als bolā.
| Infinitief | Perfectief | Beleefde imperatief | Nederlands | Niveau |
|---|---|---|---|---|
| बोलना | बोला | बोलिए | spreken, zeggen | A1 |
आप बहुत अच्छी हिंदी बोलते हैं।U spreekt heel goed Hindi. Vaak zonder ने, hoewel er een object bij kan staan: वह कुछ नहीं बोला, “hij zei niets”. उसने सच बोला is ook juist. | ||||
| कहना | कहा | कहिए | zeggen | A1 |
उसने कहा कि वह कल आएगा।Hij heeft gezegd dat hij morgen komt. Overgankelijk: मैंने कहा. De persoon tegen wie je iets zegt, staat met से, niet met को: मैंने उससे कहा. | ||||
| लिखना | लिखा | लिखिए | schrijven | A1 |
मैंने माँ को एक चिट्ठी लिखी।Ik heb mijn moeder een brief geschreven. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने दो ईमेल लिखे. | ||||
| पढ़ना | पढ़ा | पढ़िए | lezen; leren, studeren | A1 |
मेरी बहन दिल्ली में पढ़ती है।Mijn zus studeert in Delhi. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने अख़बार पढ़ा. | ||||
| देखना | देखा | देखिए | zien, kijken | A1 |
कल रात हमने एक पुरानी फ़िल्म देखी।Gisteravond hebben we een oude film gezien. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने फ़िल्म देखी. | ||||
| सुनना | सुना | सुनिए | horen, luisteren | A1 |
सुनिए, यह बस कहाँ जाती है?Pardon, waar gaat deze bus naartoe? Overgankelijk: मैंने गाना सुना. सुनिए alleen is de manier om de aandacht van een vreemde te trekken. | ||||
| बैठना | बैठा | बैठिए | gaan zitten, zitten | A1 |
आइए, यहाँ बैठिए।Komt u binnen, gaat u hier zitten. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह खिड़की के पास बैठी. | ||||
| चलना | चला | चलिए | gaan, lopen, zich bewegen | A1 |
चलिए, अब घर चलते हैं।Kom, we gaan nu naar huis. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — ट्रेन समय पर चली. | ||||
| रहना | रहा | रहिए | wonen, blijven | A1 |
हम दो साल से पुणे में रहते हैं।Wij wonen al twee jaar in Pune. Onovergankelijk: वे वहाँ एक महीना रहे. Hetzelfde woord is het hulpwerkwoord van de duurvorm: मैं खा रहा हूँ. | ||||
| मिलना | मिला | मिलिए | ontmoeten; te vinden zijn, krijgen | A1 |
इनसे मिलिए, ये मेरी दोस्त सीमा हैं।Maak kennis met mijn vriendin Seema. Onovergankelijk: geen ने. Iemand ontmoet je met से: मैं राहुल से मिला. Bij “krijgen” is het gekregene het onderwerp, en de persoon staat met को: मुझे टिकट मिला. | ||||
| खेलना | खेला | खेलिए | spelen | A1 |
बच्चे शाम को पार्क में खेलते हैं।De kinderen spelen ’s avonds in het park. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — बच्चों ने क्रिकेट खेला. | ||||
| समझना | समझा | समझिए | begrijpen | A1 |
माफ़ कीजिए, मैं नहीं समझा।Sorry, ik heb het niet begrepen. Beide kan: मैं समझा en मैंने समझा zijn juist, met een object is ने gebruikelijk. Een vrouw zegt मैं नहीं समझी. | ||||
| पूछना | पूछा | पूछिए | vragen | A1 |
मैंने एक आदमी से रास्ता पूछा।Ik heb een man de weg gevraagd. Overgankelijk: उसने एक सवाल पूछा. Degene die je iets vraagt, staat met से: उनसे पूछिए. | ||||
| रखना | रखा | रखिए | leggen, zetten, houden | A1 |
चाबी मेज़ पर रखिए।Leg de sleutel op de tafel. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने चाबी बैग में रखी. | ||||
| उठना | उठा | उठिए | opstaan | A1 |
मैं रोज़ छह बजे उठता हूँ।Ik sta elke dag om zes uur op. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह आज जल्दी उठी. | ||||
| सोचना | सोचा | सोचिए | denken, nadenken | A1 |
ज़रा सोचिए, फिर बताइए।Denk even na en zeg het me dan. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने बहुत सोचा. | ||||
| सीखना | सीखा | सीखिए | leren | A1 |
मैं हिंदी सीख रहा हूँ।Ik leer Hindi. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने तैरना सीखा. | ||||
| खोलना | खोला | खोलिए | openen | A1 |
कृपया खिड़की खोलिए।Doet u het raam open, alstublieft. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने दरवाज़ा खोला. | ||||
| पहुँचना | पहुँचा | पहुँचिए | aankomen, bereiken | A1 |
ट्रेन समय पर पहुँची।De trein is op tijd aangekomen. Onovergankelijk: हम रात को पहुँचे. De plaats heeft geen postpositie nodig of alleen पर: वह घर पहुँचा. | ||||
| ख़रीदना | ख़रीदा | ख़रीदिए | kopen | A1 |
मैंने बाज़ार से सब्ज़ियाँ ख़रीदीं।Ik heb op de markt groente gekocht. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने एक क़मीज़ ख़रीदी. | ||||
| पहनना | पहना | पहनिए | dragen, aantrekken | A1 |
आज ठंड है, स्वेटर पहनिए।Het is vandaag koud, trek een trui aan. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने लाल साड़ी पहनी. | ||||
| घूमना | घूमा | घूमिए | rondlopen, slenteren, reizen | A1 |
छुट्टियों में हम राजस्थान घूमे।In de vakantie hebben we Rajasthan doorgereisd. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — हम शाम को बाज़ार में घूमे. | ||||
| जानना | जाना | जानिए | weten, kennen | A1 |
क्या आप उसका पता जानते हैं?Kent u zijn adres? Overgankelijk, en in de eenvoudige verleden tijd zeldzaam, waar het “vernam” betekent. Het perfectief जाना ziet er precies zo uit als het werkwoord “gaan”; “ik wist” is मैं जानता था. | ||||
| रुकना | रुका | रुकिए | stoppen, wachten | A1 |
एक मिनट रुकिए, मैं अभी आता हूँ।Wacht een minuutje, ik kom zo. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बस स्टेशन पर रुकी. | ||||
| लौटना | लौटा | लौटिए | terugkomen | A2 |
पापा रात को देर से लौटे।Papa kwam laat in de nacht terug. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह कल लौटी. | ||||
| बदलना | बदला | बदलिए | veranderen; wisselen | A2 |
शहर बहुत बदल गया है।De stad is erg veranderd. Beide: zonder object is het onovergankelijk (मौसम बदला, het weer veranderde), met een object krijgt het ने (मैंने कपड़े बदले). | ||||
| भेजना | भेजा | भेजिए | sturen | A2 |
मैंने आपको ईमेल भेजा है।Ik heb u een e-mail gestuurd. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — माँ ने पैसे भेजे. | ||||
| बेचना | बेचा | बेचिए | verkopen | A2 |
वह स्टेशन के पास चाय बेचता है।Hij verkoopt thee in de buurt van het station. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने पुरानी गाड़ी बेची. | ||||
| पकड़ना | पकड़ा | पकड़िए | vangen, vasthouden | A2 |
पुलिस ने चोर को पकड़ा।De politie heeft de dief gepakt. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने आठ बजे की बस पकड़ी. | ||||
| छोड़ना | छोड़ा | छोड़िए | verlaten, loslaten; afzetten | A2 |
मैं बच्चों को स्कूल छोड़ता हूँ।Ik breng de kinderen naar school. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने नौकरी छोड़ी. | ||||
| तोड़ना | तोड़ा | तोड़िए | breken | A2 |
किसने यह गिलास तोड़ा?Wie heeft dit glas gebroken? Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — बच्चे ने खिड़की तोड़ी. | ||||
| भूलना | भूला | भूलिए | vergeten | A2 |
मैं उसका नाम भूल गया।Ik ben zijn naam vergeten. Geen ने, hoewel er een object is, en meestal als भूल जाना: मैं भूल गया. भूलिए मत betekent “vergeet het niet”. | ||||
| जीतना | जीता | जीतिए | winnen | A2 |
हमारी टीम ने मैच जीता।Ons team heeft de wedstrijd gewonnen. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने पहला इनाम जीता. | ||||
| हारना | हारा | हारिए | verliezen (een wedstrijd) | A2 |
हम फ़ाइनल में तीन रन से हारे।We hebben de finale met drie runs verschil verloren. Meestal zonder ने: हम हारे, हम हार गए. Met de wedstrijd als object hoor je ook ने: उन्होंने मैच हारा. | ||||
| जागना | जागा | जागिए | wakker worden, wakker zijn | A2 |
बच्चा रात को दो बार जागा।De baby is ’s nachts twee keer wakker geworden. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — मैं पाँच बजे जागी. | ||||
| दौड़ना | दौड़ा | दौड़िए | rennen, hardlopen | A2 |
वह हर सुबह पार्क में दौड़ता है।Hij rent elke ochtend in het park. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बच्चे बाहर दौड़े. | ||||
| नाचना | नाचा | नाचिए | dansen | A2 |
शादी में सब लोग नाचे।Op de bruiloft hebben ze allemaal gedanst. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह रात भर नाची. | ||||
| हँसना | हँसा | हँसिए | lachen | A2 |
उसकी बात सुनकर सब हँसे।Iedereen lachte toen ze hoorden wat hij zei. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह ज़ोर से हँसी. | ||||
| माँगना | माँगा | माँगिए | vragen om, eisen | A2 |
मैंने वेटर से पानी माँगा।Ik heb de ober om water gevraagd. Overgankelijk: उसने माफ़ी माँगी. Degene aan wie je het vraagt, staat met से. | ||||
| गिनना | गिना | गिनिए | tellen | A2 |
पैसे गिनिए, फिर रसीद दीजिए।Tel het geld en geef me dan het bonnetje. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने पैसे दो बार गिने. | ||||
| ढूँढना | ढूँढा | ढूँढिए | zoeken | A2 |
मैं अपना चश्मा ढूँढ रहा हूँ।Ik zoek mijn bril. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने हर जगह ढूँढा. | ||||
| बनना | बना | बनिए | worden; gemaakt worden | A2 |
वह डॉक्टर बनना चाहती है।Ze wil arts worden. Onovergankelijk: यह मंदिर सौ साल पहले बना. Zijn partner बनाना, maken, krijgt ने. | ||||
| चुनना | चुना | चुनिए | kiezen | A2 |
कोई भी एक रंग चुनिए।Kies maar een kleur. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने नीला रंग चुना. | ||||
| काटना | काटा | काटिए | snijden; bijten | A2 |
माँ ने सब्ज़ी काटी।Moeder heeft de groente gesneden. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने केक काटा. | ||||
| फेंकना | फेंका | फेंकिए | gooien | A2 |
कचरा यहाँ मत फेंकिए।Gooi hier geen afval neer. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने गेंद फेंकी. | ||||
| उतरना | उतरा | उतरिए | uitstappen, naar beneden komen | A2 |
अगले स्टॉप पर उतरिए।Stap uit bij de volgende halte. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — हम बस से उतरे. | ||||
| चढ़ना | चढ़ा | चढ़िए | klimmen, instappen | A2 |
हम सीढ़ियाँ चढ़कर ऊपर पहुँचे।We zijn de trap opgelopen en boven aangekomen. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह बस में चढ़ी. | ||||
| निकलना | निकला | निकलिए | naar buiten komen, vertrekken | A2 |
हम सुबह सात बजे घर से निकले।We zijn ’s ochtends om zeven uur het huis uitgegaan. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — सूरज निकला. | ||||
| मुड़ना | मुड़ा | मुड़िए | afslaan | A2 |
अगले चौराहे से बाएँ मुड़िए।Sla bij het volgende kruispunt linksaf. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — गाड़ी दाएँ मुड़ी. | ||||
| डरना | डरा | डरिए | bang zijn | A2 |
डरिए मत, कुत्ता काटता नहीं है।Wees maar niet bang, de hond bijt niet. Onovergankelijk: बच्चा डरा. Waarvoor je bang bent, staat met से: मैं कुत्तों से डरता हूँ. | ||||
| भागना | भागा | भागिए | weglopen, rennen | A2 |
बारिश शुरू हुई तो सब अंदर भागे।Toen het begon te regenen, renden ze allemaal naar binnen. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — चोर भागा. | ||||
| तैरना | तैरा | तैरिए | zwemmen | A2 |
मछलियाँ पानी में तैर रही हैं।De vissen zwemmen in het water. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — हम नदी में तैरे. | ||||
| पहचानना | पहचाना | पहचानिए | herkennen | A2 |
आपने मुझे पहचाना?Hebt u mij herkend? Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने उसकी आवाज़ पहचानी. | ||||
| भरना | भरा | भरिए | vullen; invullen | A2 |
यह फ़ॉर्म भरिए और यहाँ साइन कीजिए।Vul dit formulier in en onderteken het hier. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने बोतल में पानी भरा. | ||||
| निकालना | निकाला | निकालिए | eruit halen | A2 |
अपना टिकट निकालिए, जाँच हो रही है।Haal uw kaartje tevoorschijn, er wordt gecontroleerd. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने जेब से पैसे निकाले. | ||||
| चाहना | चाहा | चाहिए | willen; houden van | A2 |
मैं चाय पीना चाहता हूँ।Ik wil graag thee drinken. Overgankelijk: उसने हमेशा यही चाहा. De beleefde gebiedende wijs wordt geschreven als चाहिए, “is nodig”, en wordt nauwelijks als bevel gebruikt; मुझे चाहिए is een eigen constructie. | ||||
| बचना | बचा | बचिए | ontkomen, mijden; overblijven | B1 |
धूप से बचिए, आज बहुत गर्मी है।Mijd de zon, vandaag is het erg heet. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — थोड़ा खाना बचा. | ||||
| मानना | माना | मानिए | aannemen, instemmen, geloven | B1 |
मेरी बात मानिए, डॉक्टर के पास जाइए।Luister naar mij en ga naar de dokter. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने अपनी ग़लती मानी. | ||||
| बाँटना | बाँटा | बाँटिए | delen, verdelen | B1 |
टीचर ने बच्चों में मिठाई बाँटी।De leraar heeft snoep onder de kinderen verdeeld. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने खाना आपस में बाँटा. | ||||
| जोड़ना | जोड़ा | जोड़िए | verbinden, optellen | B1 |
ये सारी रक़में जोड़िए।Tel al deze bedragen bij elkaar op. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने दोनों तार जोड़े. | ||||
| खींचना | खींचा | खींचिए | trekken; (een foto) maken | B1 |
क्या आप हमारी एक फ़ोटो खींचेंगे?Zou u een foto van ons willen nemen? Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने बहुत सी फ़ोटो खींचीं. | ||||
| ठहरना | ठहरा | ठहरिए | blijven, overnachten, wachten | B1 |
हम एक छोटे होटल में ठहरे।We zijn in een klein hotel gaan logeren. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — मेहमान दो दिन ठहरे. | ||||
| हटना | हटा | हटिए | opzij gaan | B1 |
हटिए, गाड़ी आ रही है।Ga opzij, er komt een auto aan. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह थोड़ा पीछे हटा. | ||||
| चखना | चखा | चखिए | proeven | B1 |
यह दाल चखिए, बहुत स्वादिष्ट है।Proef deze dal, hij is heerlijk. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने पहली बार आम का अचार चखा. | ||||
| उतारना | उतारा | उतारिए | uittrekken, naar beneden halen | B1 |
मंदिर में जाने से पहले जूते उतारिए।Trek uw schoenen uit voordat u de tempel binnengaat. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने जूते उतारे. | ||||
Stammen op -ा of -ो: खाया, खाइए
Werkwoorden: 33Eindigt de stam op een klinker — खा, आ, सो, बता —, dan zouden aan de naad twee klinkers op elkaar botsen, en het Hindi schuift in het mannelijk enkelvoud een य ertussen: खाया, आया, सोया. De andere drie uitgangen worden als de klinkers zelf geschreven: खाई, खाए, खाईं. Deze pagina schrijft daar -ए en -ई, niet -ये en -यी: गए, आई — de andere spelling zie je in oudere drukwerken, en het is hetzelfde woord. De beleefde gebiedende wijs is de stam met -इए: खाइए, आइए, सोइए. De vele werkwoorden op -ाना die van een ander werkwoord zijn afgeleid — बनना, “worden”, en बनाना, “maken”; सीखना, “leren”, en सिखाना, “leren (aan een ander)” —, horen allemaal in deze familie, en bijna allemaal krijgen ze ने.
| Infinitief | Perfectief | Beleefde imperatief | Nederlands | Niveau |
|---|---|---|---|---|
| खाना | खाया | खाइए | eten | A1 |
हमने दोपहर में दाल-चावल खाया।Bij de lunch hebben we dal en rijst gegeten. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने दो रोटियाँ खाईं. | ||||
| आना | आया | आइए | komen | A1 |
आइए, अंदर आइए!Komt u binnen, alstublieft! Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — मेहमान शाम को आए. | ||||
| लाना | लाया | लाइए | brengen | A1 |
एक गिलास पानी लाइए।Brengt u alstublieft een glas water. Geen ने, hoewel er een object is — eigenlijk is het ले आना, “nemen en komen”: वह फूल लाया, niet उसने फूल लाया. | ||||
| गाना | गाया | गाइए | zingen | A1 |
उसने एक पुराना गाना गाया।Ze heeft een oud lied gezongen. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — बच्चों ने मिलकर गाया. | ||||
| सोना | सोया | सोइए | slapen | A1 |
मैं कल रात देर से सोया।Ik ben gisteravond laat gaan slapen. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बच्चे जल्दी सोए. | ||||
| धोना | धोया | धोइए | wassen | A1 |
खाने से पहले हाथ धोइए।Was uw handen voordat u gaat eten. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने कपड़े धोए. | ||||
| नहाना | नहाया | नहाइए | baden, douchen | A1 |
मैं रोज़ सुबह नहाता हूँ।Ik douche elke ochtend. Onovergankelijk, en de verleden tijd meestal zonder ने: मैं नहाया. मैंने नहाया hoor je ook. | ||||
| बताना | बताया | बताइए | zeggen, meedelen | A1 |
मुझे रास्ता बताइए।Vertel me alstublieft de weg. Overgankelijk: उसने मुझे सब कुछ बताया. De geïnformeerde persoon staat met को. | ||||
| दिखाना | दिखाया | दिखाइए | laten zien | A1 |
अपना पासपोर्ट दिखाइए।Toont u alstublieft uw paspoort. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे अपनी फ़ोटो दिखाई. | ||||
| बुलाना | बुलाया | बुलाइए | roepen, uitnodigen | A1 |
डॉक्टर को बुलाइए!Roep de dokter! Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने दोस्तों को बुलाया. | ||||
| बनाना | बनाया | बनाइए | maken, koken | A1 |
आज मैंने खीर बनाई।Vandaag heb ik kheer gemaakt. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने चाय बनाई. | ||||
| समझाना | समझाया | समझाइए | uitleggen | A2 |
टीचर ने नियम दोबारा समझाया।De leraar heeft de regel nog een keer uitgelegd. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे सारी बात समझाई. | ||||
| सिखाना | सिखाया | सिखाइए | leren (aan een ander) | A2 |
पापा ने मुझे साइकिल चलाना सिखाया।Papa heeft me leren fietsen. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे हिंदी सिखाई. | ||||
| पढ़ाना | पढ़ाया | पढ़ाइए | lesgeven | A2 |
मेरी माँ स्कूल में गणित पढ़ाती हैं।Mijn moeder geeft wiskunde op een school. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उन्होंने हमें इतिहास पढ़ाया. | ||||
| उठाना | उठाया | उठाइए | oppakken, optillen | A2 |
फ़ोन उठाइए, कोई बात करना चाहता है।Neem de telefoon op, iemand wil u spreken. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने भारी बैग उठाया. | ||||
| लगाना | लगाया | लगाइए | aanbrengen, opdoen, plaatsen | A2 |
दीवार पर यह तस्वीर लगाइए।Hang dit schilderij aan de muur. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने बगीचे में पौधे लगाए. | ||||
| चलाना | चलाया | चलाइए | besturen, bedienen | A2 |
धीरे चलाइए, सड़क गीली है।Rijd langzaam, de weg is nat. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने गाड़ी चलाई. | ||||
| जगाना | जगाया | जगाइए | wekken | A2 |
मुझे छह बजे जगाइए।Wek me alstublieft om zes uur. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — माँ ने मुझे जगाया. | ||||
| बचाना | बचाया | बचाइए | sparen, redden | A2 |
हम हर महीने कुछ पैसे बचाते हैं।Wij sparen elke maand wat geld. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने बच्चे को बचाया. | ||||
| लौटाना | लौटाया | लौटाइए | teruggeven | A2 |
कल मेरी किताब लौटाइए।Geef me morgen mijn boek terug. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने उसके पैसे लौटाए. | ||||
| बिताना | बिताया | बिताइए | doorbrengen (tijd) | A2 |
हमने छुट्टियाँ गाँव में बिताईं।We hebben de vakantie in het dorp doorgebracht. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने एक हफ़्ता वहाँ बिताया. | ||||
| कमाना | कमाया | कमाइए | verdienen | A2 |
वह अच्छे पैसे कमाता है।Hij verdient goed geld. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने बहुत पैसा कमाया. | ||||
| मनाना | मनाया | मनाइए | vieren; overhalen | A2 |
हम होली धूमधाम से मनाते हैं।Wij vieren Holi uitgebreid. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने उसका जन्मदिन मनाया. | ||||
| दोहराना | दोहराया | दोहराइए | herhalen | A2 |
कृपया यह वाक्य दोहराइए।Herhaalt u deze zin alstublieft. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने सवाल दोहराया. | ||||
| बजाना | बजाया | बजाइए | spelen (een instrument), luiden | A2 |
वह बहुत अच्छा तबला बजाता है।Hij speelt heel goed tabla. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — किसी ने घंटी बजाई. | ||||
| रोना | रोया | रोइए | huilen | A2 |
फ़िल्म देखकर वह बहुत रोई।Ze heeft veel gehuild bij het kijken van de film. Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बच्चा रात भर रोया. | ||||
| मिलाना | मिलाया | मिलाइए | mengen; voorstellen | B1 |
दूध में थोड़ी चीनी मिलाइए।Roer wat suiker door de melk. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे अपने भाई से मिलाया. | ||||
| सुनाना | सुनाया | सुनाइए | vertellen, voordragen | B1 |
दादी ने हमें एक कहानी सुनाई।Oma heeft ons een verhaal verteld. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने एक गाना सुनाया. | ||||
| सजाना | सजाया | सजाइए | versieren | B1 |
दिवाली पर हमने घर सजाया।Met Diwali hebben we het huis versierd. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उन्होंने कमरा फूलों से सजाया. | ||||
| बढ़ाना | बढ़ाया | बढ़ाइए | verhogen, vergroten | B1 |
आवाज़ थोड़ी बढ़ाइए।Zet het geluid een beetje harder. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — कंपनी ने दाम बढ़ाए. | ||||
| पाना | पाया | पाइए | krijgen, ontvangen | B1 |
उसने परीक्षा में पहला स्थान पाया।Ze is bij het examen eerste geworden. Overgankelijk: उसने इनाम पाया. Achter de stam van een ander werkwoord betekent het “erin slagen te” en heeft dan geen ने: मैं नहीं आ पाया. | ||||
| हटाना | हटाया | हटाइए | verwijderen, wegruimen | B1 |
मेज़ से ये किताबें हटाइए।Ruim deze boeken van de tafel. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने गाड़ी हटाई. | ||||
| जलाना | जलाया | जलाइए | aansteken, verbranden | B1 |
दिवाली पर हम दीपक जलाते हैं।Met Diwali steken we olielampjes aan. Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने मोमबत्ती जलाई. | ||||
Stammen op lang -ी of -ू: पिया, छुआ
Werkwoorden: 3Drie veelvoorkomende werkwoorden hebben een stam op een lange klinker: पीना, “drinken”, जीना, “leven”, en छूना, “aanraken”. Voor een uitgang die met een klinker begint, wordt de lange klinker kort: पिया, पिए; छुआ, छुए. Waar niets volgt, blijft hij lang: het vrouwelijk is gewoon पी en छुई, het vrouwelijk meervoud पीं. Dezelfde verkorting gebeurt in de toekomende tijd, पिएगा, छुएगा. In de beleefde gebiedende wijs nemen de stammen op -ी -जिए — पीजिए, जीजिए — en die op -ू de gewone -इए na zijn korte klinker: छुइए.
| Infinitief | Perfectief | Beleefde imperatief | Nederlands | Niveau |
|---|---|---|---|---|
| पीना | पिया | पीजिए | drinken | A1 |
आप चाय पिएँगे या कॉफ़ी?Drinkt u thee of koffie? Overgankelijk: मैंने पानी पिया, उसने चाय पी. De beleefde gebiedende wijs is पीजिए, net als कीजिए, दीजिए en लीजिए. | ||||
| छूना | छुआ | छुइए | aanraken | A2 |
कृपया इन चीज़ों को मत छुइए।Raak deze spullen alstublieft niet aan. Overgankelijk: बच्चे ने गरम तवे को छुआ. De voeten van een oudere aanraken, पैर छूना, is een groet van respect. | ||||
| जीना | जिया | जीजिए | leven (in leven zijn) | B1 |
मेरे दादा नब्बे साल तक जिए।Mijn grootvader is negentig jaar geworden. Onovergankelijk: वे लंबी उम्र जिए. Op een plaats wonen is रहना, niet जीना. | ||||
De vijf onregelmatige werkwoorden
Werkwoorden: 5Vijf werkwoorden, alle onder de meest gebruikte van de taal, maken hun perfectief op een manier die geen regel voorspelt. जाना, “gaan”, haalt het van een andere wortel — dat ken je van “zijn” en “was” in het Nederlands: गया, गई, गए, गईं. करना, देना en लेना hebben किया, दिया en लिया, en होना heeft हुआ. Dezelfde vier behalve जाना hebben een beleefde gebiedende wijs op -जिए of een eigen stam: कीजिए, दीजिए, लीजिए, होइए — जाइए is regelmatig. Al het andere aan hen is regelmatig: जाता है, करेगा, देकर. Je leert ze het best als eerste en niet als laatste, omdat करना en होना honderden andere werkwoorden uit zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden vormen: बात करना, “spreken”; शुरू होना, “beginnen”.
| Infinitief | Perfectief | Beleefde imperatief | Nederlands | Niveau |
|---|---|---|---|---|
| जाना | गया | जाइए | gaan, rijden | A1 |
कल हम आगरा गए।Gisteren zijn we naar Agra gegaan. Onovergankelijk: geen ने — वह गई, “zij ging”. Alleen de verleden tijd komt van een andere wortel; al het andere is regelmatig: जाता, जाएगा, जाइए. | ||||
| करना | किया | कीजिए | doen, maken | A1 |
छुट्टी में आपने क्या किया?Wat hebt u in de vakantie gedaan? Overgankelijk: मैंने काम किया. Verleden tijd किया, की, किए, कीं; beleefd कीजिए, in spreektaal ook करिए. Het vormt honderden werkwoorden uit zelfstandige naamwoorden: बात करना, इंतज़ार करना. | ||||
| देना | दिया | दीजिए | geven | A1 |
मुझे एक टिकट दीजिए।Een kaartje alstublieft. Overgankelijk: उसने मुझे किताब दी. Verleden tijd दिया, दी, दिए, दीं; de aanvoegende wijs is दूँ, दे, दें, दो. | ||||
| लेना | लिया | लीजिए | nemen | A1 |
लीजिए, यह आपकी चाय है।Alstublieft, hier is uw thee. Overgankelijk: मैंने टिकट लिया. Verleden tijd लिया, ली, लिए, लीं. लीजिए zeg je ook als je iemand iets aanreikt. | ||||
| होना | हुआ | होइए | zijn, worden, gebeuren | A1 |
क्या हुआ? सब ठीक है?Wat is er gebeurd? Is alles in orde? Onovergankelijk. Tegenwoordige tijd हूँ, है, हैं, हो, verleden tijd था; het perfectief हुआ betekent “gebeurde, kwam tot stand”: शादी हुई. Het beleefde होइए (तैयार होइए) zeg je vaker dan हो जाइए. | ||||
Perfectief en beleefde imperatief overhoren
Een werkwoord en zijn betekenis, twee vormen om op te schrijven: de perfectief, mannelijk enkelvoud, en de beleefde imperatief. Devanagari en transcriptie gelden allebei.