A2 · Hâller
Belirtme hâli: nesne, zaman ve tarz
Belirtme hâli nerede durur
Belirtme hâli -a alır, belirsizde bir sessiz ا ile -an: كِتَابًا (yuvarlak te’den sonra değil: سَيَّارَةً). Önce *doğrudan nesnede* durur: أُرِيدُ قَهْوَةً.
Konu 54 / 87 · yaklaşık 7 dakika
Hedefin
Akuzatifi nesnede, zamanda, tarzda ve كان ile إن sonrasında doğru kullanabilirsin.
قَرَأْتُ الْجَرِيدَةَ صَبَاحًا.Sabahleyin gazeteyi okudum.
نَلْتَقِي غَدًا.Yarın buluşuyoruz.
سَمِعْتُ صَوْتًا غَرِيبًا.Garip bir ses duydum.
10 sorudan 8 doğruyla tamam · yaklaşık 4 dk
Açıklama videosu
Önce izle, sonra çalış
En önemlisi
Aklında tutNesne, zaman, durum, كَانَ ve إِنَّ sözlerinden sonra ve 11’den 99’a kadar: belirtme hâli.
Nesnede, zaman bildiren sözlerde, كَانَ ve إِنَّ sonrasında — ve -an ile biten birçok kalıpta.
- İşaret sözcükleri
- ً
- ًا
- الْيَوْمَ
- جِدًّا
- شُكْرًا
Biçim
Biçimler ve anlamları
Her satırda önce anlam, sonra Arapça biçim gelir.
| nesne | أُرِيدُ قَهْوَةً |
| zaman bildirimi: bugün, yarın | الْيَوْمَ، غَدًا |
| zaman bildirimi: sabahleyin, akşamları | صَبَاحًا، مَسَاءً |
| durum: çok | جِدًّا |
| كَانَ sözünden sonra haber | كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا |
| إِنَّ sözünden sonra özne | إِنَّ الْجَوَّ جَمِيلٌ |
| 11’den 99’a kadar | عِشْرُونَ طَالِبًا |
Kurallar tek tek
Bu konunun ele aldığı biçim
Doğrudan nesne belirtme hâlindedir.
أَكَلْتُ تُفَّاحَةً.Bir elma yedim.
Edatsız zaman bildirimleri belirtme hâlindedir.
أَعْمَلُ مَسَاءً.Akşamları çalışıyorum.
Birçok zarf ve kalıp -an ile biter.
الْفِيلْمُ جَمِيلٌ جِدًّا.Film çok güzel.
Diğer kurallar (3)
كَانَ ve لَيْسَ sözlerinden sonra haber belirtme hâlindedir.
لَيْسَ الدَّرْسُ صَعْبًا.Ders zor değil.
إِنَّ ve أَنَّ sözlerinden sonra özne belirtme hâlindedir.
أَعْرِفُ أَنَّ الْمَحَلَّ مَفْتُوحٌ.Dükkânın açık olduğunu biliyorum.
11’den 99’a kadar sayılardan sonra tekil belirtme hâli gelir.
فِي الصَّفِّ عِشْرُونَ طَالِبًا.Sınıfta yirmi öğrenci var.
Örnek cümleler
5 örnek cümle daha
أَزُورُ جَدَّتِي كُلَّ أُسْبُوعٍ.Büyükannemi her hafta ziyaret ediyorum.
شُكْرًا جَزِيلًا.Çok teşekkürler.
كَانَتِ الرِّحْلَةُ طَوِيلَةً.Yolculuk uzundu.
دَرَسْتُ الْعَرَبِيَّةَ سَنَةً كَامِلَةً.Bir yıl boyunca Arapça öğrendim.
أَهْلًا وَسَهْلًا.Hoş geldin.
Türkçe konuşanların sık düştüğü tuzak
Dikkat
Türkçede “sabahleyin”, “bugün” ya da “çok” gibi sözler hâl ekine ihtiyaç duymaz; öğrenenler bunlar için bir Arapça sözcük arar ve sonu unutur. Arapçada bunlar belirtme hâlinde isimlerdir: صَبَاحًا, الْيَوْمَ, جِدًّا. Ve nesnede, Türkçe nesnede ek aramasa bile, son her zaman durur; Türkçedeki “belirsiz nesne ek almaz” kuralı burada geçerli değildir.
Ders
Açıklamanın tamamı
Hepsini oku · yaklaşık 1 dk
Belirtme hâli -a alır, belirsizde bir sessiz ا ile -an: كِتَابًا (yuvarlak te’den sonra değil: سَيَّارَةً). Önce *doğrudan nesnede* durur: أُرِيدُ قَهْوَةً. “Bir kahve istiyorum.” Türkçede nesne yalnızca belirliyse -i alır (“kahveyi istiyorum”); Arapçada belirsiz nesne de belirtme hâlindedir.
*Zaman ve durum bildiren sözlerde* de durur; Türkçede bunlar ekle gösterilir ya da hiç ek almaz: الْيَوْمَ“bugün”غَدًا“yarın”صَبَاحًا“sabahleyin”كُلَّ يَوْمٍ“her gün”جِدًّا“çok” Birçok sabit kalıp bu yüzden -an ile biter: شُكْرًا, أَهْلًا, عَفْوًا.
Ve bazı sözlerden sonra durur: كَانَ ve لَيْسَ sözlerinden sonra haber (كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا), إِنَّ ve أَنَّ sözlerinden sonra özne (إِنَّ الْجَوَّ جَمِيلٌ) ve 11’den 99’a kadar sayılardan sonra sayılan isim (عِشْرُونَ طَالِبًا).
Daha yakından bakalım
Belirtme hâli her işe yarayan hâl olarak
Arapçada belirtme hâli, özne ya da edatlı öbek olmayan ve cümleye eklenen her şeyin hâlidir: nesne, zaman, sebep, tarz. Özne olmayan ve edattan sonra gelmeyen bir isim görürsen çoğu zaman belirtme hâlindedir. Türkçede aynı işleri ayrı ekler paylaşır (-i, -e, -de, -den ya da hiçbiri); Arapçada onların çoğu tek bir ünlü işaretinde buluşur.
İstisnalar ve özel durumlar1
İstisna
Eğer nesne bitişik bir zamirse
o zaman fiile eklenir ve sonluk görünmez: رَأَيْتُهُ “onu gördüm”
اشْتَرَيْتُ الْكِتَابَ وَقَرَأْتُهُ.Kitabı satın aldım ve okudum.
Neden? Zamirin hâli yoktur; fiildeki yeri nesne olduğunu gösterir.
Bilmekte yarar var2
Bilmekte yarar var
Hemze sonrasında elifsiz
Yuvarlak te’den sonra elif yazılmaz, elifin arkasındaki hemzeden sonra da yazılmaz: مَسَاءً, مَاءً. Başka durumda hep yazılır: صَبَاحًا, كِتَابًا.
أَشْرَبُ مَاءً كَثِيرًا.Çok su içiyorum.
Bilmekte yarar var
Bir şey nasıl olur
B1 seviyesinde birinin bir şeyi hangi durumda yaptığını anlatan belirtme hâliyle karşılaşırsın: رَجَعَ سَعِيدًا “mutlu olarak döndü”. Buna ḥāl denir; belirtme hâlinde belirsiz bir sıfattır.
وَصَلَ أَحْمَدُ مُتْعَبًا.Ahmet yorgun olarak geldi.
Bu sayfadaki fiillerin bütün çekimleri: كَانَ · عَمِلَ · أَكَلَ · لَيْسَ · قَرَأَ · عَرَفَ · زَارَ · سَمِعَ
İlgili konular
- Üç hâl bir bakışta
- Idi ve olur: كَانَ ve kardeşleri
- إِنَّ ve kardeşleri
- Tenvin: sondaki -n
- On birden yüze
Şimdi kendin yazBu konuda 10 cümle; yazarak çalış, anında kontrol edilsin.
Bu kelimelere ihtiyacın var1
Bu konunun örneklerinde ve alıştırmalarında geçiyorlar; öğrenme yolunda burada ilk kez çıkıyorlar.
- عِشْرُونyirmi
Aradığın kelime yok mu? Sözlükte bak