B1 · Bijzinnen: gerundia en deelwoorden
‘-ince’: toen, zodra
toen ik kwam, zodra ik kom
-ince zegt dat iets gebeurt zodra iets anders is gebeurd: Eve gelince seni ararım. ‘Als ik thuiskom, bel ik je.’ — Haberi duyunca çok sevindi. ‘Toen hij het nieuws hoorde, was hij erg blij.’ Net als ons ‘toen’ en ‘als’ werkt het voor het verleden en de toekomst allebei.
Thema 65 van 90 · ca. 7 min
Je doel
Je kunt zeggen wat er meteen daarna gebeurde, of waarom, met -ince, in de betekenis “toen” en “zodra”.
Tatile çıkınca telefonumu kapatırım.Als ik op vakantie ga, zet ik mijn telefoon uit.
Beni görünce gülümsedi.Toen ze me zag, glimlachte ze.
Yağmur başlayınca içeri girdik.Toen het begon te regenen, gingen we naar binnen.
Gehaald bij 8 van 10, waarvan 3 van 4 zelf geschreven · ca. 5 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
Onthoud-ince is ‘toen’ en ‘zodra’ in één — zonder persoon en zonder tijd.
Eerst het ene, dan meteen het andere — vaak ook: vanwege het eerste.
- Signaalwoorden
- hemen
- o zaman
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Turks.
ontkenning
| na e, i | gelince · bitirince |
| na a, ı | alınca · çıkınca |
| na o, u | olunca · okuyunca |
| na ö, ü | görünce · dönünce |
| met verzachting | gidince · edince |
| ontkenning | gelmeyince · olmayınca |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaat
-ince betekent ‘toen’ of ‘zodra’.
Eve gelince seni ararım.Als ik thuiskom, bel ik je.
Het hoofdwerkwoord geeft de tijd.
Haberi duyunca çok sevindi.Toen hij het nieuws hoorde, was hij erg blij.
Na een klinker komt een y.
Mektubu okuyunca ağladı.Toen ze de brief las, huilde ze.
Meer regels (2)
De bijzin mag een ander onderwerp hebben.
Ayşe gelince yemeğe başladık.Toen Ayşe kwam, begonnen we te eten.
Ontkenning: -meyince — vaak met een reden erin.
Otobüs gelmeyince taksiye bindik.Omdat de bus niet kwam, namen we een taxi.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (6)
İşim bitince sana yazarım.Zodra ik klaar ben met werken, schrijf ik je.
Ankara'ya varınca beni ara.Bel me als je in Ankara aankomt.
Kapı çalınca köpek havlamaya başladı.Toen de deurbel ging, begon de hond te blaffen.
Param bitince eve döndüm.Toen mijn geld op was, ging ik naar huis.
Mehmet arayınca hemen çıktım.Toen Mehmet belde, vertrok ik meteen.
Kimse cevap vermeyince tekrar aradım.Omdat niemand opnam, belde ik opnieuw.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
In een Nederlandse bijzin draagt het werkwoord zijn persoon: ‘als ik kom’. Hecht je die ook aan -ince, dan schrijf je gelinceyim — een vorm die niet bestaat. -ince blijft altijd hetzelfde; wie er komt, blijkt uit het werkwoord aan het eind of uit een woord als ben ervoor.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
-ince zegt dat iets gebeurt zodra iets anders is gebeurd: Eve gelince seni ararım. ‘Als ik thuiskom, bel ik je.’ — Haberi duyunca çok sevindi. ‘Toen hij het nieuws hoorde, was hij erg blij.’ Net als ons ‘toen’ en ‘als’ werkt het voor het verleden en de toekomst allebei.
De uitgang volgt de viervoudige klinkerharmonie: gelince, alınca, okuyunca, görünce. Na een klinker komt een y (bekleyince), en git wordt gid: gidince.
Anders dan -ip mag de bijzin een eigen onderwerp hebben: Ayşe gelince yemeğe başladık. ‘Toen Ayşe kwam, begonnen we te eten.’ De uitgang zelf draagt nooit een persoon of een tijd; het werkwoord aan het eind van de zin zegt beide.
De ontkenning is -meyince, en dan klinkt meestal een reden door: Otobüs gelmeyince taksiye bindik. ‘Toen de bus niet kwam, namen we een taxi.’
Nader bekeken
‘-ince’ of ‘-diği zaman’?
Geldiğim zaman en geldiğimde betekenen ook ‘toen ik kwam’, ‘als ik kom’. Ze noemen gewoon een tijdstip. -ince benadrukt de volgorde: eerst het ene, en direct erna — vaak daardoor — het andere. In de omgangstaal komen beide voor.
Tot: ‘-inceye kadar’
Met de datief en kadar wordt het ‘totdat’: Ben gelinceye kadar bekle. ‘Wacht tot ik kom.’ Hetzelfde en iets korter is gelene kadar.
Goed om te weten2
Goed om te weten
Vergeleken met het Nederlands
Nederlands ‘toen’ is voor één keer in het verleden, ‘als’ voor het heden of de toekomst — -ince werkt voor beide. Het verschil is dat het Nederlands het werkwoord in de bijzin een tijd geeft, het Turks alleen het laatste werkwoord.
Eve gelince seni ararım. Eve gelince seni aradım.Als ik thuiskom, bel ik je. Toen ik thuiskwam, belde ik je.
Goed om te weten
Vaak zit er een reden in
Omdat het tweede direct uit het eerste volgt, kun je -ince soms het best met ‘omdat’ of ‘aangezien’ vertalen — vooral in de ontkenning.
Cevap gelmeyince merak ettim.Omdat er geen antwoord kwam, maakte ik me zorgen.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: başlamak · gelmek · yazmak · görmek · okumak · kapatmak · bitmek · girmek · ağlamak · gülümsemek
Verwante thema’s
- ‘-ip’: en dan
- ‘-ken’: terwijl, toen
- Het deelwoord op ‘-dik’: het boek dat ik lees
- Als …: de voorwaarde met “-se”
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 9, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig5
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- sevinmekblij zijn
- ağlamakhuilen
- gülümsemekglimlachen
- varmakaankomen
- aratussenruimte; tussen
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek