A1 · De naamvallen
De datief: waarheen en aan wie
de datief op -e
Thema 23 van 90 · ca. 7 min
Je doel
Je kunt richting en ontvanger uitdrukken met de uitgang -e of -a, zoals in okula gidiyorum.
Nereye gidiyorsun? — Eve.Waar ga je heen? — Naar huis.
Anneme bir mesaj yazdım.Ik heb mijn moeder een bericht geschreven.
Çocuklar parka koşuyor.De kinderen rennen het park in.
Gehaald bij 8 van 10 · ca. 4 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudWaarheen en aan wie: -e of -a — na een klinker met y.
Met -e of -a geef je de richting en de ontvanger aan.
- Signaalwoorden
- nereye
- kime
- -e
- -a
- -ye
- -ya
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Turks.
| na e, i, ö, ü | eve · kediye · göze |
| na a, ı, o, u | okula · arabaya · kıza |
| met verzachting | kitaba · çocuğa · ağaca |
| namen | Ankara'ya · Berlin'e |
| aan mij, aan jou, aan hem | bana · sana · ona |
| aan ons, aan jullie, aan hen | bize · size · onlara |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
Waarheen? De richting staat in de datief.
Bugün pazara gidiyoruz.Vandaag gaan we naar de markt.
Aan wie? De ontvanger staat in de datief.
Kitabı Can'a verdim.Ik heb Can het boek gegeven.
Na een klinker komt er een y.
Yarın Antalya'ya uçuyorum.Morgen vlieg ik naar Antalya.
Meer regels (2)
ben en sen worden bana en sana.
Lütfen bana yardım et.Help me alsjeblieft.
De prijs ‘voor’ staat ook in de datief.
Bu ceketi yüz liraya aldım.Ik heb dit jasje voor honderd lira gekocht.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (5)
Bu hediye sana.Dit cadeau is voor jou.
Saat dokuzda işe başlıyorum.Ik begin om negen uur te werken.
Otobüse biniyoruz.We stappen in de bus.
Paketi komşuya verdim.Ik heb het pakketje aan de buurman gegeven.
Tatilde her gün denize giriyoruz.Op vakantie gaan we elke dag de zee in.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
‘Ik vraag het je’ wordt woord voor woord seni soruyorum, maar dat betekent ‘ik vraag naar jou’. De persoon aan wie je iets vraagt, staat in het Turks in de datief: sana soruyorum.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
De datief beantwoordt twee vragen die het Nederlands met ‘naar’ en ‘aan’ beantwoordt: ‘waarheen?’ en ‘aan wie?’. eve gidiyorum‘ik ga naar huis’okula gidiyorum‘ik ga naar school’Ayşe'ye veriyorum‘ik geef het aan Ayşe’ Overal waar het Nederlands ‘naar’, ‘in’ (met beweging) of ‘op’ (met beweging) zegt, heeft het Turks meestal deze ene uitgang.
De uitgang volgt de tweevoudige klinkerharmonie: -e na e, i, ö, ü, -a na a, ı, o, u. Na een klinker komt er een y: arabaya, Ankara'ya, anneye. p, ç, t en k worden zacht voor de uitgang: kitaba, çocuğa.
Twee voornaamwoorden veranderen hun klinker: ben → bana‘aan mij’sen → sana‘aan jou’; o wordt ona. En sommige werkwoorden hebben de datief waar het Nederlands een lijdend voorwerp heeft: sana soruyorum‘ik vraag het je’otobüse biniyorum‘ik stap in de bus’
Nader bekeken
De datief bij tijd en prijs
De datief toont niet alleen een plaats waar je heen gaat, maar ook een doel in tijd en geld. Saat beşe kadar betekent ‘tot vijf uur’, beşe on var ‘tien voor vijf’ — letterlijk ‘tot vijf zijn er tien’, vrijwel zoals ons ‘tien voor vijf’.
Bij het kopen staat de prijs in de datief: Kaça?‘Voor hoeveel?’on liraya‘voor tien lira’
Bu çanta kaça? — Yüz liraya.Hoeveel kost deze tas? — Honderd lira.
Uitzonderingen en bijzondere gevallen1
Uitzondering
Als je zet ben of sen in de datief
dan de klinker verandert: bana, sana — niet bene, sene.
Bana bir çay ver.Geef me een thee.
Waarom? Een oude vorm die bewaard is gebleven omdat de woorden zo gewoon zijn. Alle andere voornaamwoorden zijn regelmatig: ona, bize, size.
Goed om te weten2
Goed om te weten
Eén naamval voor naar, in, op en bij
‘Naar Berlijn’, ‘naar de dokter’, ‘de stad in’, ‘naar zee’ — het Nederlands kiest zijn voorzetsel naar het doel. Het Turks heeft voor al die gevallen één uitgang: Berlin'e, doktora, şehre, denize.
Yarın doktora gidiyorum.Morgen ga ik naar de dokter.
Goed om te weten
Werkwoorden met de datief waar het Nederlands een lijdend voorwerp heeft
Sommige veelvoorkomende werkwoorden krijgen de datief: binmek(instappen)başlamak(beginnen)bakmak(kijken naar)sormak(vragen) Het Nederlands heeft hier vaak ook een voorzetsel: ‘ik kijk naar het schilderij’ is resme bakıyorum.
Resme bakıyorum.Ik kijk naar het schilderij.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: gitmek · başlamak · yazmak · koşmak · uçmak
Verwante thema’s
- De naamvallen in één oogopslag
- De locatief: waar iets is
- Tussenmedeklinkers: y, s en n
- Voornaamwoorden met naamvaluitgangen
- Welke naamval bij welk werkwoord
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 10, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig9
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- vermekgeven
- uçmakvliegen
- etvlees
- ceketjasje, colbert
- mesajbericht, sms
- yazmakschrijven
- koşmakrennen, joggen
- hediyecadeau
- komşubuur
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek