Valse vrienden Hindi–Nederlands
44 valkuilen voor Nederlandstaligen: leenwoorden die in het Hindi iets anders betekenen dan bij ons, een Nederlands woord waarvoor het Hindi er meerdere heeft, uitdrukkingen die woord voor woord overgezet misgaan, en korte Hindi-woorden die alleen maar klinken als Nederlandse. Links staat wat je wilt zeggen, ernaast het Hindi-woord daarvoor — en pas dan de valkuil. Wie alleen weet wat een woord niet betekent, zit in een gesprek toch vast.
Internationale woorden die in het Hindi anders zijn
Engelse woorden in Devanagari die je in de eerste weken hoort — op school, op het station, thuis in de zomer — en die in India iets een beetje of helemaal anders betekenen.
| Je bedoelt | Dat is | Niet dit | Want dat betekent |
|---|---|---|---|
| plaatje (schilderij of foto) | तस्वीर | पिक्चर | een film, een bioscoopfilm |
| चलो, आज शाम कोई नई पिक्चर देखते हैं।Kom, we gaan vanavond een nieuwe film kijken.De spreektaal noemt पिक्चर wat in de bioscoop draait. Een schilderij of een foto is een तस्वीर of een फ़ोटो. | |||
| spanning (tussen twee landen) | तनाव | टेंशन | persoonlijke zorg, stress |
| परीक्षा की वजह से मुझे बहुत टेंशन है।Door het examen ben ik erg gestrest.टेंशन मत लो betekent ‘maak je geen zorgen’. Spanning tussen mensen of landen en in een touw is तनाव. | |||
| drama (toneelstuk) | नाटक | ड्रामा | een opstootje, een scène; ook een televisieserie |
| छोटी-सी बात पर इतना ड्रामा मत करो।Maak niet zo’n scène om zo’n kleinigheid.Het stuk in het theater is een नाटक. ड्रामा is meestal de scène die iemand maakt — zoals in het Nederlands ‘een drama van iets maken’. | |||
| papier (een vel om op te schrijven) | काग़ज़ | पेपर | een examen; ook de krant |
| कल मेरा गणित का पेपर है।Morgen heb ik mijn wiskunde-examen.Een vel papier is काग़ज़; पेपर is het examen dat je schrijft, en de krant die de krantenjongen brengt. | |||
| station (van de bus) | बस अड्डा | स्टेशन | het treinstation |
| हम ट्रेन पकड़ने के लिए स्टेशन गए।We zijn naar het station gereden om de trein te halen.Zonder verder woord bedoelt स्टेशन de treinen. Langeafstandsbussen vertrekken bij het बस अड्डा. | |||
| rommel (een rotzooi) | गड़बड़ | मेस | een kantine, vooral in een studentenhuis of bij het leger |
| हॉस्टल के मेस में खाना सस्ता है।Het eten in de kantine van het studentenhuis is goedkoop.Een rommelige kamer is बिखरा हुआ; een warboel of een misverstand is गड़बड़. Het Nederlands kent de kantine ook: de officiersmess. | |||
| koelbox (voor de picknick) | आइसबॉक्स | कूलर | een luchtkoeler, een groot apparaat dat een kamer met water koelt |
| गर्मियों में हम कमरे में कूलर चलाते हैं।In de zomer laten we in onze kamer de luchtkoeler draaien.Een कूलर staat bij het raam en blaast lucht door natte matten; hij is goedkoper dan een airco. | |||
| vers (vers brood, vers fruit) | ताज़ा | फ़्रेश | opgefrist, gewassen; je opfrissen na een reis |
| सफ़र के बाद मैं पहले फ़्रेश हो जाता हूँ।Na een reis fris ik me eerst op.फ़्रेश होना betekent je wassen en omkleden, en beleefd ook naar het toilet gaan. Vers eten is ताज़ा. | |||
| koffer | अटैची | केस | een rechtszaak of een politiezaak |
| उनकी ज़मीन का केस दस साल से अदालत में चल रहा है।De zaak om hun grond loopt al tien jaar bij de rechtbank.Een koffer is een अटैची of een सूटकेस. केस is iets wat een advocaat of een arts behandelt — een zaak. | |||
| missen (een trein, een bus) | छूटना | मिस करना | iemand missen van wie je houdt |
| मैं अपने परिवार को बहुत मिस करता हूँ।Ik mis mijn familie erg.Een trein die je niet haalt, laat je achter: मेरी ट्रेन छूट गई. Mensen mis je in het Hinglish, of je denkt terug aan ze: मुझे घर की याद आती है. Het Nederlandse ‘missen’ doet allebei, het Hindi heeft er twee woorden voor. | |||
| kaas (Eng. ‘cheese’) | पनीर | चीज़ | een ding, een zaak |
| यह क्या चीज़ है?Wat is dat voor een ding?De verse kaas uit de Indiase keuken is पनीर. Winkels noemen ook smeltkaas चीज़, het woord doet dus beide taken; de zin beslist. | |||
De familie heeft meer woorden
Het Nederlands heeft een oom, een tante en twee oma’s. Het Hindi benoemt iedereen naar de kant van de familie waar hij staat, en het eerste woord dat je leert, is vaak het verkeerde.
| Je bedoelt | Dat is | Niet dit | Want dat betekent |
|---|---|---|---|
| oom (de broer van je moeder) | मामा | चाचा | de jongere broer van je vader |
| मेरे चाचा पापा से दो साल छोटे हैं।Mijn oom is twee jaar jonger dan mijn vader.De broer van de moeder is मामा, de oudere broer van de vader ताऊ, en de mannen van de tantes zijn मौसा en फूफा. Een vriendelijke vreemde is अंकल. | |||
| tante (de zus van je moeder) | मौसी | चाची | de vrouw van de jongere broer van je vader |
| मेरी चाची बहुत अच्छा खाना बनाती हैं।Mijn tante is een heel goede kokkin.De zus van de moeder is मौसी, de zus van de vader बुआ, de vrouw van de moederbroer मामी. Elke tante heeft haar eigen woord. | |||
| oma (de moeder van je moeder) | नानी | दादी | de moeder van je vader |
| मेरी दादी हमारे साथ रहती हैं।Mijn oma woont bij ons.De kant van de moeder heet नाना en नानी, de kant van de vader दादा en दादी. Kinderen brengen de zomervakantie vaak door bij नानी का घर. | |||
| opa (de vader van je moeder) | नाना | दादा | de vader van je vader |
| दादा जी रोज़ सुबह अख़बार पढ़ते हैं।Opa leest elke ochtend de krant.De जी achter het woord is respect, en kinderen hangen het aan elke grootouder. | |||
| zwager (de man van je zus) | जीजा | साला | de broer van je vrouw — en tegen ieder ander gezegd een belediging |
| मेरी पत्नी का भाई, यानी मेरा साला, कल आ रहा है।De broer van mijn vrouw, mijn zwager, komt morgen.In de familie is साला een gewoon verwantschapswoord; een vreemde toegeworpen is het een gangbaar scheldwoord. De man van de zus is जीजा, vaak जीजा जी. Het Nederlandse ‘zwager’ dekt beide. | |||
Eén Nederlands woord, twee Hindi-woorden
Waar het Nederlands één werkwoord of bijvoeglijk naamwoord heeft en het Hindi twee of meer — of omgekeerd — en het woordenboek het verkeerde noemt. Het gekozen woord is een echt woord en past bijna, daarom houden deze fouten het langst stand.
| Je bedoelt | Dat is | Niet dit | Want dat betekent |
|---|---|---|---|
| herkennen (iemand terugkennen) | पहचानना | जानना | iets weten, een taal of een mens goed kennen |
| मैं उनके बारे में और जानना चाहता हूँ।Ik wil meer over hem weten.Een gezicht of een stem terug te kennen is पहचानना: आपने मुझे पहचाना?, herkent u mij? Voor een feit is पता होना even gewoon: मुझे पता है. Het Nederlands onderscheidt ‘herkennen’, ‘kennen’ en ‘weten’; het Hindi trekt de grenzen anders. | |||
| u (tegen een vreemde of oudere) | आप | तुम | je, tegen een vriend, een jongere verwant of een kind |
| अरे यार, तुम कब आए?Zeg, wanneer ben je aangekomen?Begin met आप en houd het voor iedereen die ouder is, voor vreemden en voor het werk; het komt overeen met ‘u’, maar staat ook bij ouders, die je in het Nederlands met ‘je’ aanspreekt. Ga pas over op तुम als de ander het doet. | |||
| je (tegen een vriend) | तुम | तू | je, tegen een heel nabij mens, een klein kind of tegen God |
| माँ ने बच्चे से कहा, तू बहुत शरारती है।De moeder zei tegen het kind: Je bent erg brutaal.तू is de meest vertrouwelijke vorm. Tegen ieder buiten die kring klinkt ze grof, en volwassen leerders hebben haar zelden nodig. | |||
| vragen (om geld, om hulp) | माँगना | पूछना | vragen, informeren |
| मैं आपसे एक बात पूछना चाहती हूँ।Ik wil u iets vragen.पूछनाwil een inlichtingमाँगनाwil een zaak: मैंने पानी माँगा, ik heb om water gevraagd. Het Nederlandse ‘vragen’ doet allebei. | |||
| zeggen (iemand de weg, het nieuws) | बताना | कहना | woorden zeggen; iemand iets opdragen |
| आप असल में क्या कहना चाहते हैं?Wat wilt u eigenlijk zeggen?Inlichtingen geven is बताना: मुझे रास्ता बताइए, zeg mij de weg. कहना geeft woorden of een opdracht weer. | |||
| te weten komen (een nieuwtje) | पता चलना | सीखना | een vaardigheid of een taal leren |
| मुझे गाड़ी चलाना सीखना है।Ik wil leren autorijden.Iets te weten komen is पता चलना: मुझे कल पता चला, ik heb het gisteren gehoord. सीखना vraagt oefening. | |||
| zien (een vriend ontmoeten) | मिलना | देखना | zien, kijken, bekijken |
| मुझे रात को टीवी देखना पसंद है।Ik kijk ’s nachts graag tv.Iemand ‘zien’ in de zin van ontmoeten is मिलना met से: मैं कल रवि से मिला. | |||
| oud (van een mens) | बूढ़ा | पुराना | oud, van dingen; vroeger |
| यह हमारा पुराना घर है।Dit is ons oude huis.Een oud mens is बूढ़ा, beleefder बुज़ुर्ग. पुराना दोस्त is een oude vriend in de zin van langdurig. | |||
| vrij (gratis, ‘vrij entree’) | मुफ़्त | आज़ाद | vrij, onafhankelijk |
| भारत 1947 में आज़ाद हुआ।India werd in 1947 onafhankelijk.Gratis is मुफ़्त; vrij om te doen wat je wilt, of onafhankelijk, is आज़ाद. | |||
| vrij (niet bezet) | ख़ाली | मुफ़्त | gratis |
| छोटे बच्चों का टिकट मुफ़्त है।Voor kleine kinderen is het kaartje gratis.Wie tijd heeft, is ख़ाली: क्या आप आज शाम ख़ाली हैं? | |||
| keer (drie keer, één keer) | बार | समय | tijd als tijdspanne; de tijd op de klok |
| मेरे पास अभी बिल्कुल समय नहीं है।Ik heb op dit moment helemaal geen tijd.Gelegenheden tel je met बार: एक बार, één keer; तीन बार, drie keer. De kloktijd is बजे. | |||
| meenemen (iemand ergens heen) | ले जाना | लेना | nemen, aannemen, kopen |
| मैं यह लाल वाली साड़ी लेना चाहती हूँ।Ik wil deze rode sari nemen.Iemand of iets naar een andere plaats brengen is ले जाना: मैं बच्चों को पार्क ले जाऊँगा. Het tegenovergestelde, meebrengen, is लाना. | |||
| nodig hebben (ik heb water nodig) | चाहिए | चाहना | willen, wensen; van een mens ook houden van |
| किसी को इतना चाहना आसान नहीं होता।Zo veel van iemand houden is niet makkelijk.Een behoefte is चाहिए, met de persoon in को: मुझे पानी चाहिए. चाहना is een wens, en bij een mens betekent het houden van. | |||
| kunnen (een taal spreken, zwemmen) | आना | सकना | kunnen, bij een bepaalde gelegenheid in staat zijn |
| क्या आप कल शाम आ सकते हैं?Kunt u morgenavond komen?Een vaardigheid is iets wat tot je komt: मुझे हिंदी आती है, ik kan Hindi; उसे तैरना आता है, zij kan zwemmen. | |||
| hebben (een auto, geld) | के पास होना | रखना | leggen, zetten, houden |
| जाते समय चाबी मेज़ पर रखना मत भूलिए।Vergeet niet bij het weggaan de sleutel op tafel te leggen.Het Hindi heeft geen werkwoord ‘hebben’. Wat je bezit, is ‘bij je’: मेरे पास एक गाड़ी है. | |||
| ruimte (plaats voor iets) | जगह | कमरा | een kamer in een gebouw |
| मेरा कमरा दूसरी मंज़िल पर है।Mijn kamer is op de tweede verdieping.Plaats is जगह: गाड़ी में जगह नहीं है, in de auto is geen plaats. Het Nederlandse ‘ruimte’ kan allebei betekenen: een kamer en de plaats die je nodig hebt. | |||
Woord voor woord overgezet
Alledaagse Nederlandse uitdrukkingen die woord voor woord overgezet fout, te formeel of vreemd klinken — omdat het Hindi op zijn eigen manier zegt wie iets heeft en wie iets voelt.
| Je bedoelt | Dat is | Niet dit | Want dat betekent |
|---|---|---|---|
| alsjeblieft (bij een verzoek) | दीजिए | कृपया | alstublieft, op borden, in omroepberichten en in formele brieven |
| कृपया अपना मोबाइल बंद कर दें।Zet uw telefoon alstublieft uit.Gesproken Hindi is beleefd in het werkwoord, niet in een toegevoegd woord: एक चाय दीजिए, een thee graag. कृपया in elk verzoek klinkt als een bord in de trein. | |||
| ik heb het koud | ठंड लगना | ठंडा होना | koud aanvoelen, koud worden |
| आपका खाना ठंडा हो रहा है, जल्दी आइए।Uw eten wordt koud, kom snel.Een mens voelt de kou: मुझे ठंड लग रही है. मैं ठंडा हूँ beschrijft je temperatuur, zoals die van een steen. | |||
| ik heb een broer | का होना | के पास होना | bij je hebben, bezitten |
| मेरे पास दो टिकट हैं।Ik heb twee kaartjes.Verwanten zijn geen bezit: मेरा एक भाई है, उनकी दो बेटियाँ हैं. के पास is voor dingen die je bij je hebt of bezit. | |||
| mijn (als ik zelf het onderwerp ben) | अपना | मेरा | mijn — maar niet als ‘ik’ het onderwerp van dezelfde zin is |
| यह मेरा भाई है।Dit is mijn broer.Is de bezitter ook het onderwerp, dan zegt het Hindi ‘eigen’: मैं अपनी माँ को फ़ोन करूँगा, ik bel mijn moeder. Het Nederlands heeft daarvoor alleen ‘mijn’. | |||
| meneer (voor een naam, in gesproken taal) | जी | मिस्टर | meneer, vooral op formulieren en op kantoren |
| मिस्टर शर्मा आज दफ़्तर नहीं आए।Meneer Sharma is vandaag niet naar kantoor gekomen.Respect staat achter de naam: शर्मा जी, राधा जी. Het geldt voor mannen en vrouwen, met de voornaam of de achternaam. | |||
| pardon? (niet verstaan) | क्या कहा | माफ़ी | vergeving; een verontschuldiging voor iets wat je gedaan hebt |
| मैंने देर से आने के लिए माफ़ी माँगी।Ik heb mijn excuses aangeboden omdat ik te laat was.Om iemand te vragen het te herhalen, volstaat क्या कहा? of een oplopend जी?. माफ़ी is voor een echte verontschuldiging. | |||
Klinkt Nederlands
Korte Hindi-woorden die klinken als een Nederlands woord en er niets mee te maken hebben. Geschreven verwart niemand ze; in een snelle zin hoort het oor eerst het Nederlandse.
| Je bedoelt | Dat is | Niet dit | Want dat betekent |
|---|---|---|---|
| kom (van komen) | आना | कम | weinig, minder |
| चाय में चीनी कम डालिए।Doe minder suiker in de thee.De k van कम heeft geen ademstoot en de klinker is kort en neutraal; het klinkt bijna als een kort uitgesproken ‘kom’, maar het heeft er niets mee te maken. | |||
| poel (een kleine vijver) | तालाब | पुल | een brug |
| नदी पर एक नया पुल बना है।Over de rivier is een nieuwe brug gebouwd.Een poel of vijver is een तालाब. पुल klinkt als ‘poel’, met een korte oe en een l aan het eind. | |||
| mat (deurmat, yogamat) | चटाई | मत | niet (voor een bevel) |
| अंदर मत जाइए, कमरा गीला है।Ga niet naar binnen, de kamer is nat.Een mat om op te zitten is een चटाई, een deurmat een पायदान. | |||
| bad (om in te baden) | नहाना | बात | iets wat gezegd wordt; een gesprek |
| मेरी बात ध्यान से सुनिए।Luister goed naar wat ik zeg.Omdat het Nederlands een d aan het woordeinde stemloos maakt, klinkt ‘bad’ dicht bij बात; alleen is de Hindi-klinker lang, als de aa van ‘baat’, en vormt het Hindi zijn t met de tongpunt tegen de boventanden. Baden is नहाना. | |||
| kop (een kop koffie) | कप | कब | wanneer |
| आप भारत कब आ रहे हैं?Wanneer komt u naar India?Een kop of beker is een कप met p; कब, wanneer, eindigt op b — en die b blijft in het Hindi stemhebbend, waar het Nederlands hem aan het woordeinde als p uitspreekt. | |||
| passeren (ergens langs gaan) | गुज़रना | पास | dichtbij; ook voor een examen slagen |
| मेरा घर स्टेशन के पास है।Mijn huis is in de buurt van het station.Twee woorden die even klinken: के पास, dichtbij, is Hindi, en पास होना, slagen voor een examen, is Engels. Ergens langs gaan is से गुज़रना; een paspoort blijft een पासपोर्ट. | |||