A1 · Słowa: 48
Ludzie i rodzina po niemiecku
Ludzie, o których mówisz pierwszego dnia — i rzeczowniki, których rodzaj naprawdę da się przewidzieć.
Przy słowach o rodzinie rodzajnik po raz pierwszy wygląda rozsądnie: der Vater i die Mutter, der Sohn i die Tochter — tak samo jak „ojciec” i „matka” po polsku. U ludzi rodzaj zwykle zgadza się z płcią, ale na tej samej liście stoi das Mädchen: „dziewczyna” jest po niemiecku rodzaju nijakiego, bo decyduje końcówka -chen, a nie znaczenie. Druga różnica dotyczy dalszej rodziny. Polski rozróżnia stryja i wuja, ciotkę i wujenkę, teścia i świekra; niemiecki ma na to jedno der Onkel i jedno die Tante, a teściów nazywa die Schwiegereltern. Formę żeńską tworzy końcówka -in i działa ona w każdej nazwie zawodu: Lehrer → Lehrerin, tak jak „nauczyciel” → „nauczycielka”.
Słowa
Czasownik (6)
arbeitenpracowaćCzasownikA1
Temat kończy się na -t, więc wchodzi -e-: du arbeitest, er arbeitet. Gdzie się pracuje: bei einer Firma, nie in.
kennenznaćCzasownikA1
Jak polskie „znać”: osoby, miejsca, rzeczy. „Wiedzieć” to wissen: Ich kenne ihn, ale Ich weiß, wo er wohnt.
heißennazywać sięCzasownikA1
Temat kończy się na -ß, więc du heißt, nie du heißst. Bez sich — polskie „nazywam się” ma zaimek, niemieckie ich heiße nie.
liebenkochaćCzasownikA1
Mocne słowo; o jedzeniu i rzeczach mówi się zwykle gern albo mögen: Ich esse gern Pizza.
besuchenodwiedzaćCzasownikA1
Przedrostek nierozdzielny: Partizip II besucht, bez ge-. Dopełnienie w bierniku (Akkusativ), jak po polsku: Ich besuche meine Oma.
heiratenżenić się, wychodzić za mąż; brać ślubCzasownikA2
Jedno słowo, gdzie polski ma „żenić się” i „wychodzić za mąż”. Kogo — w bierniku, bez przyimka: Sie heiratet ihn.
Przysłówek (1)
zusammenrazemPrzysłówekA1
Przy płaceniu usłyszysz: Zusammen oder getrennt? „Razem czy osobno?”.
Rzeczownik (36)
der Mannmężczyzna; mążRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Männer. Znaczy też „mąż”: mein Mann „mój mąż”.
die FamilierodzinaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Familien. Cztery sylaby: Fa-mi-li-e, z akcentem na „mi”.
die ElternrodziceRzeczownikA1
Tylko liczba mnoga, jak polskie „rodzice”. Jedno z rodziców to ein Elternteil.
der VaterojciecRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Väter. Przy zawodzie nie ma rodzajnika: Er ist Lehrer, bez ein.
die Muttermatka, mamaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Mütter. Potocznie die Mama.
das KinddzieckoRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Kinder. Rodzaj nijaki, tak jak „dziecko”. Po polsku mówisz „dwoje dzieci”, po niemiecku zwykłe zwei Kinder.
der SohnsynRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Söhne. Długie „o”, jak w Sohn — h się nie wymawia.
die TochtercórkaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Töchter. Dziewczyna w ogóle to das Mädchen.
der BruderbratRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Brüder. Starszy brat to mein älterer Bruder, młodszy mein jüngerer Bruder.
die SchwestersiostraRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Schwestern. W szpitalu usłyszysz też „pielęgniarka”: Schwester Anna; dziś mówi się raczej die Pflegekraft.
die GeschwisterrodzeństwoRzeczownikA1
Tylko liczba mnoga, więc czasownik też: Meine Geschwister wohnen in Polen. Polskie „rodzeństwo” jest w liczbie pojedynczej.
die GroßmutterbabciaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Großmütter. Potocznie die Oma.
der GroßvaterdziadekRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Großväter. Potocznie der Opa. „Dziadkowie” razem to die Großeltern.
die Omababcia (potocznie)RzeczownikA1
Liczba mnoga: die Omas. Z rodzajnikiem: die Oma — po niemiecku mówi się tak o własnej babci.
der Opadziadek (potocznie)RzeczownikA1
Liczba mnoga: die Opas.
das Babyniemowlę, dzieckoRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Babys — końcówka -s, bo to słowo zapożyczone. Rodzaj nijaki, jak „niemowlę”.
der Jungechłopiec, chłopakRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Jungen, potocznie die Jungs. Rzeczownik słaby: den Jungen, dem Jungen.
das Mädchendziewczyna, dziewczynkaRzeczownikA1
Rodzaj nijaki, choć „dziewczyna” jest po polsku żeńska: każdy rzeczownik na -chen jest nijaki. Liczba mnoga bez zmian: die Mädchen.
der Freundprzyjaciel, kolega; chłopakRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Freunde. Mein Freund zwykle znaczy „mój chłopak”; kolegę przedstawisz jako ein Freund von mir.
die Freundinprzyjaciółka, koleżanka; dziewczynaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Freundinnen. Jak przy der Freund: meine Freundin to zwykle „moja dziewczyna”.
der NachbarsąsiadRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Nachbarn. Rzeczownik słaby: den Nachbarn, dem Nachbarn. Sąsiadka to die Nachbarin.
der Kollegekolega z pracy, współpracownikRzeczownikA2
Liczba mnoga: die Kollegen. Rzeczownik słaby. Forma żeńska: die Kollegin. Tylko z pracy — kolega prywatnie to ein Freund albo ein Bekannter.
die LeuteludzieRzeczownikA1
Tylko liczba mnoga, czasownik też: die Leute sind.
die PersonosobaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Personen. Zawsze rodzaj żeński, tak jak „osoba”, nawet gdy chodzi o mężczyznę.
der Nameimię; nazwisko; nazwaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Namen. Rodzaj męski — polskie „imię” jest nijakie. Imię to der Vorname, nazwisko der Nachname.
das AlterwiekRzeczownikA2
W tym znaczeniu bez liczby mnogiej. Wiek podajesz tak: Ich bin 30 Jahre alt.
der BerufzawódRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Berufe. Pytanie: Was sind Sie von Beruf? Odpowiedź bez rodzajnika: Ich bin Krankenpfleger.
der LehrernauczycielRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Lehrer — bez końcówki. Forma żeńska: die Lehrerin.
der ArztlekarzRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Ärzte. Forma żeńska z Umlautem: die Ärztin. „Do lekarza” to zum Arzt, nie nach.
der StudentstudentRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Studenten. Rzeczownik słaby: den Studenten. Forma żeńska: die Studentin.
der EnkelwnukRzeczownikA2
Liczba mnoga: die Enkel; w liczbie mnogiej obejmuje też wnuczki.
die EnkelinwnuczkaRzeczownikA2
Liczba mnoga: die Enkelinnen.
der Onkelwujek, stryjRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Onkel. Jedno słowo na wuja, stryja i męża ciotki; jeśli trzeba, dodaje się: der Bruder meiner Mutter.
die Tanteciocia, ciotkaRzeczownikA1
Liczba mnoga: die Tanten. Siostra matki, siostra ojca i żona wujka — wszystkie to Tante.
die EhefraużonaRzeczownikA2
Liczba mnoga: die Ehefrauen. W rozmowie zwykle meine Frau; Ehefrau brzmi urzędowo.
der EhemannmążRzeczownikA2
Liczba mnoga: die Ehemänner. W rozmowie zwykle mein Mann.
Przymiotnik (5)
altstaryPrzymiotnikA1
Stopniowanie: älter, am ältesten. O wiek pyta się przez alt: Wie alt bist du? — dosłownie „jak stary jesteś?”.
jungmłodyPrzymiotnikA1
Stopniowanie: jünger, am jüngsten. j czyta się jak polskie „j”.
verheiratetżonaty, zamężnaPrzymiotnikA2
Jedno słowo dla obu płci, gdzie polski ma „żonaty” i „zamężna”. W formularzu stoi obok ledig, geschieden i verwitwet.
ledigstanu wolnego, kawaler, pannaPrzymiotnikA2
Słowo urzędowe, jedno dla kawalera i panny; w rozmowie mówi się Single.
geborenurodzonyPrzymiotnikA1
Rok podaje się bez przyimka: 1990 albo im Jahr 1990, nigdy in 1990. W formularzu: geboren am „data urodzenia”.
Ta lista należy do kategorii Ludzie, rodzina i uczucia – listy: dwie, słowa: 104; całą kategorię też można ćwiczyć.
Ćwicz tę listę
Z tych słów (48) w każdej rundzie tyle, ile chcesz – aż do wszystkich: najpierw te, które są dziś do powtórki, potem nowe. Najpierw wybierasz, potem uzupełniasz lukę, potem wpisujesz słowo samodzielnie. Błędy szybko wracają.