A1 · İsim cümlesi
“Olmak” olmayan cümle
İsim cümlesi: özne ve haber
Konu 3 / 87 · yaklaşık 7 dakika
Hedefin
“Olmak” fiili olmadan kimin ya da neyin ne olduğunu söyleyebilirsin; örneğin “mühendisim” için أنا مهندس.
أَنَا مُهَنْدِسٌ.Ben mühendisim.
الْمَطْعَمُ قَرِيبٌ.Lokanta yakın.
الْقَهْوَةُ سَاخِنَةٌ.Kahve sıcak.
10 sorudan 8 doğruyla tamam · yaklaşık 4 dk
Açıklama videosu
Önce izle, sonra çalış
En önemlisi
Aklında tutBelirli özne, belirsiz haber, ikisi yalın hâlde — “-dir”i aklından getirirsin.
Önce bilinen, sonra onun hakkında söylenen — ikisi de yalın hâlde ve bir “-dir” yok.
- İşaret sözcükleri
- أَنَا
- هُوَ
- هِيَ
- الْ
- ٌ
- فِي
Biçim
Kalıplara bir bakışta
Her satır önce kalıbın ne zaman ya da ne için kullanıldığını söyler, sonra Arapça bir örnek verir.
| özne belirli, haber belirsiz | الْبَيْتُ كَبِيرٌ |
| zamir özne olarak | أَنَا طَالِبٌ |
| dişil özne, dişil haber | الْبِنْتُ صَغِيرَةٌ |
| haber bir yer | الْكِتَابُ عَلَى الطَّاوِلَةِ |
| özel ad özne olarak | سَارَةُ طَبِيبَةٌ |
| öbek değil: bu “büyük ev” olurdu | الْبَيْتُ الْكَبِيرُ |
Kurallar tek tek
Bu konunun ele aldığı biçim
İsim cümlesi “olmak” istemez: özne ve haber yan yana durur.
الْجَوُّ جَمِيلٌ.Hava güzel.
Özne belirli, haber belirsizdir; ikisi yalın hâldedir.
الطَّعَامُ لَذِيذٌ.Yemek lezzetli.
Haber, cinsiyet ve sayıda özneye uyar.
السَّيَّارَةُ جَدِيدَةٌ.Araba yeni.
Diğer kurallar (2)
Haber, edatlı bir yer olabilir.
أَحْمَدُ فِي الْعَمَلِ.Ahmet işte.
Özne belirsizse yer öne gelir.
فِي الْبَيْتِ ضَيْفٌ.Evde bir misafir var.
Örnek cümleler
5 örnek cümle daha
نَحْنُ فِي السُّوقِ.Biz çarşıdayız.
هُدَى مُعَلِّمَةٌ.Hüda öğretmen.
الْأَوْلَادُ سُعَدَاءُ.Çocuklar mutlu.
الْغُرْفَةُ نَظِيفَةٌ.Oda temiz.
أَنْتِ ذَكِيَّةٌ.Sen zekisin. (bir kadına)
Türkçe konuşanların sık düştüğü tuzak
Dikkat
Türkçede “-dir” ya da kişi eki (“öğrenciyim”, “öğrencisin”) aranır ve öğrenenler Arapçada da هُوَ ya da bir fiil koymaya çalışır. Oysa özneyle haber arasında hiçbir şey durmaz; Türkçe kişi ekleri de Arapçada yoktur, kişi zaten zamirden bellidir. Araya giren bir هُوَ kural değil, özel bir vurgudur.
Ders
Açıklamanın tamamı
Hepsini oku · yaklaşık 1 dk
İsim cümlesinin (ǧumla ismiyya) iki parçası var: hakkında bir şey söylenen özne (mubtadaʾ) ve söyleneni taşıyan haber (ḫabar). الْبَيْتُ كَبِيرٌ. “Ev büyük.” “-dir”, “-im”, “-iz” karşılığı bir şey yoktur; iki parça yan yana durur ve cümle tamamdır. Türkçenin “ev büyüktür”ündeki ek zorunlu değildir, yani yapı Türkçeye yakındır; fark şuradadır: Arapçada ek yok ama takı ve sonluk var.
Özne çoğu zaman belirli, haber çoğu zaman belirsizdir ve ikisi de yalın hâldedir: الْمُعَلِّمُ مَشْغُولٌ. “Öğretmen meşgul.” Cümleyi öbekten ayıran tam bu farktır: الْمُعَلِّمُ الْمَشْغُولُ “meşgul öğretmen”dir, bir cümle değil.
Haber bir yer ifadesi de olabilir: الْكِتَابُ عَلَى الطَّاوِلَةِ. “Kitap masanın üstünde.” Ve özneye uyar: الْبِنْتُ صَغِيرَةٌ, ة ile, çünkü بِنْتٌ dişildir.
Daha yakından bakalım
Cümle ya da öbek
بَيْتٌ كَبِيرٌ “büyük bir ev”, الْبَيْتُ الْكَبِيرُ “büyük ev” — ikisi de öbektir, çünkü isim ve sıfat aynı belirlilikte. Ancak isim belirli, sıfat belirsiz olunca cümle olur: الْبَيْتُ كَبِيرٌ. Yani takı, cümle mi öbek mi söylediğine karar verir. Türkçede bu işi sıra ve vurgu yapar (“büyük ev” — “ev büyük”).
İstisnalar ve özel durumlar1
İstisna
Eğer özne ve haber ikisi de belirliyse
o zaman araya çoğu zaman bir zamir girer, cümle kalsın diye: أَحْمَدُ هُوَ الْمُدِيرُ.
أَحْمَدُ هُوَ الْمُدِيرُ.Ahmet müdürdür.
Neden? هُوَ olmadan أَحْمَدُ الْمُدِيرُ “müdür Ahmet” de olabilirdi; zamir iki parçayı ayırır.
Bilmekte yarar var2
Bilmekte yarar var
Zaman bağlamdan anlaşılır
Fiilsiz isim cümlesi şimdiki zamanı anlatır. Geçmiş için كَانَ gelir ve haberin sonu değişir; bunun ayrı bir konusu var. Türkçede de “ev büyüktü” için ek (-di) gerekir.
الطَّقْسُ حَارٌّ الْيَوْمَ.Bugün hava sıcak.
Bilmekte yarar var
Konuşma dilinde
Lehçeler de “ev büyük” der, fiilsiz. Orada değişen sonluklardır: çoğu düşer.
الْبَيْتُ كَبِيرٌ.Ev büyük.
İlgili konular
- هَلْ ve أَ ile sorular
- Büyük ev ya da ev büyük
- Kişi zamirleri: ben, sen, o
- Olmamak: لَيْسَ
- Idi ve olur: كَانَ ve kardeşleri
- Önce fiil: fiil cümlesi
Şimdi kendin yazBu konuda 9 cümle; yazarak çalış, anında kontrol edilsin.
Bu kelimelere ihtiyacın var14
Bu konunun örneklerinde ve alıştırmalarında geçiyorlar; öğrenme yolunda burada ilk kez çıkıyorlar.
- لِأَنَّçünkü
- طَعَامyiyecek, yemek
- لَذِيذlezzetli
- سَيَّارَةaraba
- عَمِلَçalışmak
- ضَيْفmisafir
- مَطْعَمlokanta
- قَرِيبyakın
- قَهْوَةkahve
- أَخerkek kardeş
- سُوقpazar, çarşı
- وَلَدoğlan, erkek çocuk
- بِنْتkız; kız evlat
- صَغِيرküçük; genç
Kartlarla çalış · 1Kartlarla çalış · 2
Aradığın kelime yok mu? Sözlükte bak