Direct naar de inhoud
EveryLingua WoordenboekAlle talen
NL

Hindi-werkwoorden: perfectief en beleefde imperatief, per familie

Alle 106, elk met infinitief, perfectief (de vorm van de eenvoudige verleden tijd), beleefde imperatief, Nederlandse betekenis en een voorbeeldzin — geordend naar hoe de stam de uitgang ontmoet, niet op alfabet.

Waarom ze zo geordend zijn

Bijna elk Hindi-werkwoord is regelmatig. Zonder de -nā van de infinitief blijft de stam over; de perfectief voegt -ā toe, de beleefde imperatief -ie. Wat per werkwoord verschilt, is alleen de naad: een stam op een medeklinker neemt de uitgangen zoals ze zijn, een stam op een klinker voegt een y in, een stam op lange ī of ū verkort die, en vijf van de meest gebruikte werkwoorden gaan hun eigen weg. Daarom zijn deze 106 per familie geordend en niet op alfabet — wie de naad kent, kent elk lid.

Het tweede wat je bij elk werkwoord moet leren, is helemaal geen vorm: of het onderwerp in de verleden tijd ne krijgt. Een werkwoord dat een object kan hebben, krijgt het en richt zich dan naar het object; een werkwoord dat er geen kan hebben, krijgt het niet en richt zich naar het onderwerp. De toelichting onder elk werkwoord zegt wat geldt.

Werkwoorden: 106.

Stammen op medeklinker: बोला, बोलिए

Werkwoorden: 65

Haal -ना van de infinitief af, en de stam blijft: बोलना, बोल. Eindigt hij op een medeklinker, dan verandert er aan de naad niets. Het perfectief hangt -ा aan voor het mannelijk enkelvoud, -ी voor het vrouwelijk enkelvoud, -े voor het mannelijk meervoud en voor आप en -ीं voor het vrouwelijk meervoud: बोला, बोली, बोले, बोलीं. De beleefde gebiedende wijs hangt -िए aan: बोलिए, बैठिए, लिखिए; die voor तुम hangt -ो aan: बोलो. De meeste Hindi-werkwoorden horen in deze familie, en bij allemaal hoef je alleen te leren of het werkwoord in de verleden tijd ने eist. De verborgen a aan het eind van de stam wordt niet uitgesproken en blijft stom als er een uitgang bijkomt: बोला spreek je uit als bolā.

InfinitiefPerfectiefBeleefde imperatiefNederlandsNiveau
बोलनाबोलाबोलिएspreken, zeggenA1

आप बहुत अच्छी हिंदी बोलते हैं।U spreekt heel goed Hindi.

Vaak zonder ने, hoewel er een object bij kan staan: वह कुछ नहीं बोला, “hij zei niets”. उसने सच बोला is ook juist.

कहनाकहाकहिएzeggenA1

उसने कहा कि वह कल आएगा।Hij heeft gezegd dat hij morgen komt.

Overgankelijk: मैंने कहा. De persoon tegen wie je iets zegt, staat met से, niet met को: मैंने उससे कहा.

लिखनालिखालिखिएschrijvenA1

मैंने माँ को एक चिट्ठी लिखी।Ik heb mijn moeder een brief geschreven.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने दो ईमेल लिखे.

पढ़नापढ़ापढ़िएlezen; leren, studerenA1

मेरी बहन दिल्ली में पढ़ती है।Mijn zus studeert in Delhi.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने अख़बार पढ़ा.

देखनादेखादेखिएzien, kijkenA1

कल रात हमने एक पुरानी फ़िल्म देखी।Gisteravond hebben we een oude film gezien.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने फ़िल्म देखी.

सुननासुनासुनिएhoren, luisterenA1

सुनिए, यह बस कहाँ जाती है?Pardon, waar gaat deze bus naartoe?

Overgankelijk: मैंने गाना सुना. सुनिए alleen is de manier om de aandacht van een vreemde te trekken.

बैठनाबैठाबैठिएgaan zitten, zittenA1

आइए, यहाँ बैठिए।Komt u binnen, gaat u hier zitten.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह खिड़की के पास बैठी.

चलनाचलाचलिएgaan, lopen, zich bewegenA1

चलिए, अब घर चलते हैं।Kom, we gaan nu naar huis.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — ट्रेन समय पर चली.

रहनारहारहिएwonen, blijvenA1

हम दो साल से पुणे में रहते हैं।Wij wonen al twee jaar in Pune.

Onovergankelijk: वे वहाँ एक महीना रहे. Hetzelfde woord is het hulpwerkwoord van de duurvorm: मैं खा रहा हूँ.

मिलनामिलामिलिएontmoeten; te vinden zijn, krijgenA1

इनसे मिलिए, ये मेरी दोस्त सीमा हैं।Maak kennis met mijn vriendin Seema.

Onovergankelijk: geen ने. Iemand ontmoet je met से: मैं राहुल से मिला. Bij “krijgen” is het gekregene het onderwerp, en de persoon staat met को: मुझे टिकट मिला.

खेलनाखेलाखेलिएspelenA1

बच्चे शाम को पार्क में खेलते हैं।De kinderen spelen ’s avonds in het park.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — बच्चों ने क्रिकेट खेला.

समझनासमझासमझिएbegrijpenA1

माफ़ कीजिए, मैं नहीं समझा।Sorry, ik heb het niet begrepen.

Beide kan: मैं समझा en मैंने समझा zijn juist, met een object is ने gebruikelijk. Een vrouw zegt मैं नहीं समझी.

पूछनापूछापूछिएvragenA1

मैंने एक आदमी से रास्ता पूछा।Ik heb een man de weg gevraagd.

Overgankelijk: उसने एक सवाल पूछा. Degene die je iets vraagt, staat met से: उनसे पूछिए.

रखनारखारखिएleggen, zetten, houdenA1

चाबी मेज़ पर रखिए।Leg de sleutel op de tafel.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने चाबी बैग में रखी.

उठनाउठाउठिएopstaanA1

मैं रोज़ छह बजे उठता हूँ।Ik sta elke dag om zes uur op.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह आज जल्दी उठी.

सोचनासोचासोचिएdenken, nadenkenA1

ज़रा सोचिए, फिर बताइए।Denk even na en zeg het me dan.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने बहुत सोचा.

सीखनासीखासीखिएlerenA1

मैं हिंदी सीख रहा हूँ।Ik leer Hindi.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने तैरना सीखा.

खोलनाखोलाखोलिएopenenA1

कृपया खिड़की खोलिए।Doet u het raam open, alstublieft.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने दरवाज़ा खोला.

पहुँचनापहुँचापहुँचिएaankomen, bereikenA1

ट्रेन समय पर पहुँची।De trein is op tijd aangekomen.

Onovergankelijk: हम रात को पहुँचे. De plaats heeft geen postpositie nodig of alleen पर: वह घर पहुँचा.

ख़रीदनाख़रीदाख़रीदिएkopenA1

मैंने बाज़ार से सब्ज़ियाँ ख़रीदीं।Ik heb op de markt groente gekocht.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने एक क़मीज़ ख़रीदी.

पहननापहनापहनिएdragen, aantrekkenA1

आज ठंड है, स्वेटर पहनिए।Het is vandaag koud, trek een trui aan.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने लाल साड़ी पहनी.

घूमनाघूमाघूमिएrondlopen, slenteren, reizenA1

छुट्टियों में हम राजस्थान घूमे।In de vakantie hebben we Rajasthan doorgereisd.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — हम शाम को बाज़ार में घूमे.

जाननाजानाजानिएweten, kennenA1

क्या आप उसका पता जानते हैं?Kent u zijn adres?

Overgankelijk, en in de eenvoudige verleden tijd zeldzaam, waar het “vernam” betekent. Het perfectief जाना ziet er precies zo uit als het werkwoord “gaan”; “ik wist” is मैं जानता था.

रुकनारुकारुकिएstoppen, wachtenA1

एक मिनट रुकिए, मैं अभी आता हूँ।Wacht een minuutje, ik kom zo.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बस स्टेशन पर रुकी.

लौटनालौटालौटिएterugkomenA2

पापा रात को देर से लौटे।Papa kwam laat in de nacht terug.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह कल लौटी.

बदलनाबदलाबदलिएveranderen; wisselenA2

शहर बहुत बदल गया है।De stad is erg veranderd.

Beide: zonder object is het onovergankelijk (मौसम बदला, het weer veranderde), met een object krijgt het ने (मैंने कपड़े बदले).

भेजनाभेजाभेजिएsturenA2

मैंने आपको ईमेल भेजा है।Ik heb u een e-mail gestuurd.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — माँ ने पैसे भेजे.

बेचनाबेचाबेचिएverkopenA2

वह स्टेशन के पास चाय बेचता है।Hij verkoopt thee in de buurt van het station.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने पुरानी गाड़ी बेची.

पकड़नापकड़ापकड़िएvangen, vasthoudenA2

पुलिस ने चोर को पकड़ा।De politie heeft de dief gepakt.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने आठ बजे की बस पकड़ी.

छोड़नाछोड़ाछोड़िएverlaten, loslaten; afzettenA2

मैं बच्चों को स्कूल छोड़ता हूँ।Ik breng de kinderen naar school.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने नौकरी छोड़ी.

तोड़नातोड़ातोड़िएbrekenA2

किसने यह गिलास तोड़ा?Wie heeft dit glas gebroken?

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — बच्चे ने खिड़की तोड़ी.

भूलनाभूलाभूलिएvergetenA2

मैं उसका नाम भूल गया।Ik ben zijn naam vergeten.

Geen ने, hoewel er een object is, en meestal als भूल जाना: मैं भूल गया. भूलिए मत betekent “vergeet het niet”.

जीतनाजीताजीतिएwinnenA2

हमारी टीम ने मैच जीता।Ons team heeft de wedstrijd gewonnen.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने पहला इनाम जीता.

हारनाहाराहारिएverliezen (een wedstrijd)A2

हम फ़ाइनल में तीन रन से हारे।We hebben de finale met drie runs verschil verloren.

Meestal zonder ने: हम हारे, हम हार गए. Met de wedstrijd als object hoor je ook ने: उन्होंने मैच हारा.

जागनाजागाजागिएwakker worden, wakker zijnA2

बच्चा रात को दो बार जागा।De baby is ’s nachts twee keer wakker geworden.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — मैं पाँच बजे जागी.

दौड़नादौड़ादौड़िएrennen, hardlopenA2

वह हर सुबह पार्क में दौड़ता है।Hij rent elke ochtend in het park.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बच्चे बाहर दौड़े.

नाचनानाचानाचिएdansenA2

शादी में सब लोग नाचे।Op de bruiloft hebben ze allemaal gedanst.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह रात भर नाची.

हँसनाहँसाहँसिएlachenA2

उसकी बात सुनकर सब हँसे।Iedereen lachte toen ze hoorden wat hij zei.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह ज़ोर से हँसी.

माँगनामाँगामाँगिएvragen om, eisenA2

मैंने वेटर से पानी माँगा।Ik heb de ober om water gevraagd.

Overgankelijk: उसने माफ़ी माँगी. Degene aan wie je het vraagt, staat met से.

गिननागिनागिनिएtellenA2

पैसे गिनिए, फिर रसीद दीजिए।Tel het geld en geef me dan het bonnetje.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने पैसे दो बार गिने.

ढूँढनाढूँढाढूँढिएzoekenA2

मैं अपना चश्मा ढूँढ रहा हूँ।Ik zoek mijn bril.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने हर जगह ढूँढा.

बननाबनाबनिएworden; gemaakt wordenA2

वह डॉक्टर बनना चाहती है।Ze wil arts worden.

Onovergankelijk: यह मंदिर सौ साल पहले बना. Zijn partner बनाना, maken, krijgt ने.

चुननाचुनाचुनिएkiezenA2

कोई भी एक रंग चुनिए।Kies maar een kleur.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने नीला रंग चुना.

काटनाकाटाकाटिएsnijden; bijtenA2

माँ ने सब्ज़ी काटी।Moeder heeft de groente gesneden.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने केक काटा.

फेंकनाफेंकाफेंकिएgooienA2

कचरा यहाँ मत फेंकिए।Gooi hier geen afval neer.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने गेंद फेंकी.

उतरनाउतराउतरिएuitstappen, naar beneden komenA2

अगले स्टॉप पर उतरिए।Stap uit bij de volgende halte.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — हम बस से उतरे.

चढ़नाचढ़ाचढ़िएklimmen, instappenA2

हम सीढ़ियाँ चढ़कर ऊपर पहुँचे।We zijn de trap opgelopen en boven aangekomen.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह बस में चढ़ी.

निकलनानिकलानिकलिएnaar buiten komen, vertrekkenA2

हम सुबह सात बजे घर से निकले।We zijn ’s ochtends om zeven uur het huis uitgegaan.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — सूरज निकला.

मुड़नामुड़ामुड़िएafslaanA2

अगले चौराहे से बाएँ मुड़िए।Sla bij het volgende kruispunt linksaf.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — गाड़ी दाएँ मुड़ी.

डरनाडराडरिएbang zijnA2

डरिए मत, कुत्ता काटता नहीं है।Wees maar niet bang, de hond bijt niet.

Onovergankelijk: बच्चा डरा. Waarvoor je bang bent, staat met से: मैं कुत्तों से डरता हूँ.

भागनाभागाभागिएweglopen, rennenA2

बारिश शुरू हुई तो सब अंदर भागे।Toen het begon te regenen, renden ze allemaal naar binnen.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — चोर भागा.

तैरनातैरातैरिएzwemmenA2

मछलियाँ पानी में तैर रही हैं।De vissen zwemmen in het water.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — हम नदी में तैरे.

पहचाननापहचानापहचानिएherkennenA2

आपने मुझे पहचाना?Hebt u mij herkend?

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने उसकी आवाज़ पहचानी.

भरनाभराभरिएvullen; invullenA2

यह फ़ॉर्म भरिए और यहाँ साइन कीजिए।Vul dit formulier in en onderteken het hier.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने बोतल में पानी भरा.

निकालनानिकालानिकालिएeruit halenA2

अपना टिकट निकालिए, जाँच हो रही है।Haal uw kaartje tevoorschijn, er wordt gecontroleerd.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने जेब से पैसे निकाले.

चाहनाचाहाचाहिएwillen; houden vanA2

मैं चाय पीना चाहता हूँ।Ik wil graag thee drinken.

Overgankelijk: उसने हमेशा यही चाहा. De beleefde gebiedende wijs wordt geschreven als चाहिए, “is nodig”, en wordt nauwelijks als bevel gebruikt; मुझे चाहिए is een eigen constructie.

बचनाबचाबचिएontkomen, mijden; overblijvenB1

धूप से बचिए, आज बहुत गर्मी है।Mijd de zon, vandaag is het erg heet.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — थोड़ा खाना बचा.

माननामानामानिएaannemen, instemmen, gelovenB1

मेरी बात मानिए, डॉक्टर के पास जाइए।Luister naar mij en ga naar de dokter.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने अपनी ग़लती मानी.

बाँटनाबाँटाबाँटिएdelen, verdelenB1

टीचर ने बच्चों में मिठाई बाँटी।De leraar heeft snoep onder de kinderen verdeeld.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने खाना आपस में बाँटा.

जोड़नाजोड़ाजोड़िएverbinden, optellenB1

ये सारी रक़में जोड़िए।Tel al deze bedragen bij elkaar op.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने दोनों तार जोड़े.

खींचनाखींचाखींचिएtrekken; (een foto) makenB1

क्या आप हमारी एक फ़ोटो खींचेंगे?Zou u een foto van ons willen nemen?

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने बहुत सी फ़ोटो खींचीं.

ठहरनाठहराठहरिएblijven, overnachten, wachtenB1

हम एक छोटे होटल में ठहरे।We zijn in een klein hotel gaan logeren.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — मेहमान दो दिन ठहरे.

हटनाहटाहटिएopzij gaanB1

हटिए, गाड़ी आ रही है।Ga opzij, er komt een auto aan.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — वह थोड़ा पीछे हटा.

चखनाचखाचखिएproevenB1

यह दाल चखिए, बहुत स्वादिष्ट है।Proef deze dal, hij is heerlijk.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने पहली बार आम का अचार चखा.

उतारनाउताराउतारिएuittrekken, naar beneden halenB1

मंदिर में जाने से पहले जूते उतारिए।Trek uw schoenen uit voordat u de tempel binnengaat.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने जूते उतारे.

Stammen op -ा of -ो: खाया, खाइए

Werkwoorden: 33

Eindigt de stam op een klinker — खा, आ, सो, बता —, dan zouden aan de naad twee klinkers op elkaar botsen, en het Hindi schuift in het mannelijk enkelvoud een य ertussen: खाया, आया, सोया. De andere drie uitgangen worden als de klinkers zelf geschreven: खाई, खाए, खाईं. Deze pagina schrijft daar -ए en -ई, niet -ये en -यी: गए, आई — de andere spelling zie je in oudere drukwerken, en het is hetzelfde woord. De beleefde gebiedende wijs is de stam met -इए: खाइए, आइए, सोइए. De vele werkwoorden op -ाना die van een ander werkwoord zijn afgeleid — बनना, “worden”, en बनाना, “maken”; सीखना, “leren”, en सिखाना, “leren (aan een ander)” —, horen allemaal in deze familie, en bijna allemaal krijgen ze ने.

InfinitiefPerfectiefBeleefde imperatiefNederlandsNiveau
खानाखायाखाइएetenA1

हमने दोपहर में दाल-चावल खाया।Bij de lunch hebben we dal en rijst gegeten.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने दो रोटियाँ खाईं.

आनाआयाआइएkomenA1

आइए, अंदर आइए!Komt u binnen, alstublieft!

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — मेहमान शाम को आए.

लानालायालाइएbrengenA1

एक गिलास पानी लाइए।Brengt u alstublieft een glas water.

Geen ने, hoewel er een object is — eigenlijk is het ले आना, “nemen en komen”: वह फूल लाया, niet उसने फूल लाया.

गानागायागाइएzingenA1

उसने एक पुराना गाना गाया।Ze heeft een oud lied gezongen.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — बच्चों ने मिलकर गाया.

सोनासोयासोइएslapenA1

मैं कल रात देर से सोया।Ik ben gisteravond laat gaan slapen.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बच्चे जल्दी सोए.

धोनाधोयाधोइएwassenA1

खाने से पहले हाथ धोइए।Was uw handen voordat u gaat eten.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने कपड़े धोए.

नहानानहायानहाइएbaden, douchenA1

मैं रोज़ सुबह नहाता हूँ।Ik douche elke ochtend.

Onovergankelijk, en de verleden tijd meestal zonder ने: मैं नहाया. मैंने नहाया hoor je ook.

बतानाबतायाबताइएzeggen, meedelenA1

मुझे रास्ता बताइए।Vertel me alstublieft de weg.

Overgankelijk: उसने मुझे सब कुछ बताया. De geïnformeerde persoon staat met को.

दिखानादिखायादिखाइएlaten zienA1

अपना पासपोर्ट दिखाइए।Toont u alstublieft uw paspoort.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे अपनी फ़ोटो दिखाई.

बुलानाबुलायाबुलाइएroepen, uitnodigenA1

डॉक्टर को बुलाइए!Roep de dokter!

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने दोस्तों को बुलाया.

बनानाबनायाबनाइएmaken, kokenA1

आज मैंने खीर बनाई।Vandaag heb ik kheer gemaakt.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने चाय बनाई.

समझानासमझायासमझाइएuitleggenA2

टीचर ने नियम दोबारा समझाया।De leraar heeft de regel nog een keer uitgelegd.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे सारी बात समझाई.

सिखानासिखायासिखाइएleren (aan een ander)A2

पापा ने मुझे साइकिल चलाना सिखाया।Papa heeft me leren fietsen.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे हिंदी सिखाई.

पढ़ानापढ़ायापढ़ाइएlesgevenA2

मेरी माँ स्कूल में गणित पढ़ाती हैं।Mijn moeder geeft wiskunde op een school.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उन्होंने हमें इतिहास पढ़ाया.

उठानाउठायाउठाइएoppakken, optillenA2

फ़ोन उठाइए, कोई बात करना चाहता है।Neem de telefoon op, iemand wil u spreken.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने भारी बैग उठाया.

लगानालगायालगाइएaanbrengen, opdoen, plaatsenA2

दीवार पर यह तस्वीर लगाइए।Hang dit schilderij aan de muur.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने बगीचे में पौधे लगाए.

चलानाचलायाचलाइएbesturen, bedienenA2

धीरे चलाइए, सड़क गीली है।Rijd langzaam, de weg is nat.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने गाड़ी चलाई.

जगानाजगायाजगाइएwekkenA2

मुझे छह बजे जगाइए।Wek me alstublieft om zes uur.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — माँ ने मुझे जगाया.

बचानाबचायाबचाइएsparen, reddenA2

हम हर महीने कुछ पैसे बचाते हैं।Wij sparen elke maand wat geld.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने बच्चे को बचाया.

लौटानालौटायालौटाइएteruggevenA2

कल मेरी किताब लौटाइए।Geef me morgen mijn boek terug.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने उसके पैसे लौटाए.

बितानाबितायाबिताइएdoorbrengen (tijd)A2

हमने छुट्टियाँ गाँव में बिताईं।We hebben de vakantie in het dorp doorgebracht.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने एक हफ़्ता वहाँ बिताया.

कमानाकमायाकमाइएverdienenA2

वह अच्छे पैसे कमाता है।Hij verdient goed geld.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने बहुत पैसा कमाया.

मनानामनायामनाइएvieren; overhalenA2

हम होली धूमधाम से मनाते हैं।Wij vieren Holi uitgebreid.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — हमने उसका जन्मदिन मनाया.

दोहरानादोहरायादोहराइएherhalenA2

कृपया यह वाक्य दोहराइए।Herhaalt u deze zin alstublieft.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने सवाल दोहराया.

बजानाबजायाबजाइएspelen (een instrument), luidenA2

वह बहुत अच्छा तबला बजाता है।Hij speelt heel goed tabla.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — किसी ने घंटी बजाई.

रोनारोयारोइएhuilenA2

फ़िल्म देखकर वह बहुत रोई।Ze heeft veel gehuild bij het kijken van de film.

Onovergankelijk: geen ने; de verleden tijd richt zich naar het onderwerp — बच्चा रात भर रोया.

मिलानामिलायामिलाइएmengen; voorstellenB1

दूध में थोड़ी चीनी मिलाइए।Roer wat suiker door de melk.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने मुझे अपने भाई से मिलाया.

सुनानासुनायासुनाइएvertellen, voordragenB1

दादी ने हमें एक कहानी सुनाई।Oma heeft ons een verhaal verteld.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने एक गाना सुनाया.

सजानासजायासजाइएversierenB1

दिवाली पर हमने घर सजाया।Met Diwali hebben we het huis versierd.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उन्होंने कमरा फूलों से सजाया.

बढ़ानाबढ़ायाबढ़ाइएverhogen, vergrotenB1

आवाज़ थोड़ी बढ़ाइए।Zet het geluid een beetje harder.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — कंपनी ने दाम बढ़ाए.

पानापायापाइएkrijgen, ontvangenB1

उसने परीक्षा में पहला स्थान पाया।Ze is bij het examen eerste geworden.

Overgankelijk: उसने इनाम पाया. Achter de stam van een ander werkwoord betekent het “erin slagen te” en heeft dan geen ने: मैं नहीं आ पाया.

हटानाहटायाहटाइएverwijderen, wegruimenB1

मेज़ से ये किताबें हटाइए।Ruim deze boeken van de tafel.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — उसने गाड़ी हटाई.

जलानाजलायाजलाइएaansteken, verbrandenB1

दिवाली पर हम दीपक जलाते हैं।Met Diwali steken we olielampjes aan.

Overgankelijk: in de verleden tijd krijgt het onderwerp ने, en het werkwoord richt zich naar het object — मैंने मोमबत्ती जलाई.

Stammen op lang -ी of -ू: पिया, छुआ

Werkwoorden: 3

Drie veelvoorkomende werkwoorden hebben een stam op een lange klinker: पीना, “drinken”, जीना, “leven”, en छूना, “aanraken”. Voor een uitgang die met een klinker begint, wordt de lange klinker kort: पिया, पिए; छुआ, छुए. Waar niets volgt, blijft hij lang: het vrouwelijk is gewoon पी en छुई, het vrouwelijk meervoud पीं. Dezelfde verkorting gebeurt in de toekomende tijd, पिएगा, छुएगा. In de beleefde gebiedende wijs nemen de stammen op -ी -जिए — पीजिए, जीजिए — en die op -ू de gewone -इए na zijn korte klinker: छुइए.

InfinitiefPerfectiefBeleefde imperatiefNederlandsNiveau
पीनापियापीजिएdrinkenA1

आप चाय पिएँगे या कॉफ़ी?Drinkt u thee of koffie?

Overgankelijk: मैंने पानी पिया, उसने चाय पी. De beleefde gebiedende wijs is पीजिए, net als कीजिए, दीजिए en लीजिए.

छूनाछुआछुइएaanrakenA2

कृपया इन चीज़ों को मत छुइए।Raak deze spullen alstublieft niet aan.

Overgankelijk: बच्चे ने गरम तवे को छुआ. De voeten van een oudere aanraken, पैर छूना, is een groet van respect.

जीनाजियाजीजिएleven (in leven zijn)B1

मेरे दादा नब्बे साल तक जिए।Mijn grootvader is negentig jaar geworden.

Onovergankelijk: वे लंबी उम्र जिए. Op een plaats wonen is रहना, niet जीना.

De vijf onregelmatige werkwoorden

Werkwoorden: 5

Vijf werkwoorden, alle onder de meest gebruikte van de taal, maken hun perfectief op een manier die geen regel voorspelt. जाना, “gaan”, haalt het van een andere wortel — dat ken je van “zijn” en “was” in het Nederlands: गया, गई, गए, गईं. करना, देना en लेना hebben किया, दिया en लिया, en होना heeft हुआ. Dezelfde vier behalve जाना hebben een beleefde gebiedende wijs op -जिए of een eigen stam: कीजिए, दीजिए, लीजिए, होइए — जाइए is regelmatig. Al het andere aan hen is regelmatig: जाता है, करेगा, देकर. Je leert ze het best als eerste en niet als laatste, omdat करना en होना honderden andere werkwoorden uit zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden vormen: बात करना, “spreken”; शुरू होना, “beginnen”.

InfinitiefPerfectiefBeleefde imperatiefNederlandsNiveau
जानागयाजाइएgaan, rijdenA1

कल हम आगरा गए।Gisteren zijn we naar Agra gegaan.

Onovergankelijk: geen ने — वह गई, “zij ging”. Alleen de verleden tijd komt van een andere wortel; al het andere is regelmatig: जाता, जाएगा, जाइए.

करनाकियाकीजिएdoen, makenA1

छुट्टी में आपने क्या किया?Wat hebt u in de vakantie gedaan?

Overgankelijk: मैंने काम किया. Verleden tijd किया, की, किए, कीं; beleefd कीजिए, in spreektaal ook करिए. Het vormt honderden werkwoorden uit zelfstandige naamwoorden: बात करना, इंतज़ार करना.

देनादियादीजिएgevenA1

मुझे एक टिकट दीजिए।Een kaartje alstublieft.

Overgankelijk: उसने मुझे किताब दी. Verleden tijd दिया, दी, दिए, दीं; de aanvoegende wijs is दूँ, दे, दें, दो.

लेनालियालीजिएnemenA1

लीजिए, यह आपकी चाय है।Alstublieft, hier is uw thee.

Overgankelijk: मैंने टिकट लिया. Verleden tijd लिया, ली, लिए, लीं. लीजिए zeg je ook als je iemand iets aanreikt.

होनाहुआहोइएzijn, worden, gebeurenA1

क्या हुआ? सब ठीक है?Wat is er gebeurd? Is alles in orde?

Onovergankelijk. Tegenwoordige tijd हूँ, है, हैं, हो, verleden tijd था; het perfectief हुआ betekent “gebeurde, kwam tot stand”: शादी हुई. Het beleefde होइए (तैयार होइए) zeg je vaker dan हो जाइए.

Perfectief en beleefde imperatief overhoren

Een werkwoord en zijn betekenis, twee vormen om op te schrijven: de perfectief, mannelijk enkelvoud, en de beleefde imperatief. Devanagari en transcriptie gelden allebei.