B1 · Werkwoorden in paren
lenā en denā: voor jezelf, voor anderen
samengestelde werkwoorden met lenā en denā
Twee andere hulpwerkwoorden volgen een blote stam en kleuren de handeling. लेना, “nemen”, keert haar naar de handelende persoon: iets voor zichzelf gedaan of aan zijn kant afgerond – मैंने खाना खा लिया, “ik heb gegeten”; मैं समझ लूँगा, “ik kom er wel uit”.
Thema 69 van 82 · ca. 6 min
Je doel
Je laat met लेना en देना zien of een handeling voor jezelf of voor anderen is, bijvoorbeeld खा लिया en बता दिया.
मैंने खाना खा लिया है।Ik heb al gegeten.
कृपया मुझे अपना पता बता दीजिए।Zou u me alstublieft uw adres kunnen zeggen?
उसने नई साइकिल ख़रीद ली।Hij heeft een nieuwe fiets voor zichzelf gekocht.
Gehaald bij 8 van 10, waarvan 3 van 4 zelf geschreven · ca. 5 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudLena haalt de handeling naar huis, dena stuurt haar naar buiten – en beide nemen in de verleden tijd ne.
Stam + lenā als de handeling naar de handelende persoon terugkeert (khā liyā), stam + denā als ze naar anderen uitgaat (batā diyā).
- Signaalwoorden
- लिया
- ली
- दिया
- दी
- लीजिए
- दीजिए
- ले लो
- दे दो
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Hindi.
| voor jezelf, afgerond | खा लिया, पी ली, ख़रीद लिया |
| naar buiten, voor anderen | बता दिया, भेज दी, खोल दो |
| beleefde verzoeken | बता दीजिए, ले लीजिए |
| met ने | मैंने चाय पी ली |
| vergelijk जाना, geen ने | मैं समझ गया |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
Stam + लेना: de handeling keert naar de handelende persoon terug.
मैंने खाना खा लिया है।Ik heb al gegeten.
Stam + देना: de handeling gaat naar buiten, naar anderen.
मैंने उसे सारी बात बता दी।Ik heb haar alles gezegd.
In de verleden tijd nemen beide ने en richten zich naar het voorwerp.
उसने नई साइकिल ख़रीद ली।Hij heeft een nieuwe fiets voor zichzelf gekocht.
Meer regels (1)
In verzoeken maken ze de toon vriendelijker.
कृपया मुझे अपना पता बता दीजिए।Zou u me alstublieft uw adres kunnen noemen?
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (9)
ये पैसे रख लो।Hou het geld maar.
मैंने उसे सारी बात बता दी।Ik heb haar alles gezegd.
ज़रा खिड़की खोल दो।Doe het raam eens open.
यह दवाई अभी ले लीजिए।Neem dit medicijn nu in.
मैंने चिट्ठी भेज दी है।Ik heb de brief opgestuurd.
उसने सिगरेट पीना छोड़ दिया।Hij is gestopt met roken.
हमने टिकट पहले ही ख़रीद लिए।We hebben de kaartjes al eerder gekocht.
मैं यह काम ख़ुद कर लूँगी।Dit werk zal ik zelf afhandelen.
ज़रा नमक दे दीजिए।Wilt u me alstublieft het zout aangeven?
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Anders dan जाना zijn de hulpwerkwoorden लेना en देना overgankelijk, dus de samenstelling neemt in de verleden tijd ने. मैं खा गया bestaat ook, maar het betekent “ik heb het verslonden”.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
Twee andere hulpwerkwoorden volgen een blote stam en kleuren de handeling. लेना, “nemen”, keert haar naar de handelende persoon: iets voor zichzelf gedaan of aan zijn kant afgerond – मैंने खाना खा लिया, “ik heb gegeten”; मैं समझ लूँगा, “ik kom er wel uit”. देना, “geven”, keert haar naar buiten: iets voor of naar een ander toe gedaan – मैंने उसे बता दिया, “ik heb het haar gezegd (en daarmee is het afgedaan)”; खिड़की खोल दो, “doe het raam open (voor ons)”. Het Nederlands kent iets dergelijks bij “voor”: “ik koop een fiets voor mezelf” tegenover “ik koop een fiets voor jou”.
Sommige werkwoorden geven naar hun betekenis de voorkeur aan het ene hulpwerkwoord. Nemen, kopen, eten, drinken, begrijpen en houden gaan met लेना: ख़रीद लेना, पी लेना, रख लेना. Geven, zeggen, sturen, laten en gooien gaan met देना: दे देना, भेज देना, छोड़ देना, फेंक देना.
Beide hulpwerkwoorden zijn overgankelijk, dus de samenstelling neemt in de verleden tijd ने en richt zich naar het voorwerp: मैंने चाय पी ली (चाय vrouwelijk), उसने दरवाज़ा खोल दिया (दरवाज़ा mannelijk). Het hulpwerkwoord beslist – vergelijk मैं समझ गया, met जाना en zonder ने, en मैंने समझ लिया.
In verzoeken maken beide de handeling zachter en completer: बता दीजिए, “zegt u het me gerust”; ले लीजिए, “neemt u gerust”. Net als bij जाना keert de ontkenning meestal naar het eenvoudige werkwoord terug: मैंने नहीं खाया.
Nader bekeken
Het hulpwerkwoord beslist over ने
In elke samenstelling bepaalt het laatste werkwoord. समझ जाना is onovergankelijk (वह समझ गई); समझ लेना is overgankelijk (उसने समझ लिया). Beide betekenen “begrepen”; de eerste benadrukt dat het haar opging, de tweede dat zij zich de moeite heeft getroost.
Enkele onovergankelijke hoofdwerkwoorden verbinden zich met देना voor een plotselinge uitbarsting: वह हँस दी, “zij barstte in lachen uit”; बच्चा रो दिया, “het kind barstte in tranen uit”. Hier is geen ने, omdat lachen en huilen geen voorwerp hebben.
Goed om te weten1
Goed om te weten
दे देना en ले लेना
देना en लेना kunnen hun eigen hulpwerkwoorden zijn: पैसे दे दो, “geef het geld maar”; यह ले लो, “hier, neem dit”. De verdubbelde vorm is geen gestotter, maar de gewone manier om het geven of nemen af te sluiten.
मुझे अपना पेन दे दो।Geef me je pen.
Verwante thema’s
- Samengestelde werkwoorden met jānā
- De verleden tijd met ne: het voorwerp volgen
- Beleefd vragen: de gebiedende wijs voor “u”
- Al gedaan: kar chukā hai
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 8, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig1
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- समझbegrip
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek