A2 · Werkwoordsstammen, infinitiefnomen, deelwoord
Tien stammen uit één wortel: het overzicht
De afgeleide werkwoordsstammen I tot X
De grondstam (stam I) is het eenvoudige werkwoord van drie radicalen: عَلِمَ “weten”.
Thema 51 van 87 · ca. 8 min
Je doel
Je kunt de tien werkwoordsstammen aan hun kenmerken herkennen en de betekenis van een werkwoord raden uit wortel en vorm.
عَلَّمَنِي أَبِي السِّبَاحَةَ.Mijn vader leerde mij zwemmen.
أَرْسَلْتُ لَكِ رِسَالَةً.Ik stuurde je een bericht. (tegen een vrouw)
تَعَاوَنَ الْجِيرَانُ فِي تَنْظِيفِ الشَّارِعِ.De buren werkten samen om de straat schoon te maken.
Gehaald bij 8 van 10 · ca. 4 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudShadda: II. Lange ā: III. أَ: IV. تَ: V en VI. اِنْ: VII. تَ binnenin: VIII. اِسْتَ: X.
Een shadda, een lange ā, een voorvoegsel — elke stam heeft zijn kenmerk.
- Signaalwoorden
- دَرَّسَ
- سَاعَدَ
- أَرْسَلَ
- تَعَلَّمَ
- اِجْتَمَعَ
- اِسْتَخْدَمَ
De vorm
Van de grondvorm naar de nieuwe vorm
Elke rij zegt eerst wat de vorm uitdrukt en toont hem dan in het Arabisch: voor de pijl de grondvorm, erachter wat ervan wordt.
| I: grondstam (schrijven) | كَتَبَ – يَكْتُبُ |
| II: shadda (onderwijzen) | دَرَّسَ – يُدَرِّسُ |
| III: lange ā (helpen) | سَاعَدَ – يُسَاعِدُ |
| IV: أَ ervoor (sturen) | أَرْسَلَ – يُرْسِلُ |
| V: تَ en II (leren) | تَعَلَّمَ – يَتَعَلَّمُ |
| VI: تَ en III (samenwerken) | تَعَاوَنَ – يَتَعَاوَنُ |
| VII: اِنْ ervoor (breken) | اِنْكَسَرَ – يَنْكَسِرُ |
| VIII: تَ na de eerste radicaal (zich verzamelen) | اِجْتَمَعَ – يَجْتَمِعُ |
| X: اِسْتَ ervoor (gebruiken) | اِسْتَخْدَمَ – يَسْتَخْدِمُ |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaat
Stam II verdubbelt de tweede radicaal; hij betekent vaak “laten …”.
تُدَرِّسُ أُمِّي الرِّيَاضِيَّاتِ.Mijn moeder geeft les in wiskunde.
Stam III heeft een lange ā na de eerste radicaal; de handeling is op iemand gericht.
سَاعَدَنِي جَارِي.Mijn buurman heeft me geholpen.
Stam V zet تَ voor stam II; hij is vaak wederkerend.
أَتَعَلَّمُ الْعَرَبِيَّةَ.Ik leer Arabisch.
Meer regels (2)
Stam VIII voegt een تَ in na de eerste radicaal.
نَجْتَمِعُ كُلَّ أُسْبُوعٍ.Wij komen elke week bijeen.
Stam X zet اِسْتَ voor de wortel.
هَلْ تَسْتَخْدِمُ الْحَاسُوبَ؟Gebruik je de computer? (tegen een man)
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (6)
اِنْكَسَرَ الْكُوبُ.Het glas is gebroken.
اِسْتَيْقَظْتُ مُبَكِّرًا.Ik werd vroeg wakker.
تَأَخَّرَ الْقِطَارُ.De trein heeft vertraging.
غَيَّرَ كَرِيمٌ رَأْيَهُ.Karim is van gedachten veranderd.
تَكَلَّمْنَا طَوِيلًا.Wij praatten lang met elkaar.
اِنْتَظَرْتُكِ سَاعَةً.Ik wachtte een uur op je. (tegen een vrouw)
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
In teksten zonder klinkertekens is de shadda niet te zien, en علم lijkt op het eenvoudige عَلِمَ “weten”. Maar wil je “onderwijzen” zeggen, dan heb je stam II met de verdubbelde lām nodig. Het Nederlands gebruikt “leren” voor allebei (“ik leer Arabisch”, “ik leer je zwemmen”); het Arabisch heeft één wortel en twee stammen en houdt het onderscheid streng: تَعَلَّمَis zelf lerenعَلَّمَiemand anders laten leren
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
De grondstam (stam I) is het eenvoudige werkwoord van drie radicalen: عَلِمَ “weten”. De afgeleide stammen bouwen de wortel in vaste patronen om: stam II verdubbelt de tweede radicaal (عَلَّمَ “onderwijzen”, dus “laten weten”), stam V zet تَ ervoor (تَعَلَّمَ “leren”, dus “zich laten onderwijzen”), stam X اِسْتَ (اِسْتَعْلَمَ “inlichtingen inwinnen”).
De kenmerken: II een shadda op de tweede radicaal, III een lange ā na de eerste, IV een أَ ervoor, V تَ en de vorm van II, VI تَ en de vorm van III, VII اِنْ ervoor, VIII een تَ na de eerste radicaal, X اِسْتَ ervoor. Stam IX bestaat bijna alleen voor kleuren.
Het goede nieuws: de afgeleide stammen zijn regelmatig. Hun imperfectum heeft geen klinker om te leren, en werkwoordelijk zelfstandig naamwoord en deelwoord volgen vaste patronen. Het voorvoegsel van het imperfectum heeft een u bij II, III en IV (يُدَرِّسُ), en een a bij de andere (يَتَعَلَّمُ).
De betekenissen zijn tendensen, geen wetten: II laat vaak iets gebeuren, III richt een handeling op iemand, V en VII zijn vaak wederkerend of lijdend, VI wederkerig, X betekent vaak “vragen om” of “beschouwen als”. Wat een werkwoord precies betekent, zegt het woordenboek.
Nader bekeken
Waarom cijfers in plaats van namen
De Arabische grammatici noemen de stammen naar hun patroon met ف ع ل: فَعَّلَ, فَاعَلَ, أَفْعَلَ … Europese leerboeken telden ze door, en zo staan ze in veel woordenboeken. Beide aanduidingen betekenen hetzelfde; deze site gebruikt de cijfers.
Uitzonderingen en bijzondere gevallen1
Uitzondering
Als een stam geen herkenbare betekenis toevoegt
dan moet je het werkwoord gewoon leren: سَافَرَ “reizen” is stam III, maar op niemand gericht
سَافَرَ عُمَرُ إِلَى جِدَّةَ.Omar reisde naar Jeddah.
Waarom? Niet elke wortel vormt elke stam, en veel stammen zijn van hun grondgedachte afgedreven.
Goed om te weten2
Goed om te weten
Stam IX
Stam IX verdubbelt de laatste radicaal en komt bijna alleen voor bij kleuren en lichamelijke kenmerken: اِحْمَرَّ“rood worden”اِصْفَرَّ“geel worden”
اِحْمَرَّ وَجْهُهُ.Zijn gezicht werd rood.
Goed om te weten
In het woordenboek
Woordenboeken die op wortel geordend zijn, noemen de stammen onder de wortel met Romeinse cijfers. Wie de stam herkent, vindt daar het werkwoord.
اِسْتَقْبَلَنَا الْمُدِيرُ.De baas ontving ons.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: سَافَرَ · تَأَخَّرَ · تَعَلَّمَ · أَرْسَلَ · اِجْتَمَعَ · اِسْتَيْقَظَ · اِسْتَخْدَمَ · دَرَّسَ
Verwante thema’s
- Onderwijzen en helpen: stam II en III
- Sturen, leren, samenwerken: stam IV, V en VI
- Wachten, breken, gebruiken: stam VII, VIII en X
- Lezen, hulp: het werkwoordelijk zelfstandig naamwoord
- Leraar, werknemer, gesloten: het deelwoord
- Drie medeklinkers, één familie: de wortel
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 10, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig14
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- رِيَاضَةsport
- سَاعَدَhelpen
- اِجْتَمَعَbijeenkomen, vergaderen
- اِسْتَخْدَمَgebruiken
- حَاسُوبcomputer
- أَرْسَلَsturen, versturen
- تَعَاوَنَsamenwerken
- كَسَرَbreken, kapotmaken
- اِسْتَيْقَظَwakker worden
- مُبَكِّرًاvroeg
- عَلَّمَlesgeven, onderwijzen
- نَقَلَvervoeren, dragen; overbrengen
- أَثَاثmeubilair
- أَرْضvloer; grond, land
Oefen als flitskaarten · 1Oefen als flitskaarten · 2
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek