B1 · De eenvoudige zin
De uitgang -dir: feit en vermoeden
is zo, is waarschijnlijk zo
De derde persoon van “zijn” kan -dir krijgen: Müze pazartesi kapalıdır “Het museum is op maandag gesloten”. Deze vorm staat op mededelingen, in naslagwerken, handleidingen en het nieuws.
Thema 73 van 90 · ca. 7 min
Je doel
Je kunt de uitgang -dir gebruiken om iets feitelijk te stellen of in gesprek te gissen, en je merkt het verschil.
Bu ilaç çocuklar için uygun değildir.Dit medicijn is niet geschikt voor kinderen.
Herhalde trafiktedir, birazdan gelir.Hij zit vast in het verkeer, hij is zo hier.
Bu haberi duymuşsunuzdur.U zult dit nieuws wel gehoord hebben.
Gehaald bij 8 van 10, waarvan 3 van 4 zelf geschreven · ca. 5 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudOp een bord is -dir een feit, in gesprek een “waarschijnlijk”.
Dezelfde uitgang klinkt officieel op een bord en als “waarschijnlijk” of “vast” in gesprek.
- Signaalwoorden
- herhalde
- galiba
- mutlaka
- genellikle
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Turks.
| vast feit, bijvoorbeeld op een bord | Müze pazartesi kapalıdır. |
| algemene uitspraak | Kışın hava soğuktur. |
| vermoeden: is waarschijnlijk … | Ayşe şimdi evdedir. |
| vermoeden: je zult wel … zijn | Yorgunsundur. |
| op een werkwoordsvorm: is nu waarschijnlijk bezig | Geliyordur. |
| op een werkwoordsvorm: zal inmiddels gebeurd zijn | Gelmiştir. |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaat
In teksten en op borden stelt -dir een feit vast.
Ankara, Türkiye'nin başkentidir.Ankara is de hoofdstad van Turkije.
In gesprekken drukt -dir een vermoeden uit.
Mehmet şimdi iştedir.Mehmet is nu waarschijnlijk op zijn werk.
Bij andere personen is -dir altijd een vermoeden.
Çok yorgunsundur.Je zult wel erg moe zijn.
Meer regels (2)
-dir hecht zich ook aan werkwoordsvormen.
Ayşe şimdi yola çıkmıştır.Ayşe is nu vast al vertrokken.
Na f, s, t, k, ç, ş, h, p begint de uitgang met t.
Kışın burada hava soğuktur.In de winter is het hier koud.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (6)
Kapılar saat dokuzda açılır, giriş ücretsizdir.De deuren gaan om negen uur open, de toegang is gratis.
Çocuklar şimdi uyuyordur.De kinderen slapen nu waarschijnlijk.
Sigara içmek yasaktır.Roken is verboden.
Elif bu saatte evdedir.Op dit tijdstip is Elif waarschijnlijk thuis.
Açsınızdır, buyurun sofraya.U zult wel honger hebben, komt u maar aan tafel.
Yüzmek sağlık için iyidir.Zwemmen is gezond.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Heb je -dir geleerd als “is”, dan gebruik je het overal. Aan tafel klinkt Kahve hazırdır dan als een voordracht — of het betekent “de koffie is waarschijnlijk klaar”. Als je het hebt over wat je kunt zien, heeft de derde persoon geen uitgang.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
De derde persoon van “zijn” kan -dir krijgen: Müze pazartesi kapalıdır “Het museum is op maandag gesloten”. Deze vorm staat op mededelingen, in naslagwerken, handleidingen en het nieuws. Hij presenteert iets als een vast, algemeen feit.
In gesprekken betekent hij meestal iets anders: een vermoeden. Ayşe şimdi evdedir betekent “Ayşe is nu waarschijnlijk thuis”. Bij andere personen is het altijd een vermoeden: Yorgunsundur “Je zult wel moe zijn”.
De uitgang heeft vier vormen door de viervoudige klinkerharmonie (-dir, -dır, -dür, -dur) en een t na f, s, t, k, ç, ş, h, p: Hava soğuktur. Hij hecht zich ook aan werkwoordsvormen: geliyordur“hij is vast onderweg”gelmiştir“hij zal inmiddels wel aangekomen zijn”
De context vertelt je welke betekenis bedoeld is. In alledaagse spraak zeg je het zonder -dir: Müze kapalı. Voeg je -dir aan elke zin toe, dan klink je als een leerboek of een omroeper.
Nader bekeken
Een vermoeden met ondersteuning
Omdat -dir in gesprek dubbelzinnig kan zijn, komt het vaak met een woord dat het vermoeden duidelijk maakt: herhalde(waarschijnlijk)galiba(naar het schijnt)mutlaka(zeker) Herhalde yorgundur laat geen twijfel: “Hij is waarschijnlijk moe.”
Goed om te weten2
Goed om te weten
Vergeleken met het Nederlands
Het Nederlands heeft een extra woord of een modaal werkwoord nodig voor een vermoeden — “waarschijnlijk”, “zal wel”, “moet zijn”: “Hij zal nu wel thuis zijn.” Het Turks stopt het in een uitgang. Als je een Nederlands “zal wel” of “moet zijn” in deze zin vertaalt, is -dir vaak de juiste keuze.
Herhalde evdedir.Hij zal waarschijnlijk wel thuis zijn.
Goed om te weten
Een woord dat je al kent
nedir in Adınız nedir? is ne “wat” met -dir. Aan een loket of op een formulier is het de vaste, beleefde vorm van de vraag; onder vrienden is Adın ne? prima.
Adınız nedir?Wat is uw naam?
Verwante thema’s
- “Zijn” als uitgang
- De verleden tijd van “zijn”
- De overgebrachte verleden tijd op “-miş”
- Assimilatie: -de of -te
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 9, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig7
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- uygungeschikt, gelegen komend
- değilniet (bij zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden)
- herhaldewaarschijnlijk, vermoedelijk
- birazeen beetje, wat
- girişingang; begane grond
- ücretloon, salaris; vergoeding
- müzemuseum
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek