Yanıltıcı kelimeler: Arapça–Türkçe
Türkçeden tanıdık gelen ama başka bir anlama gelen 21 kelime. Bu liste alışılmış listelerin tersine kurulmuş: Solda söylemek istediğin şey, yanında bunun Arapçası — tuzak ancak ondan sonra geliyor. Bir kelimenin sadece ne olmadığını bilen, konuşmanın ortasında yine ne diyeceğini bilemez.
Anlamı değişen alıntı kelimeler
Avrupa dillerinden alınmış, tanıdık görünen ve Arapçada daha dar ya da başka bir şey demek olan kelimeler.
| Demek istediğin | Arapçası | Bunu değil | Çünkü bunun anlamı |
|---|---|---|---|
| diploma (bir üniversiteyi bitirme belgesi) | شَهَادَة جَامِعِيَّة | دِبْلُوم | çoğu zaman lisansın altında bir yeterlilik; örneğin teknik bir okulda iki yıldan sonra verilen |
| حَصَلَ أَخِي عَلَى دِبْلُومٍ فِي التَّمْرِيضِ.Ağabeyim hemşirelikte diploma aldı.Türkçedeki „diploma“ her bitirme belgesidir; Arapçada دِبْلُوم daha dar bir şeydir. Üniversiteyi bitirmek شَهَادَة ile söylenir: أَخَذَتْ شَهَادَتَهَا مِنْ جَامِعَةِ الْقَاهِرَةِ. „Kahire Üniversitesi’nden diplomasını aldı.“ | |||
| rejim (siyasi düzen) | نِظَام | رِيجِيم | zayıflamak için uygulanan beslenme düzeni, diyet |
| بَدَأَتْ أُخْتِي رِيجِيمًا قَاسِيًا.Kız kardeşim sıkı bir diyete başladı.Türkçedeki rejim iki anlama gelir ve yanıltan da budur. Siyasi rejim Arapçada نِظَام, tam anlamıyla „düzen, sistem“dir. | |||
| kolej (özel lise) | مَدْرَسَة | كُلِّيَّة | bir üniversitenin fakültesi, bir bölümü |
| كُلِّيَّةُ الْهَنْدَسَةِ قَرِيبَةٌ مِنَ الْمَكْتَبَةِ.Mühendislik fakültesi kütüphaneye yakın.كُلِّيَّة „kolej“e benzer ve bir جَامِعَة’nın parçasını anlatır: دَرَسْتُ فِي جَامِعَةِ دِمَشْقَ. „Şam Üniversitesi’nde okudum.“ Okul مَدْرَسَة. | |||
Türkçeye Arapçadan geçen kelimeler
Türkçedeki kelime Arapçadan gelir ve yolda başka bir anlama kaymıştır; Arapçası eski anlamı korur.
| Demek istediğin | Arapçası | Bunu değil | Çünkü bunun anlamı |
|---|---|---|---|
| hala (babanın kız kardeşi) | عَمَّة | خَالَة | teyze, annenin kız kardeşi |
| زُرْنَا خَالَتِي فِي الْعُطْلَةِ.Tatilde teyzemi ziyaret ettik.Türkçedeki hala bu kelimeden gelir, ama anlamı kaymıştır: Türkçede babanın kız kardeşi, Arapçada annenin kız kardeşi. Babanın kız kardeşi عَمَّة: عَمَّتِي مُعَلِّمَةٌ. „Halam öğretmen.“ Annenin kız kardeşi, yani teyze, خَالَة olur; ikisini birbirine çevirme. | |||
| misafir (konuk) | ضَيْف | مُسَافِر | yolcu, seyahat eden kişi |
| الْمُسَافِرُونَ يَنْتَظِرُونَ الطَّائِرَةَ.Yolcular uçağı bekliyor.Türkçedeki misafir bu kelimenin devamıdır, ama anlamı „konuk“a kaymıştır: Arapçada مُسَافِر yolculuktaki kişidir. Konuk ضَيْف: عِنْدَنَا ضَيْفٌ الْيَوْمَ. „Bugün evimizde misafir var.“ | |||
| mağaza (dükkân) | مَتْجَر | مَخْزَن | depo, ambar |
| يُسَاعِدُ الْمُتَدَرِّبُ فِي الْمَخْزَنِ.Stajyer depoda yardım ediyor.Türkçedeki mağaza aynı Arapça kökten, İtalyanca yoluyla gelir ve dükkân demektir. Arapçada مَخْزَن eski anlamı korur: eşya saklanan yer; Türkçedeki mahzen de bu kelimedir. Dükkân مَتْجَر: هٰذَا الْمَتْجَرُ يَبِيعُ الْمَلَابِسَ الرِّيَاضِيَّةَ. „Bu mağaza spor giyim satıyor.“ | |||
| mektup | رِسَالَة | مَكْتُوب | yazılı, yazılmış |
| مَا الْمَكْتُوبُ عَلَى اللَّافِتَةِ؟Tabelada ne yazıyor?Türkçedeki mektup „yazılmış şey“ anlamındaki bu kelimeden gelir, ama Arapçada مَكْتُوب bir sıfattır: yazılı olan. Mektup ya da mesaj رِسَالَة: وَصَلَتْنِي رِسَالَةٌ مِنْ صَدِيقِي. „Arkadaşımdan bir mesaj geldi.“ | |||
| mektep (okul) | مَدْرَسَة | مَكْتَب | büro, yazı masası |
| مَكْتَبِي فِي الطَّابِقِ الثَّالِثِ.Ofisim üçüncü katta.Türkçedeki mektep aynı kalıptan gelir, ama anlamı kaymıştır: Arapçada مَكْتَب yazı yeridir, yani büro ya da yazı masası. Okul مَدْرَسَة: مَدْرَسَةُ ابْنِي قَرِيبَةٌ. „Oğlumun okulu yakın.“ | |||
| hazır | جَاهِز | حَاضِر | yerinde olan, mevcut; isim olarak şimdiki zaman |
| جَمِيعُ الطُّلَّابِ حَاضِرُونَ.Bütün öğrenciler yerinde.Türkçedeki hazır bu kelimedir ve „mevcut“ yanında „hazırlanmış“ da demektir. Arapçada حَاضِر birinci anlamı taşır: yoklamada „buradayım“ diyen. „Hazır“ için standart dilde جَاهِز: هَلْ أَنْتَ جَاهِزٌ؟ „Hazır mısın?“ İsim olarak حَاضِر şimdiki zamandır: نَعِيشُ فِي الْحَاضِرِ. | |||
| daire (apartman dairesi) | شَقَّة | دَائِرَة | çember; resmî daire, örneğin pasaport dairesi |
| اُرْسُمْ دَائِرَةً عَلَى الْوَرَقَةِ.Kâğıda bir çember çiz.Türkçede daire üç şeydir: çember, resmî kurum ve apartman dairesi. Arapçada دَائِرَة ilk ikisini taşır: دَائِرَةُ الْجَوَازَاتِ „pasaport dairesi“. Oturulan daire شَقَّة: أَسْكُنُ فِي شَقَّةٍ صَغِيرَةٍ. „Küçük bir dairede oturuyorum.“ | |||
| seyahat (yolculuk) | سَفَر | سِيَاحَة | turizm |
| تَعِيشُ هٰذِهِ الْمَدِينَةُ مِنَ السِّيَاحَةِ.Bu şehir turizmden geçiniyor.Türkçedeki seyahat bu kelimeden gelir, ama anlamı kaymıştır: Arapçada سِيَاحَة turizmdir, yolculuk değil. Yolculuk سَفَر: السَّفَرُ بِالْقِطَارِ مُرِيحٌ. „Trenle seyahat etmek rahat.“ Belli bir gezi ya da yolculuk رِحْلَة. | |||
| mal (eşya, ürün) | بِضَاعَة | مَال | para, servet |
| لَا يَكْفِي الْمَالُ لِلسَّفَرِ.Yolculuk için para yetmiyor.Türkçedeki mal bu kelimedir, ama „eşya, ürün“e kaymıştır; Arapçada مَال paradır. Satılan mal بِضَاعَة: الْبِضَاعَةُ هُنَا جَيِّدَةٌ. „Buradaki mal iyi.“ | |||
| vazife (görev) | وَاجِب | وَظِيفَة | iş, çalışılan yer, kadro |
| حَصَلَتْ سَارَةُ عَلَى وَظِيفَةٍ جَدِيدَةٍ فِي بَنْكٍ.Sara bir bankada yeni bir iş buldu.Türkçedeki vazife bu kelimedir, ama anlamı „iş“ten „görev“e kaymıştır. Arapçada وَظِيفَة maaş getiren iştir. Görev, ödev وَاجِب: هَلْ كَتَبْتَ الْوَاجِبَ؟ „Ödevini yazdın mı?“ | |||
| fen (bilim) | عِلْم | فَنّ | sanat |
| يُحِبُّ أَخِي الْفَنَّ الْحَدِيثَ.Ağabeyim modern sanatı sever.Türkçedeki fen bu kelimedir, ama anlamı „sanat, teknik“ten „bilim“e kaymıştır. Arapçada فَنّ sanattır. Bilim عِلْم: دَرَسَتْ عِلْمَ النَّفْسِ. „Psikoloji okudu.“ | |||
| ilaç | دَوَاء | عِلَاج | tedavi |
| يَسْتَغْرِقُ الْعِلَاجُ شَهْرًا.Tedavi bir ay sürüyor.Türkçedeki ilaç bu kelimeden gelir ve „tedavi“den „ilaç“a kaymıştır. Arapçada عِلَاج tedavidir. İlaç دَوَاء: خُذْ هٰذَا الدَّوَاءَ بَعْدَ الْأَكْلِ. „Bu ilacı yemekten sonra al.“ | |||
| fakat (ama) | لٰكِنْ | فَقَطْ | yalnızca, sadece |
| عِنْدِي عَشْرُ دَقَائِقَ فَقَطْ.Sadece on dakikam var.Türkçedeki fakat bu kelimedir, ama anlamı „sadece“ ten „ama“ya kaymıştır. „Ama“ için لٰكِنْ: الْبَيْتُ صَغِيرٌ، لٰكِنِ الْحَدِيقَةُ كَبِيرَةٌ. „Ev küçük, ama bahçe büyük.“ | |||
| sadık (vefalı, bağlı) | وَفِيّ | صَادِق | dürüst, doğru sözlü |
| صَدِيقِي صَادِقٌ دَائِمًا.Arkadaşım her zaman dürüsttür.Türkçedeki sadık aynı kökten gelir, ama anlamı kaymıştır: Türkçede „bağlı, vefalı“, Arapçada صَادِق „doğru sözlü“. Vefalı وَفِيّ: كَرِيمٌ صَدِيقٌ وَفِيٌّ. „Kerim sadık bir arkadaş.“ | |||
| mağrur (gururlu) | فَخُور | مَغْرُور | kibirli, kendini beğenmiş |
| لَا أُحِبُّ النَّاسَ الْمَغْرُورِينَ.Kibirli insanlardan hoşlanmam.Türkçedeki mağrur bu kelimedir, ama anlamı kaymıştır: Türkçede „gururlu, onurlu“, Arapçada مَغْرُور kendini fazla beğenen. Gururlu فَخُور: أَبِي فَخُورٌ بِي. „Babam benimle gurur duyuyor.“ | |||
| istikbal (gelecek) | مُسْتَقْبَل | اِسْتِقْبَال | karşılama; otelde resepsiyon |
| اِتَّصِلْ بِمَكْتَبِ اسْتِقْبَالِ الْفُنْدُقِ.Otelin resepsiyonunu ara.Türkçedeki istikbal aynı kökten gelir, ama „karşılama“dan „gelecek“e kaymıştır. Gelecek مُسْتَقْبَل: مَاذَا تُرِيدُ أَنْ تَعْمَلَ فِي الْمُسْتَقْبَلِ؟ „Gelecekte ne yapmak istiyorsun?“ | |||
Türkçede tek kelime, Arapçada iki
Türkçenin tek kelimesinin Arapçada iki karşılığı olduğu ve yanlışını seçmenin kolay olduğu yerler.
| Demek istediğin | Arapçası | Bunu değil | Çünkü bunun anlamı |
|---|---|---|---|
| açmak (televizyonu, çamaşır makinesini) | شَغَّلَ | فَتَحَ | kapı, pencere gibi bir şeyi açmak |
| فَتَحَتْ سَارَةُ الشُّبَّاكَ.Sara pencereyi açtı.Türkçe kapıyı da televizyonu da „açar“; Arapça ikisini ayırır. Kapı ve pencere فَتَحَ, bir aygıtı çalıştırmak شَغَّلَ: شَغَّلْتُ الْغَسَّالَةَ قَبْلَ الْخُرُوجِ. „Çıkmadan önce çamaşır makinesini çalıştırdım.“ | |||
| kapatmak (mumu, ışığı) | أَطْفَأَ | أَغْلَقَ | kapamak, örneğin bir kapıyı |
| أَغْلَقْتُ الْبَابَ بِهُدُوءٍ.Kapıyı sessizce kapattım.Türkçe kapıyı da ışığı da „kapatır“; Arapçada kapı أَغْلَقَ ile kapanır, bir alev ya da ışık أَطْفَأَ ile söner: أَطْفَأَتْ سَلْمَى الشُّمُوعَ مَرَّةً وَاحِدَةً. „Selma mumları tek seferde üfleyerek söndürdü.“ | |||