Hindie grammatica van A tot Z
Thema’s: 82, verdeeld over 19 onderdelen. Elk thema heeft een niveau, een uitleg in het Nederlands, voorbeeldzinnen met vertaling, de valkuil waar juist sprekers van het Nederlands in trappen, en eigen oefeningen.
Schrift, grondbeginselen en getallen
Thema’s: 17 · A1–A2Devanagari en zijn klanken, het werkwoord aan het eind, ‘zijn’, vragen, getallen, kloktijd en datum.
Zelfstandige naamwoorden, voornaamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden
Thema’s: 10 · A1–A2Geslacht, meervoud en obliquus, de drie woorden voor ‘jij’ en ‘u’, bezittelijke woorden, overeenkomst en vergelijking.
Voornaamwoorden5
- Ik, wij, jij, hij, zij, het: de persoonlijke voornaamwoordenA1
- Drie woorden voor “jij/u”: de aanspreekvorm en het woord van respectA1
- Mijn, jouw, uw: bezittelijke voornaamwoorden die zich aanpassenA1
- Mij, jou, hem: de voornaamwoorden met “ko”A2
- Het eigen: het bezittelijk voornaamwoord voor het bezit van het onderwerpA2
Postposities
Thema’s: 7 · A1–A2In, op, van, naar, uit en met: de kleine woorden achter het zelfstandig naamwoord die zijn vorm veranderen.
Tegenwoordige, verleden en toekomende tijd
Thema’s: 10 · A1–B1Gewoonte en duur in de tegenwoordige tijd, de verleden tijd met en zonder ne, het perfectum, de toekomende tijd.
De verleden tijd6
- De eenvoudige verleden tijd: vah āyā, vah gaīA2
- De verleden tijd met ne: het voorwerp volgenA2
- Onregelmatige verleden tijd: gayā, kiyā, diyā, liyā, huāA2
- Vroeger en bezig met: jātā thā, jā rahā thāA2
- Voltooide en voltooid verleden tijd: āyā hai, āyā thāB1
- Als het werkwoord nergens meer naar kan richten: ne met koB1
Wijzen, modale werkwoorden en werkwoordsverbindingen
Thema’s: 22 · A1–B1Opdrachten, aanvoegende wijs, als, ontkenning, kunnen en moeten, samengestelde werkwoorden, causatief en passief.
Zinnen verbinden, indirecte rede
Thema’s: 13 · A1–B1Infinitieven en deelwoorden, en, omdat, dat, als, die/dat, opdat — en de indirecte rede.
Partikels en de laatste puntjes
Thema’s: 3 · A2–B1Ook en alleen, degene die het doet, en degene met, dan en wat … betreft.
Schrift, grondbeginselen en getallen
Devanagari en de klanken van het Hindi
Thema’s: 8Het Hindi wordt in Devanagari geschreven, van links naar rechts, onder een kopstreep die de letters van een woord verbindt. Het is geen alfabet zoals wij dat kennen: elke medeklinkerletter bevat al een korte a, en elke andere klinker is een klein teken dat eraan wordt gehangen. क is ka, का kā, कि ki, की kī. De spelling ligt dicht bij de klank, met één grote uitzondering – de verborgen a, die wel geschreven maar vaak niet uitgesproken wordt – en een handvol klanken die het Nederlands niet uit elkaar houdt: twee t’s, twee d’s en een ademstoot die van het ene woord een ander woord maakt. Lezen en schrijven leer je zoals je de woorden hoort: de Nederlandse gewoonte om elke geschreven e en a uit te spreken, moet je voor het Hindi afleggen.
De eenvoudige zin
Thema’s: 5Een Hindi-zin is anders gebouwd dan een Nederlandse hoofdzin: het werkwoord staat helemaal aan het eind, achter het object, en de kleine woordjes die het Nederlands voor een zelfstandig naamwoord zet, komen erachter te staan. मैं चाय पीता हूँ is “ik thee drink ben” – ongeveer zoals je het kent uit de Nederlandse bijzin (“…, omdat ik thee drink”). Het werkwoord “zijn” sluit de meeste eenvoudige zinnen af en richt zich naar het onderwerp: हूँ, है, हैं, हो in de tegenwoordige tijd, था, थी, थे, थीं in de verleden tijd. Vragen behouden de woordvolgorde en krijgen er alleen een vraagwoord bij.
Getallen, tijd en datum
Thema’s: 4Bij de Hindi-getallen vraagt de taal puur stampwerk: elk getal van één tot honderd is een eigen woord, en de patronen ertussen helpen maar weinig – anders dan in het Nederlands, waar “eenentwintig” uit “een”, “en” en “twintig” bestaat. De klok heeft eigen woorden voor kwartieren en halven – सवा, साढ़े, पौने – en twee bijzondere woorden, डेढ़ en ढाई, voor half twee en half drie. Vanaf duizend telt de Indiase rekenwijze in lakh en crore in plaats van in miljoenen, en de komma’s in de cijfers schuiven mee. Voor Nederlandstaligen zit in de klok een valkuil: साढ़े तीन is “half vier”, niet “half drie”.
Zelfstandige naamwoorden, voornaamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden
Zelfstandige naamwoorden
Thema’s: 3Een Hindi-zelfstandig naamwoord brengt drie dingen mee die een Nederlands zelfstandig naamwoord niet zo heeft. Het is mannelijk of vrouwelijk, ook als het een tafel of een idee noemt, en dat geslacht bepaalt het bijvoeglijk naamwoord, het bezittelijk voornaamwoord en zelfs het werkwoord – een lidwoord dat het verraadt, is er niet. Het heeft een meervoud dat van geslacht en uitgang afhangt: लड़का → लड़के, किताब → किताबें. En het heeft een obliquusvorm, die voor elke postpositie staat: कमरा, maar कमरे में. Dat is het deel van het naamvalswerk dat andere talen met uitgangen doen – het Nederlands kent dat nauwelijks meer, het Hindi doet het met één enkele vorm voor alle postposities.
Voornaamwoorden
Thema’s: 5Hindi-voornaamwoorden stellen twee vragen die het Nederlands niet zo stelt. De eerste gaat over respect: er zijn drie woorden voor “jij/u” — तू, तुम en आप —, en elk heeft eigen werkwoordsvormen. Je kent het onderscheid tussen “je” en “u”, maar het Hindi heeft er één stap bij. De tweede vraag gaat over afstand in plaats van geslacht: यह is hij, zij of het dichtbij, वह hij, zij of het verder weg, en of het een man of een vrouw is, zegt alleen het werkwoord. Bezittelijke voornaamwoorden als मेरा richten zich naar het bezit, en मुझे is de vorm achter “het bevalt me”, “ik heb nodig” en “ik weet” — net als in “het bevalt me” is het onderwerp daar niet “ik”.
Bijvoeglijke naamwoorden
Thema’s: 2Hindi-bijvoeglijke naamwoorden zijn er in twee soorten, en de uitgang verraadt welke je voor je hebt. Die op -ा – अच्छा, बड़ा, नया – richten zich naar het zelfstandig naamwoord dat ze beschrijven, en worden -े en -ी. Alle andere – सुंदर, लाल, साफ़ – veranderen helemaal niet. Voor “-er” en “-st” zijn er geen uitgangen: “groter dan” is “dan … groot” met से, en “de grootste” is “dan allen groot”, सबसे बड़ा. Waar het Nederlands een bijvoeglijk naamwoord aan het zinseinde ongewijzigd laat (“de thee is koud”), richt het Hindi zich ook daar naar het zelfstandig naamwoord.
Postposities
Postposities
Thema’s: 7Waar het Nederlands voorzetsels heeft, heeft het Hindi postposities: ze staan achter het zelfstandig naamwoord. कमरे में is “kamer in”, मेज़ पर “tafel op”. Het Nederlands kent dat maar in een paar richtingsuitdrukkingen: “de kamer in”, “de trap op”. En ze veranderen het zelfstandig naamwoord ervoor in zijn schuine vorm – daarom heet het कमरे में en niet कमरा में. Je kent dat van “met mij” (niet “met ik”): na een voorzetsel krijgt het woord een andere vorm; in het Hindi is het steeds dezelfde schuine vorm voor alle postposities. Een handvol losse woorden (में, पर, को, से, का, तक) doet het meeste werk, en veel andere zijn gebouwd uit के plus een zelfstandig naamwoord of bijwoord: के लिए, के साथ, के बाद.
Tegenwoordige, verleden en toekomende tijd
De tegenwoordige tijd
Thema’s: 2Het Hindi bouwt zijn tegenwoordige tijd uit twee delen: een vorm van het werkwoord die zich naar het onderwerp richt, en een vorm van होना, “zijn”, helemaal aan het eind. वह बोलता है betekent “hij spreekt” – letterlijk “hij sprekend is”. Voor wat op dit moment gebeurt, is er een tweede tegenwoordige tijd met रहा: वह बोल रहा है, “hij is aan het spreken”. Het Nederlands heeft hiervoor “aan het … zijn”, maar gebruikt het nooit verplicht: “ik lees” kan “ik lees elke avond” of “ik lees nu” betekenen. Het Hindi moet kiezen, en het tweede deel is in beide hetzelfde, dat je al kent: हूँ, है, हो, हैं. Wat het Nederlands mist, is het geslacht bij het werkwoord: een vrouw zegt मैं बोलती हूँ, een man मैं बोलता हूँ.
De verleden tijd
Thema’s: 6De Hindi-verleden tijd is gebouwd op één enkele vorm, het deelwoord: आया, बैठा, खाया. Op zichzelf is het de eenvoudige verleden tijd, “kwam”, “ging zitten”, “at”; met है erachter de voltooide tijd, met था de voltooid verleden tijd. Het Nederlands kent beide wegen – “hij kwam” en “hij is gekomen” –, en in gesproken taal neemt de voltooide tijd vaak de plaats van de onvoltooide over; het Hindi scheidt ze minder scherp. De verrassing is ने. Een werkwoord met een lijdend voorwerp markeert zijn onderwerp in deze tijden met ने, en dan kijkt het werkwoord niet meer naar het onderwerp, maar richt het zich naar het lijdend voorwerp: een man zegt मैंने चाय पी, met vrouwelijk पी, omdat चाय vrouwelijk is. Heb je deze ene regel, dan is de rest van dit onderdeel vormen en oefening.
De toekomst
Thema’s: 2De Hindi-toekomende tijd is één enkel woord met drie lagen: de stam, een klinker die de persoon toont, en -गा, -गी of -गे voor geslacht en getal. मैं जाऊँगा, “ik zal gaan”; वह जाएगी, “zij zal gaan”. Een eigen woord voor “zullen” is er niet, en in geen enkele toekomende tijd staat ने. Dezelfde vormen van होना drukken ook vermoedens over het heden uit — वह घर पर होगा, “hij zal wel thuis zijn” — zoals ons “zal wel”; en een tweede constructie, जाने वाला है, zegt dat er zo meteen iets gebeurt.
Wijzen, modale werkwoorden en werkwoordsverbindingen
Verzoeken, wensen en voorwaarden
Thema’s: 5Het Hindi heeft bij elke trede van “jij/u” een gebiedende wijs: जा voor तू, grof of innig; जाओ voor तुम, onder vrienden; जाइए voor आप, beleefd. De verkeerde vorm kiezen is een fout tegen de manieren, niet tegen de grammatica, en het is de fout die mensen opmerken. Naast de gebiedende wijs staat de aanvoegende wijs, मैं जाऊँ?, “zal ik gaan?”, de toekomende tijd zonder zijn -गा; hij dekt voorstellen, wensen en mogelijkheden, ongeveer waar het Nederlands “zal”, “moge” en “zou” gebruikt. Beide leiden naar de voorwaarden: अगर … तो voor een vervulbaar “als” en de vormen op -ता voor een “als” dat niet uitkomt of niet is uitgekomen.
De ontkenning
Thema’s: 3Het Hindi heeft drie woorden voor “niet”, en elk heeft zijn eigen plaats. नहीं is het gewone en staat voor het werkwoord: मैं चाय नहीं पीता. मत hoort bij het bevel: मत जाओ, “ga niet”. न is het zachte, gebruikt bij de aanvoegende wijs, in beleefde verzoeken en in “noch … noch”. In de tegenwoordige tijd laat een ontkennende zin zijn है meestal weg, wat het werkwoord een ander uiterlijk geeft. En “nooit”, “niemand” en “niets” worden gebouwd uit कभी, कोई en कुछ plus een gewoon नहीं – anders dan in het Nederlands, waar “nooit, niemand, niets” eigen woorden zijn.
Kunnen, willen, moeten
Thema’s: 6De Nederlandse hulpwerkwoorden van wijze zijn een vaste kleine groep: “kunnen, willen, moeten, mogen, zullen”, allemaal met een infinitief. De Hindi-tegenhangers zijn een bonte familie. सकना, “kunnen”, volgt de blote stam: मैं बोल सकता हूँ. चाहना, “willen”, volgt een infinitief: मैं जाना चाहता हूँ. De overige draaien de zin om: de persoon krijgt को, en het werkwoord richt zich naar iets anders. मुझे जाना है, “ik moet gaan”, is letterlijk “voor mij is gaan”. Dat ken je van “het bevalt me” en “het lukt me” – in het Hindi is dit patroon met चाहिए, पड़ना en लगना een van de nuttigste die er zijn, en het is minder vreemd dan het eerst lijkt.
Werkwoorden in paren
Thema’s: 5Een groot deel van het Hindi-werkwoordsysteem bestaat uit twee woorden. Een zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord plus करना of होना geeft een nieuw werkwoord: इंतज़ार करना, “wachten”; शुरू होना, “beginnen”. Dat ken je uit het Nederlands als “fiets rijden”, “hulp bieden” of “bang zijn” – in het Hindi is het de gewone gang van zaken. Een blote stam plus जाना, लेना of देना geeft een samenstelling die een nuance toevoegt – afgerond, voor zichzelf, voor anderen: सो गया, “is in slaap gevallen”; खा लिया, “heeft opgegeten”. Het tweede werkwoord draagt tijd en congruentie, en beslist ook of de zin ने neemt. Hier ontstaan de meeste fouten.
Oorzakelijk en lijdend
Thema’s: 3Hindi-werkwoorden horen bij families. खुलना, “opengaan” (de deur gaat open), heeft een partner खोलना, “openen” (iemand opent de deur), en vaak een derde, खुलवाना, “iets laten openen”. Het Nederlands heeft daarvoor paren als “zitten – zetten” en de omschrijving met “laten”; het Hindi verandert het werkwoord zelf en daarmee ook of de zin ने neemt. De lijdende vorm is weer anders gebouwd – voltooid deelwoord plus जाना: यहाँ हिंदी बोली जाती है, “hier wordt Hindi gesproken” – en hoort vooral thuis in formele taal en schrift. Ze komt overeen met de Nederlandse lijdende vorm met “worden”.
Zinnen verbinden, indirecte rede
Infinitief en deelwoorden
Thema’s: 5Het Nederlands bouwt veel met de infinitief, met “te” en met de deelwoorden: het zwemmen is leuk, ik kwam om te helpen, na het eten, zingend, een geschreven brief. Het Hindi heeft voor elk daarvan een vorm, en elke vorm is op de werkwoordsstam gebouwd: de infinitief op -ना als zelfstandig naamwoord, -कर voor een handeling vóór een andere, -ते हुए voor twee tegelijk, -आ हुआ voor de toestand die een handeling achterlaat, en -ते ही voor “zodra”. Geen enkele draagt een eigen tijd: het werkwoord aan het zinseinde doet dat.
Zinnen verbinden
Thema’s: 6Het Hindi verbindt zinnen op twee manieren. Sommige woorden staan gewoon tussen twee zinnen, zoals in het Nederlands: और, लेकिन, या, क्योंकि, कि, ताकि. Andere komen in paren, één in elke zin: जब … तब voor de tijd, जो … वह voor betrekkelijke bijzinnen, जहाँ … वहाँ voor de plaats — zoiets ken je van “wie … die” en “waar … daar”. De eerste helften beginnen allemaal met ज; is dat patroon eenmaal duidelijk, dan gaat er een hele familie van zinnen open. Het werkwoord staat daarbij in elke deelzin aan het eind — hier heeft het Nederlands zijn regel voor de bijzin nodig, het Hindi heeft hem overal.
Indirecte rede
Thema’s: 2Het Nederlands geeft gezegde dingen weer met “dat” en zet de werkwoordstijd meestal een stap terug: “Ze zei dat ze moe was.” Het Hindi doet veel minder. Het verslag wordt met कि aangesloten, de tijd blijft zoals de spreker haar gebruikte, en de voornaamwoorden mogen blijven staan zoals hij ze zei, of zich naar de verslaggever richten — beide komt voor. Zorg vraagt het werkwoord met zijn postpositie: कहना neemt से voor de aangesproken persoon, बताना neemt को, en पूछना neemt से.
Partikels en de laatste puntjes
Kleine woorden met grote werking
Thema’s: 3Tot de meest gebruikte woorden van het Hindi horen geen zelfstandige naamwoorden en geen werkwoorden, maar kleine partikels die zich hechten aan het woord dat ze benadrukken. भी voegt toe (“ook”, “zelfs”), ही bakent af (“alleen”, “juist”), तो trekt een conclusie of zet het ene tegenover het andere, en -वाला maakt van bijna alles een beschrijvend woord: de groenteman, de rode, de trein naar Delhi. Ze zijn kort, ze zijn overal, en wat ze betekenen, hangt af van waar ze staan. Het Nederlands kent dat van “ook”, “nou” en “toch”, die eveneens naargelang plaats en klemtoon iets anders zeggen; het Hindi heeft daarvoor echter vaste woorden op vaste plaatsen.