B1 · Wortel en patroon
Als een radicaal wijkt: zwakke wortels
Wortels met و, ي of hamza
Drie letters kunnen als radicaal wijken: و, ي en, in mindere mate, de hamza ء. Zo’n wortel heet zwak (muʿtall). In قَالَ “hij zei” zie je alleen ق en ل met een alif ertussen — de wortel is ق و ل, en de و is opgegaan in de lange ā.
Thema 74 van 87 · ca. 8 min
Je doel
Je kunt zwakke wortels met و of ي herkennen, ook als ze in een lange klinker veranderen of wegvallen.
كَيْفَ تَقُولُ هٰذَا بِالْعَرَبِيَّةِ؟Hoe zeg je dat in het Arabisch? (tegen een man)
وَجَدْتُ مِفْتَاحِي.Ik vond mijn sleutel.
لَا أَجِدُ نَظَّارَتِي.Ik kan mijn bril niet vinden.
Gehaald bij 8 van 10, waarvan 3 van 4 zelf geschreven · ca. 5 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudEen lang klinkerteken waar een radicaal hoort te staan is een verborgen و of ي — het zelfstandig naamwoord verraadt welke.
و en ي worden in sommige vormen een lange klinker of vallen weg — de wortel is er nog steeds.
- Signaalwoorden
- قَالَ
- يَقُولُ
- يَصِلُ
- بَاعَ
- مَشَى
- دَعَا
De vorm
Van de grondvorm naar de nieuwe vorm
Elke rij zegt eerst wat de vorm uitdrukt en toont hem dan in het Arabisch: voor de pijl de grondvorm, erachter wat ervan wordt.
| و aan het begin: aankomen | وَصَلَ – يَصِلُ |
| و in het midden: zeggen | قَالَ – يَقُولُ |
| ي in het midden: verkopen | بَاعَ – يَبِيعُ |
| ي aan het eind: lopen | مَشَى – يَمْشِي |
| و aan het eind: uitnodigen | دَعَا – يَدْعُو |
| hamza: vragen | سَأَلَ – يَسْأَلُ |
| het zelfstandig naamwoord toont de و: uitspraak | قَوْل |
| het zelfstandig naamwoord toont de ي: verkoop | بَيْع |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaat
Een و als eerste radicaal valt meestal weg in het imperfectum.
يَصِلُ الْقِطَارُ فِي السَّاعَةِ الثَّامِنَةِ.De trein komt om acht uur aan.
Is de tweede radicaal zwak, dan heeft het perfectum een lange ā.
قَالَ أَحْمَدُ: «أَنَا جَائِعٌ».Ahmad zei: “Ik heb honger.”
In het imperfectum toont het holle werkwoord zijn radicaal als lange klinker: ū voor و, ī voor ي.
هُوَ يَبِيعُ الْخُضَارَ فِي السُّوقِ.Hij verkoopt groenten op de markt.
Meer regels (2)
Is de derde radicaal zwak, dan eindigt het werkwoord op een lange klinker.
أَمْشِي إِلَى الْعَمَلِ.Ik loop naar mijn werk.
Een verwant zelfstandig naamwoord toont de zwakke radicaal als medeklinker.
هٰذَا قَوْلٌ صَحِيحٌ.Dat is een ware uitspraak.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (6)
يَنَامُ الطِّفْلُ مُبَكِّرًا.Het kind gaat vroeg slapen.
نَدْعُو أَصْدِقَاءَنَا إِلَى الْعَشَاءِ.Wij nodigen onze vrienden uit voor het avondeten.
سَأَلَتْ لَيْلَى سُؤَالًا.Laila stelde een vraag.
يَزُورُ عُمَرُ جَدَّتَهُ كُلَّ أُسْبُوعٍ.Omar bezoekt elke week zijn oma.
تَطِيرُ الطَّائِرَةُ إِلَى تُونِسَ.Het vliegtuig vliegt naar Tunis.
نَسِيتُ اسْمَهُ.Ik ben zijn naam vergeten.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
In het Nederlands blijft de stam van een regelmatig werkwoord meestal staan: werk, werkt, werkte. Wie dat overneemt, houdt ook in het imperfectum de و van وَصَلَ vast. Die valt daar weg: voorvoegsel, tweede en derde radicaal, met een i ertussen.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
Drie letters kunnen als radicaal wijken: و, ي en, in mindere mate, de hamza ء. Zo’n wortel heet zwak (muʿtall). In قَالَ “hij zei” zie je alleen ق en ل met een alif ertussen — de wortel is ق و ل, en de و is opgegaan in de lange ā.
Wat er gebeurt, hangt af van de plaats. Een و als eerste radicaal valt meestal weg in het imperfectum: وَصَلَ“hij kwam aan”يَصِلُ“hij komt aan” Is de tweede zwak (het “holle” werkwoord, aǧwaf), dan heeft het perfectum een lange ā en het imperfectum een lange ū of ī: قَالَ – يَقُولُ, بَاعَ – يَبِيعُ. Is de derde zwak, dan eindigt het werkwoord op een lange klinker: مَشَى – يَمْشِي, دَعَا – يَدْعُو. Ook in het Nederlands verandert de stam bij onregelmatige werkwoorden (“zeggen – zei”, “kopen – kocht”), maar het Arabisch doet dat systematisch.
De verborgen radicaal blijkt vaak uit een verwant zelfstandig naamwoord waarin hij als medeklinker staat: قَوْل“uitspraak”بَيْع“verkoop”مَشْي“lopen”نَوْم“slaap” Een lange ā midden in een werkwoord is bijna altijd een و of een ي.
De hamza is een volwaardige medeklinker en blijft staan, maar wisselt van zetel: سَأَلَ“hij vroeg”سُؤَال“vraag”سَائِل“vrager”
Nader bekeken
Waarom juist و en ي
و en ي zijn half medeklinker, half klinker: ze staan voor w en y en ook voor de lange klinkers ū en ī. Tussen twee korte klinkers smelten ze er gemakkelijk mee samen; zo werd qawala قَالَ. De spelling bewaart het spoor, en de wortel leeft voort in de andere woorden van de familie.
Uitzonderingen en bijzondere gevallen1
Uitzondering
Als een hol werkwoord in de ik-vorm van het perfectum een i heeft (نِمْتُ, خِفْتُ)
dan heeft het imperfectum ā in plaats van ū of ī: يَنَامُ, يَخَافُ
أَخَافُ مِنَ الْكِلَابِ.Ik ben bang voor honden.
Waarom? Deze werkwoorden hebben de stamklinker a in het imperfectum; a en de zwakke radicaal worden ā. Welke radicaal het is, laat het zelfstandig naamwoord zien: نَوْم, خَوْف.
Goed om te weten2
Goed om te weten
Twee gelijke radicalen
Is de tweede radicaal gelijk aan de derde, dan staan ze vaak als één letter met een shadda in het woord: رَدَّ “hij antwoordde” van ر د د, حَبَّ van ح ب ب. Ook dat is een volledige wortel van drie radicalen.
رَدَّ الْمُدِيرُ عَلَى رِسَالَتِي.De baas antwoordde op mijn brief.
Goed om te weten
De spelling verraadt de laatste radicaal
Aan het eind van een woord schrijf je de lange ā van een werkwoord met ى als de radicaal een ي is (مَشَى) en met ا als het een و is (دَعَا). Uitgesproken klinken ze hetzelfde.
دَعَا كَرِيمٌ جِيرَانَهُ.Karim nodigde zijn buren uit.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: وَجَدَ · وَصَلَ · قَالَ · نَامَ · مَشَى · سَأَلَ · بَاعَ · خَافَ
Verwante thema’s
- Drie medeklinkers, één familie: de wortel
- Wie, wat, waar: de gangbare patronen
- Hij zei, ik zei: het perfectum van zwakke werkwoorden
- Hij schrijft, hij zit, hij opent: de stamklinker
- Hamza en zijn zetels
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 11, getypt en meteen gecontroleerd.