B1 · Werkwoordsvormen
Zich en elkaar: “-in” en “-iş”
zich wassen, elkaar ontmoeten
Het Nederlands heeft veel wederkerende werkwoorden met “zich”: “zich wassen”, “zich aankleden”. Het Turks stopt dat in het werkwoord.
Thema 89 van 90 · ca. 7 min
Je doel
Je kunt “zich” uitdrukken met -in en “elkaar” met -iş, en je herkent zulke werkwoorden in het woordenboek.
Çocuklar banyoda yıkanıyor.De kinderen wassen zich in de badkamer.
Yarın görüşürüz!Tot morgen!
Saat üçte buluşalım mı?Zullen we om drie uur afspreken?
Gehaald bij 8 van 10, waarvan 3 van 4 zelf geschreven · ca. 5 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
Onthoud-in voor “zich”, -iş voor “elkaar” — en hatırlamak heeft geen van beide nodig.
Eén stukje in het werkwoord voor “zich”, een ander voor “elkaar”.
- Signaalwoorden
- kendi
- birbiri
- ile
- yarın görüşürüz
De vorm
Van de grondvorm naar de nieuwe vorm
Elke rij zegt eerst wat de vorm uitdrukt en toont hem dan in het Turks: voor de pijl de grondvorm, erachter wat ervan wordt.
| wassen → zich wassen | yıkamak → yıkanmak |
| aantrekken → zich aankleden | giymek → giyinmek |
| kammen → zijn haar kammen | taramak → taranmak |
| voorbereiden → zich klaarmaken | hazırlamak → hazırlanmak |
| zien → elkaar zien | görmek → görüşmek |
| vinden → afspreken | bulmak → buluşmak |
| kennen → kennismaken | tanımak → tanışmak |
| begrijpen → met elkaar overweg kunnen, het eens worden | anlamak → anlaşmak |
| schrijven → elkaar schrijven | yazmak → yazışmak |
| kussen → (elkaar) kussen | öpmek → öpüşmek |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
Met -in of -n wordt de handeling wederkerend.
Sabah kalktım ve hemen giyindim.Ik stond ’s ochtends op en kleedde me meteen aan.
Met -iş of -ş wordt ze wederkerig.
Biz bir partide tanıştık.We hebben elkaar op een feest ontmoet.
De persoon die je ontmoet of met wie je overweg kunt, krijgt ile.
Ayşe ile kafede buluştum.Ik heb met Ayşe in een café afgesproken.
Meer regels (2)
Veel Nederlandse “zich”-begrippen zijn in het Turks gewone werkwoorden.
Seni çok iyi hatırlıyorum.Ik herinner me jou heel goed.
Voor nadruk gebruik je kendi of birbiri.
Onlar birbirini çok seviyor.Ze houden heel veel van elkaar.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (5)
Ali ile Ayşe çok iyi anlaşıyor.Ali en Ayşe kunnen heel goed met elkaar overweg.
Sınava iyi hazırlanmalısın.Je moet je goed voorbereiden op het examen.
Eski bir arkadaşımla hâlâ yazışıyoruz.Ik schrijf nog steeds met een oude vriend.
Aynanın önünde tarandı.Ze kamde haar haar voor de spiegel.
Tanıştığımıza memnun oldum.Aangenaam kennis te maken.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Vertaal je “zich” letterlijk, dan zeg je kendimi yıkıyorum “ik was mezelf”. Dat is niet fout, maar het klinkt alsof het iets bijzonders is. Voor de alledaagse handeling heeft het Turks het werkwoord met -n: yıkanıyorum “ik was me”. In het Nederlands staat “zich” altijd als los woord; in het Turks zit het in het werkwoord.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
Het Nederlands heeft veel wederkerende werkwoorden met “zich”: “zich wassen”, “zich aankleden”. Het Turks stopt dat in het werkwoord. Met -in (na een klinker -n) wordt een handeling wederkerend: yıkamak “wassen” → yıkanmak “zich wassen”, giymek “aantrekken” → giyinmek “zich aankleden”, hazırlamak → hazırlanmak “zich klaarmaken”.
Met -iş (na een klinker -ş) wordt het wederkerig, “elkaar”: görmek → görüşmek “elkaar zien, spreken”, bulmak → buluşmak “afspreken”, tanımak → tanışmak “kennismaken”, anlamak → anlaşmak “met elkaar overweg kunnen, het eens worden”. De persoon die je ontmoet, krijgt ile: Ayşe ile buluştum. “Ik heb met Ayşe afgesproken.”
Niet elk Nederlands “zich” heeft dit nodig. “Zich herinneren” is hatırlamak, “gaan zitten” oturmak, “zich haasten” acele etmek — gewone werkwoorden zonder toevoeging. Wil je “zichzelf” benadrukken, gebruik dan kendi: Kendini tanıt. “Stel jezelf voor.”
Nader bekeken
Vaste uitdrukkingen voor ontmoeten en afscheid nemen
Twee werkwoorden met -iş heb je elke dag nodig: Görüşürüz! “Tot ziens!” bij het afscheid en Tanıştığımıza memnun oldum. “Aangenaam kennis te maken.” bij een voorstelling. Beide bevatten het wederkerige idee: je ziet elkaar, je leert elkaar kennen.
Goed om te weten1
Goed om te weten
Vergeleken met het Nederlands
Het Nederlands heeft hiervoor “elkaar” als los woord (“we zagen elkaar”). In het Turks laat het werkwoord het zien: buluşuyoruz “we spreken (met elkaar) af”. Een voornaamwoord is niet nodig.
Her hafta buluşuyoruz.We spreken elke week af.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: buluşmak · sevmek · kalkmak · tanışmak · yıkanmak · anlaşmak · hatırlamak · hazırlanmak · giyinmek
Verwante thema’s
- De lijdende vorm: “-il”, “-in”, “-n”
- Met ile: met, en, per
- kendi: zelf, eigen
- Viervoudige klinkerharmonie: i, ı, ü of u
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 9, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig6
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- giyinmekzich aankleden
- hatırlamakzich herinneren
- birbirielkaar (met een bezitsuitgang)
- yıkanmakzich wassen
- anlaşmakhet goed kunnen vinden; het eens worden
- hazırlamakvoorbereiden, klaarmaken
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek