B1 · Bijzinnen: gerundia en deelwoorden
Voor en na: ‘-meden önce’, ‘-dikten sonra’
voordat ik eet, nadat ik gegeten heb
Thema 81 van 90 · ca. 7 min
Je doel
Je kunt volgordes uitdrukken met -meden önce, -dikten sonra en “zonder te …”.
Yatmadan önce dişlerini fırçala.Poets je tanden voordat je naar bed gaat.
Yemek yedikten sonra biraz yürüyelim.Laten we een stukje gaan wandelen nadat we gegeten hebben.
Mezun olduktan sonra İstanbul'a taşındı.Na haar afstuderen verhuisde ze naar İstanbul.
Gehaald bij 8 van 10, waarvan 3 van 4 zelf geschreven · ca. 5 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
Onthoud‘Voordat’ is -meden önce, ‘nadat’ is -dikten sonra, en -meden alleen betekent ‘zonder’.
Voor, na en ‘zonder’ — elk een vaste vorm met een postpositie.
- Signaalwoorden
- önce
- sonra
- hemen
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Turks.
| voor (e) | gelmeden önce · bitirmeden önce |
| voor (a) | yapmadan önce · okumadan önce |
| na (i, ü) | geldikten sonra · gördükten sonra |
| na (ı, u) | yaptıktan sonra · okuduktan sonra |
| na (assimilatie) | içtikten sonra · çıktıktan sonra |
| zonder te … | sormadan · düşünmeden |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaat
‘Voordat’: -meden önce.
Yemek yemeden önce ellerini yıka.Was je handen voordat je eet.
‘Nadat’: -dikten sonra.
Ders bittikten sonra kahve içelim.Laten we na de les een koffie drinken.
-dikten volgt de viervoudige harmonie en de assimilatie.
Kitabı okuduktan sonra bana ver.Geef me het boek als je het gelezen hebt.
Meer regels (2)
-meden alleen betekent ‘zonder te …’.
Kahvaltı yapmadan çıktı.Hij vertrok zonder te ontbijten.
Een eigen onderwerp mag voorop staan.
Biz gelmeden önce onlar gitmişti.Voordat wij kwamen, waren zij al vertrokken.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (6)
Bana sormadan karar verme.Beslis niet zonder het mij te vragen.
Toplantı başlamadan önce kahve içtik.Voordat de vergadering begon, dronken we een koffie.
İşten çıktıktan sonra markete uğradım.Na het werk ben ik even bij de supermarkt langsgegaan.
Hiçbir şey söylemeden gitti.Hij vertrok zonder iets te zeggen.
Evden çıkmadan önce pencereleri kapat.Doe de ramen dicht voordat je het huis verlaat.
Mehmet geldikten sonra yemeğe başladık.Nadat Mehmet was aangekomen, begonnen we te eten.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Ons ‘voor het slapen’ verleidt je tot de infinitief: uyumak önce. Dat werkt niet — voor önce staat ofwel een zelfstandig naamwoord in de ablatief (dersten önce ‘voor de les’) ofwel het werkwoord op -meden.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
‘Voordat’ is -meden önce: Yemek yemeden önce ellerini yıka. ‘Was je handen voordat je eet.’ De vorm ziet er ontkennend uit, en letterlijk is hij dat ook: ‘eerder, zonder gegeten te hebben’. Maak je daar niet druk om — -meden önce betekent gewoon ‘voordat’.
‘Nadat’ is -dikten sonra: Ders bittikten sonra kahve içelim. ‘Laten we koffie drinken nadat de les is afgelopen.’ -dik volgt de viervoudige harmonie en de assimilatie: geldikten, okuduktan, gördükten, içtikten, çıktıktan.
Zonder önce betekent -meden ‘zonder te …’: Kahvaltı yapmadan çıktı. ‘Hij vertrok zonder te ontbijten.’
Geen van beide vormen draagt een persoon; het werkwoord aan het eind zegt die. Een eigen onderwerp mag ervoor staan: Biz gelmeden önce onlar gitmişti. ‘Voordat wij kwamen, waren zij al vertrokken.’
Nader bekeken
Met zelfstandige naamwoorden: ‘-den önce’, ‘-den sonra’
Een zelfstandig naamwoord heeft geen werkwoordsvorm nodig, alleen de ablatief: dersten önce‘voor de les’yemekten sonra‘na de maaltijd’işten sonra‘na het werk’ Bij een tijdsduur is het echter iki gün önce ‘twee dagen geleden’ — zonder uitgang.
Tot: ‘-ene kadar’
Naast ‘voordat’ en ‘nadat’ hoort ‘totdat’: het deelwoord op -en in de datief met kadar. Ben gelene kadar bekle. ‘Wacht tot ik kom.’ — Yağmur dinene kadar içeride kaldık. ‘We bleven binnen tot de regen ophield.’
Goed om te weten2
Goed om te weten
Vergeleken met het Nederlands
Het Nederlands geeft het werkwoord na ‘voordat’ en ‘nadat’ zijn gewone vorm of gebruikt ‘na/voor het …’. Het Turks gebruikt een vaste vorm zonder persoon en zet önce/sonra erachter — als een postpositie die een hele zin regeert.
Sen gelmeden önce ben çıkıyorum.Ik ga weg voordat jij komt.
Goed om te weten
Geen voltooid verleden tijd nodig
Na ‘nadat’ gebruikt het Nederlands vaak de voltooid verleden tijd (‘nadat hij had gegeten’). Het Turks laat met -dikten sonra al zien dat het eerder was; het hoofdwerkwoord staat in de gewone verleden tijd.
Yemek yedikten sonra uyudu.Nadat hij gegeten had, ging hij slapen.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: içmek · gitmek · yıkamak · yürümek · taşınmak
Verwante thema’s
- Voor, na, sinds: “önce”, “sonra”, “beri”
- ‘-ip’: en dan
- ‘-ince’: toen, zodra
- Het deelwoord op ‘-dik’: het boek dat ik lees
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 9, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig3
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- fırçalamakborstelen, poetsen
- mezun olmakafstuderen, afgestudeerd zijn
- hiçbir şeyniets
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek