A1 · De naamvallen
De ablatief: waarvandaan en waarvan
de ablatief op -den
Thema 36 van 90 · ca. 7 min
Je doel
Je kunt zeggen waar iets vandaan komt met -den of -dan, zoals in Almanya’dan geliyorum.
Nereden geliyorsunuz? — Almanya'dan.Waar komt u vandaan? — Uit Duitsland.
Mağaza saat dokuzdan akşam sekize kadar açık.De winkel is van negen tot acht uur ’s avonds open.
Bu mektup annemden.Deze brief is van mijn moeder.
Gehaald bij 8 van 10 · ca. 4 min.
Uitlegvideo
Eerst kijken, dan oefenen
Het belangrijkste
OnthoudWaarvandaan, waarvan, vanaf wanneer: -den of -dan — en bij vergelijkingen ‘dan’.
Met -den of -dan zeg je waar iets vandaan komt.
- Signaalwoorden
- nereden
- -den
- -dan
- -ten
- -tan
De vorm
De patronen in één oogopslag
Elke rij zegt eerst wanneer of waarvoor je het patroon gebruikt en geeft dan een voorbeeld in het Turks.
| na een voorklinker | evden · şehirden · gözden |
| na een achterklinker | okuldan · arabadan · odadan |
| na f s t k ç ş h p | kitaptan · işten · sokaktan |
| namen | Almanya'dan · Berlin'den |
| waarvandaan? | nereden |
| vanaf een tijdstip | saat dokuzdan · 9'dan |
De regels één voor één
De vorm waar dit thema over gaatHet woord dat erom vraagt
Waarvandaan? Het beginpunt staat in de ablatief.
Elif okuldan geliyor.Elif komt van school.
Na f, s, t, k, ç, ş, h en p wordt d een t.
Bunu kitaptan öğrendim.Dat heb ik uit het boek geleerd.
Na een klinker is er geen tussenmedeklinker.
Ayşe arabadan iniyor.Ayşe stapt uit de auto.
Meer regels (2)
Bij vergelijkingen betekent de ablatief ‘dan’.
Tren otobüsten hızlı.De trein is sneller dan de bus.
Ook ‘door iets heen’ krijgt de ablatief.
Her sabah parktan geçiyorum.Elke ochtend loop ik door het park.
Voorbeeldzinnen
Meer voorbeeldzinnen (5)
Can köpekten korkuyor.Can is bang voor de hond.
Ekmeği fırından aldım.Ik heb het brood bij de bakker gekocht.
Uçak İstanbul'dan geliyor.Het vliegtuig komt uit İstanbul.
Çocuklar havuzdan çıktı.De kinderen kwamen uit het zwembad.
Mehmet benden uzun.Mehmet is groter dan ik.
De valkuil voor Nederlandstaligen
Let op
Voor ‘van negen tot acht’ nemen leerlingen graag de locatief, omdat ‘om negen uur’ er een is: dokuzda. Maar ‘van’ is een beginpunt en hoort in de ablatief: dokuzdan.
Les
Uitgebreid uitgelegd
Lees de hele uitleg · ca. 1 min
De ablatief is het tegenstuk van de datief: hij toont het beginpunt. evden‘van huis’okuldan‘van school’Almanya'dan‘uit Duitsland’ Waar het Nederlands ‘van’, ‘uit’ of ‘af’ zegt, wordt meestal deze uitgang gebruikt.
De vorm volgt dezelfde regels als de locatief: e of a volgens de tweevoudige klinkerharmonie, t in plaats van d na f, s, t, k, ç, ş, h en p, en geen tussenmedeklinker. evden, okuldan, kitaptan, işten, arabadan.
De ablatief heeft ook taken die het Nederlands anders oplost. Bij vergelijkingen staat hij voor ‘dan’: Ali Can'dan büyük. ‘Ali is ouder dan Can.’ Hij zegt wat je doorkruist: parktan geçiyoruz ‘we gaan door het park’. En sommige werkwoorden eisen hem: köpekten korkuyorum ‘ik ben bang voor de hond’.
Nader bekeken
Van … tot
‘Van … tot …’ wordt met twee naamvallen gebouwd: het begin in de ablatief, het eind in de datief met kadar ‘tot’. pazartesiden cumaya kadar‘van maandag tot vrijdag’Berlin'den Hamburg'a kadar‘van Berlijn tot Hamburg’
Zonder kadar kan het ook als beweging bedoeld is: Berlin'den Hamburg'a ‘van Berlijn naar Hamburg’.
Pazartesiden cumaya kadar çalışıyorum.Ik werk van maandag tot vrijdag.
Goed om te weten2
Goed om te weten
‘Dan’ zonder eigen woord
Bij een vergelijking zegt het Nederlands ‘ouder dan’ en verandert het bijvoeglijk naamwoord. Het Turks voegt de ablatief toe aan wat vergeleken wordt en laat het bijvoeglijk naamwoord ongewijzigd. Er is geen ‘-er’-uitgang: büyük is ‘groot’ en ‘groter’.
Ali Can'dan büyük.Ali is ouder dan Can.
Goed om te weten
Werkwoorden met de ablatief
Sommige werkwoorden die in het Nederlands een voorzetsel hebben, krijgen de ablatief: korkmak‘bang zijn voor’inmek‘uitstappen’hoşlanmak‘houden van’
Elif kedilerden korkmuyor.Elif is niet bang voor katten.
De werkwoorden van deze pagina in alle vormen: gelmek · çalışmak · geçmek · inmek · öğrenmek · korkmak
Verwante thema’s
- De naamvallen in één oogopslag
- De locatief: waar iets is
- Assimilatie: -de of -te
- Groter en grootst: “daha” en “en”
- Welke naamval bij welk werkwoord
Schrijf nu zelfZinnen bij dit thema: 10, getypt en meteen gecontroleerd.
Deze woorden heb je nodig5
Ze komen voor in de voorbeelden en oefeningen van dit thema en zijn op dit punt van het leerpad nieuw.
- hızlısnel
- AlmanyaDuitsland
- açıklicht (kleur); open
- mektupbrief
- korkmakbang zijn
Mis je een woord? Zoek het op in het woordenboek