İçeriğe geç
EveryLingua SözlükTüm diller
TR
Tüm konular (87)

A1  ·  İsim tamlaması (iḍāfa)

İki isim: بَابُ الْبَيْتِ

Tamlama (iḍāfa)

Konu 21 / 87 · yaklaşık 7 dakika

Hedefin

İki ismi bağlayarak “dedemin evi” diyebilirsin: ilki tanımlıksız, ikincisi genitifte olur; örneğin بيت جدي.

بَيْتُ جَدِّي قَدِيمٌ.Dedemin evi eski.

مَطْعَمُ الْجَامِعَةِ رَخِيصٌ.Yemekhane ucuz.

هٰذَا رَقْمُ هَاتِفِي.Bu benim telefon numaram.

10 sorudan 8 doğruyla tamam · yaklaşık 4 dk

Açıklama videosu

Önce izle, sonra çalış

En önemlisi

Aklında tutİlk isim çıplak, ikinci isim tamlayan hâlinde — ve belirli olup olmadığına ikincisi karar verir.

Birinci isim takısız ve tenvinsiz, ikincisi tamlayan hâlinde.

İşaret sözcükleri
  • بَابُ الْبَيْتِ
  • كِتَابُ
  • غُرْفَةُ

Biçim

Kalıplara bir bakışta

Her satır önce kalıbın ne zaman ya da ne için kullanıldığını söyler, sonra Arapça bir örnek verir.

evin kapısıبَابُ الْبَيْتِ
öğrencinin kitabıكِتَابُ الطَّالِبِ
öğrenci kitabı (belirsiz)كِتَابُ طَالِبٍ
Sara’nın eviبَيْتُ سَارَةَ
yatak odasıغُرْفَةُ النَّوْمِ
bir fincan kahveفِنْجَانُ قَهْوَةٍ
Berlin şehriمَدِينَةُ بَرْلِينَ

Kurallar tek tek

Bu konunun ele aldığı biçim

  1. Birinci isimde takı ve tenvin yoktur.

    سَيَّارَةُ أَبِي جَدِيدَةٌ.Babamın arabası yeni.

  2. İkinci isim tamlayan hâlindedir.

    أَيْنَ مِفْتَاحُ الْبَابِ؟Kapı anahtarı nerede?

  3. İkinci isim belirliyse bütün tamlama belirlidir.

    مُدِيرُ الشَّرِكَةِ هُنَا.Şirketin müdürü burada.

Diğer kurallar (3)
  1. İkinci isim belirsizse tamlama belirsizdir.

    أُرِيدُ فِنْجَانَ شَايٍ.Bir fincan çay istiyorum.

  2. Birinci isim, cümlenin gerektirdiği hâli taşır.

    قَرَأْتُ كِتَابَ الْمُعَلِّمِ.Öğretmenin kitabını okudum.

  3. Birinci ismin yuvarlak te’si t diye okunur.

    غُرْفَةُ النَّوْمِ صَغِيرَةٌ.Yatak odası küçük.

Örnek cümleler

5 örnek cümle daha

يَوْمُ الْجُمُعَةِ عُطْلَةٌ.Cuma tatil.

أَسْكُنُ فِي وَسَطِ الْمَدِينَةِ.Şehir merkezinde oturuyorum.

عِنْدِي كُوبُ مَاءٍ.Bir bardak suyum var.

بَابُ الْمَطْبَخِ مَفْتُوحٌ.Mutfak kapısı açık.

لُغَةُ الْبَلَدِ الْعَرَبِيَّةُ.Ülkenin dili Arapçadır.

Türkçe konuşanların sık düştüğü tuzak

Dikkat

Türkçe tamlamada sahip önde gelir ve -in alır, sahip olunan sonda gelir ve -i alır: “öğretmenin kitabı”. Arapçada sıra ters döner: önce كِتَابُ “kitap”, sonra الْمُعَلِّمِ “öğretmen”. Türkçe düşünen biri sırayı korur ve ek arar; Arapçada ne ek ne araya giren bir söz vardır. İkinci tuzak, İngilizcedeki the gibi ilk isme de takı koymaktır; tamlama zaten ikinci isimle belirlidir ve öndeki takı onu bozar.

Yanlış:قَرَأْتُ الْكِتَابَ الْمُعَلِّمِ.
Doğru:قَرَأْتُ كِتَابَ الْمُعَلِّمِ.

Ders

Açıklamanın tamamı

Hepsini oku · yaklaşık 1 dk

Tamlama (iḍāfa), aralarında söz olmayan iki isimden oluşur. Birincisi sahip olunan ya da bütünün parçasıdır: *takısı ve tenvini yoktur, ama kendi hâli vardır. İkincisi sahip ya da bütündür ve her zaman tamlayan hâlinde* (genitiv) durur: بَابُ الْبَيْتِ “evin kapısı”.

Bütünü belirleyen ikinci isimdir. Takılıysa ya da özel adsa tamlama belirlidir: كِتَابُ الطَّالِبِ“öğrencinin kitabı”بَيْتُ سَارَةَ“Sara’nın evi” Takısızsa belirsizdir: كِتَابُ طَالِبٍ “bir öğrencinin kitabı, öğrenci kitabı”.

Türkçede ek ya da bileşik sözcükle anlatılan şeylerin çoğu Arapçada tamlamadır: غُرْفَةُ النَّوْمِ“yatak odası”فِنْجَانُ قَهْوَةٍ“bir fincan kahve”مَدِينَةُ بَرْلِينَ“Berlin şehri” Birinci ismin yuvarlak te’si burada t diye okunur.

Daha yakından bakalım

Birinci isimde neden takı yok

Bir Arapça isim tek bir yoldan belirli olur. Tamlamada bunu ikinci isim yapar; birinciye takı koymak ikinci bir belirleme olurdu. Bu yüzden “öğretmenin kitabı” كِتَابُ الْمُعَلِّمِ olur — takı yalnızca bir kez, sonda durur. Türkçe de ek koymayı yalnızca sonda sürdürür: kitap hâlâ çıplaktır, -i yalnızca bir yerde görünür.

İstisnalar ve özel durumlar1
  1. İstisna

    Eğer ikinci üye bitişik bir zamirse

    o zaman bu da aynı biçimde bir tamlamadır: بَيْتِي “bendeki ev” demektir

    بَيْتُهُ قَرِيبٌ.Onun evi yakın.

    Neden? Bitişik zamir ikinci ismin yerine geçer; bu yüzden birinci isim orada da takısızdır.

Bilmekte yarar var2
  1. Bilmekte yarar var

    “Sara’ya ait bir kitap” için

    Sahip olunan belirsiz kalacak, sahip ise belirli olacaksa (“Sara’nın bir kitabı”) tamlama yerine لِ kullanılır: كِتَابٌ لِسَارَةَ.

    هٰذَا كِتَابٌ لِسَارَةَ.Bu, Sara’nın bir kitabı.

  2. Bilmekte yarar var

    Günlük dilde

    Konuşma dilleri tamlamanın yerine çoğu zaman “-in” gibi bir söz koyar, mesela Mısır’da bitāʿ. Fasih Arapçada kural tamlamadır.

    سَيَّارَةُ أَخِي حَمْرَاءُ.Ağabeyimin arabası kırmızı.

Bu sayfadaki fiillerin bütün çekimleri: أَرَادَ · سَكَنَ · قَرَأَ

İlgili konular

Şimdi kendin yazBu konuda 10 cümle; yazarak çalış, anında kontrol edilsin.

Bu kelimelere ihtiyacın var8

Bu konunun örneklerinde ve alıştırmalarında geçiyorlar; öğrenme yolunda burada ilk kez çıkıyorlar.

  • شَرِكَةşirket, firma
  • غُرْفَةُ النَّوْمِyatak odası
  • وَجَدَbulmak
  • رَخِيصucuz
  • هَاتِفtelefon
  • يَوْمُ الْجُمُعَةِcuma
  • عُطْلَةtatil; izin günü
  • كُوبbardak, fincan

Kartlarla çalış

Aradığın kelime yok mu? Sözlükte bak