Direct naar de inhoud
EveryLingua WoordenboekAlle talen
NL

Chinees leren – veelgestelde vragen

52 vragen die bij het leren van Chinees echt gesteld worden, met antwoorden die op zichzelf staan. Waar het uitvoeriger wordt, staat de verwijzing eronder — niet in plaats van het antwoord.

Om te beginnen

Waar je begint, hoe lang het duurt, welk Chinees je leert en wat de niveaus betekenen.

Hoe begin ik met het leren van Chinees?

Met de klanken en met hele zinnen, tegelijk. De klanken komen eerst, omdat in het Chinees woorden zich behalve door medeklinkers en klinkers ook door de toon onderscheiden: 买(mǎi) betekent kopen en 卖(mài) verkopen, en alleen de toon scheidt ze. Leer dus pinyin, de schrijfwijze met Latijnse letters die de tonen toont, tot je een lettergreep kunt lezen en met de juiste toonhoogte kunt zeggen. Daarnaast leer je vanaf de eerste week hele korte zinnen — 你好(nǐhǎo)!我(wǒ)叫(jiào)安娜(Ānnà)。我(wǒ)是(shì)荷兰人(Hélánrén)。 — met het pinyin onder elk woord, zodat de schrifttekens vanaf het begin voor je ogen staan, zonder dat je ze al hoeft te kennen. Daarna komen de weinige patronen waarop al het andere rust: twee zelfstandige naamwoorden verbonden met 是(shì), 有(yǒu) voor hebben en er zijn, de ontkenning en de vraag met 吗(ma).

De weg voor beginners

Wat betekenen de niveaus 1 tot 3 in dit paar?

Ze volgen de genummerde schaal waarmee lerenden van het Chinees meestal zeggen waar ze staan, waarop de 1 de eerste stap is. Die schaal gaat verder; de website reikt tot de 5, en dit Nederlandse paar voorlopig tot de 3. De niveaus zijn geen examen en geen officiële indeling. Er is geen woordenlijst van een examenbureau gebruikt, elke indeling van een woord of grammaticapunt is de eigen inschatting van dit project, en de website heeft geen band met wie zulke examens organiseert. Een officiële tegenhanger van de Europese schaal A1 tot C2 bestaat niet; alleen ter oriëntatie komt de 1 overeen met het begin van A1 en de 3 ongeveer met wat B1 voor een Europese taal betekent. Het criterium wordt openlijk genoemd: niet hoe moeilijk iets eruitziet, maar vanaf wanneer je niet meer zonder kunt. 电脑(diànnǎo), de computer, zijn twee tekens met veel strepen en staat op niveau 1, omdat je het overal hoort; het schriftdeeltje 之(zhī) heeft drie strepen en wordt op niveau 5 geleerd, omdat het alledaagse 的(de) al lang daarvoor hetzelfde werk doet.

De niveaus van deze website

Waarom reikt dit paar maar tot niveau 3?

Omdat dat het traject is waarop uitleg nodig is die voor Nederlandstaligen bedoeld is: de tonen, het pinyin, de maatwoorden, het aspect in plaats van de tijdsvorm, de resultaataanvullingen. Met niveau 3 afgerond kun je een samenhangend verhaal vertellen, resultaat en richting van een handeling zeggen, 把(bǎ) en 被(bèi) gebruiken en een mening onderbouwen; daarmee leest men eenvoudige teksten, schrijft men berichten en volgt men een alledaags gesprek dat langzamer is dan gewoonlijk. De niveaus 4 en 5 bestaan op de website met uitleg in het Engels, en vanaf daar heeft een lerende vooral hoeveelheid nodig: veel meer woorden, veel meer uitdrukkingen van vier tekens en de schrijftaal, steeds weer in echte teksten gezien. We dekken liever de bestaande niveaus goed af dan ons dun over meer te verdelen.

Wat elk niveau omvat

Is Chinees moeilijk voor Nederlandstaligen?

Op sommige gebieden moeilijker, op andere makkelijker dan verwacht. Moeilijk zijn de tonen, die het Nederlands niet kent, en de schriftteken, die hun klank niet spellen. Makkelijk is de grammatica van de woordvormen: geen vervoeging, geen verleden tijd, geen lidwoorden, geen meervoud bij de meeste zelfstandige naamwoorden. De hoofdzin volgt zoals in het Nederlands het patroon onderwerp, werkwoord, object; nieuw is alleen dat in het Chinees tijd en plaats voor het werkwoord staan: 我(wǒ)明天(míngtiān)在(zài)家(jiā)吃饭(chīfàn)。 betekent letterlijk „ik morgen thuis eet”. Het loont de moeite de woordvolgorde vanaf het begin in hele zinnen te oefenen.

Woordvolgorde: wie, wanneer, waar, wat

Hoe lang duurt het om Chinees te leren?

Dat hangt ervan af wat „leren” moet betekenen, en hoeveel tijd je regelmatig hebt. Eenvoudige zinnen over dagelijks leven, familie en eten komen vroeg; een gesprek over werk of meningen duurt aanzienlijk langer, en het lezen van echte teksten het langst, omdat daarvoor de schriftteken nodig zijn. Betrouwbaarder dan elk getal is een ritme: liever dagelijks een klein stukje dan een keer per maand een groot stuk. Op de website laten de niveaus zien wat er daarna komt, en je kunt elke stap afronden zonder op een totaalplan te wachten.

De leerweg

Wat is het verschil tussen Chinees, Mandarijn en Putonghua?

Ze noemen verschillende dingen. „Chinees” is de paraplu: een familie van gesproken varianten die een geschreven traditie delen, maar gesproken niet altijd wederzijds verstaanbaar zijn. Het Mandarijn is de grootste groep van die familie, gesproken in het grootste deel van Noord-China en in grote delen van het zuidwesten. Het Putonghua, 普通话(pǔtōnghuà), letterlijk „gemeenschappelijke taal”, is de daarop gebouwde standaardtaal: de uitspraak berust op die van Peking, de grammatica op het moderne geschreven Chinees. Het is de taal van school, radio en televisie en van het openbare leven in het vasteland van China, en het is wat deze website onderwijst. Dezelfde standaard heet in Taiwan 国语(guóyǔ) en in Singapore en Maleisië 华语(Huáyǔ), met kleine verschillen in woorden en uitspraak. In het Chinees heet de taal die je leert meestal gewoon 中文(Zhōngwén) of 汉语(Hànyǔ): beide zijn gangbaar, 汉语(Hànyǔ) is iets formeler en de gewone naam van de taal als schoolvak, 中文(Zhōngwén) het alledaagse woord, dat ook voor de schrijftaal geldt.

Moet ik in plaats daarvan Kantonees leren? En de andere varianten?

Dat hangt ervan af waar je het wilt gebruiken. Het Kantonees, 粤语(Yuèyǔ) of 广东话(Guǎngdōnghuà), spreekt men in Guangdong, Hongkong en Macau en in veel Chinese gemeenschappen in het buitenland, en gesproken verschilt het van het Putonghua zoals twee verschillende Europese talen: wie de ene spreekt, verstaat de andere niet zomaar. Het heeft meer tonen, veel eigen woorden en een grammatica die in veel details verschilt. Andere grote groepen zijn het Wu, waartoe het Shanghainees behoort, het Min, gesproken in Fujian en wijdverbreid in Taiwan en Zuidoost-Azië, en het Hakka. De meesten die in het vasteland van China met een van deze varianten zijn opgegroeid, spreken ook Putonghua, dat op alle scholen wordt onderwezen, en dat is de taal die een lerende overal kan gebruiken. Verhuis je naar Hongkong of heb je een Kantonese familie, dan kan het Kantonees de beste eerste keus zijn; begin anders met Putonghua. Niemand verwacht van een lerende een regionale variant, en plaatselijke woorden verzamel je het best waar ze gesproken worden.

Moet ik eerst leren spreken of leren lezen?

Allebei vanaf het begin, maar in deze volgorde van gewicht: eerst horen en spreken, met pinyin, dan de tekens erbij. De klank draagt in het Chinees de betekenis, en een teken zonder klank is moeilijk te onthouden. Daarom staat op deze website onder elk Chinees woord zijn pinyin, en je kunt het verbergen zodra je de tekens herkent.

De leerweg

Tonen en pinyin

De vier tonen, de letters die niet klinken zoals ze eruitzien, en hoe deze website het pinyin schrijft.

Wat is pinyin?

De officiële schrijfwijze van het Standaardchinees met Latijnse letters, met een teken boven de klinker voor de toon. Het vervangt de schriftteken niet, maar geeft hun uitspraak weer: 你好(nǐhǎo) wordt nǐhǎo. Met pinyin leren kinderen in China lezen, en het is ook hoe de meeste mensen Chinese tekens op de telefoon typen. Sommige letters klinken anders dan een Nederlandstalige ze leest: h is een ach-klank zoals de „ch” in „acht”, z is een „ts” en niet de „z” van „zee”, c is hetzelfde met een ademstoot, x en q en j worden met de tong plat tegen het gehemelte gevormd, en ü is de „uu” van „muur”.

Pinyin, de officiële omschrijving

Hoe leer ik de tonen als ik geen muzikaal gehoor heb?

De toon is geen gezang, maar een beweging van de stem: hoog en gelijkblijvend (1), stijgend als bij een verbaasde wedervraag (2), eerst dalend, dan licht stijgend (3), kort en dalend als een bevel (4). Het Nederlands kent deze bewegingen als zinsmelodie, alleen veranderen ze bij ons het woord niet. Oefen met paren als 买(mǎi) en 卖(mài), zeg ze hardop, neem jezelf op en luister terug. Een muzikaal gehoor is niet nodig; herhaling wel.

De vier tonen

Zijn de tonen echt belangrijk, of word ik ook zo verstaan?

Men verstaat je vaak als de context duidelijk is, maar niet altijd: 妈(mā), 麻(má), 马(mǎ) en 骂(mà) zijn vier verschillende woorden — moeder, hennep, paard, schelden. Een verkeerde toon maakt van een verzoek onzin, en de luisteraars moeten raden. De context helpt, maar je kunt er beter niet op vertrouwen. Begin met de tonen zolang je nog weinig woorden hebt: hoe meer woorden je met een verkeerde toon hebt geleerd, hoe moeizamer het afleren wordt.

De vier tonen

Waarom wordt nǐhǎo als níhǎo uitgesproken?

Omdat twee derde tonen achter elkaar moeilijk te spreken zijn: de eerste wordt een tweede toon. Men schrijft het zoals het in het woordenboek staat, nǐhǎo, en zegt níhǎo. Dat is geen uitzondering, maar een regel die geldt voor elke reeks van twee derde tonen. Je hoeft hem niet uit je hoofd te leren: spreek de woorden hardop uit, en je mond doet het vanzelf.

De toonwisseling en hoe deze website haar schrijft

Waarom schrijft men yī soms yí of yì, en bù soms bú?

Omdat ook deze twee woorden zich aan de toon van hun buur aanpassen. 不(bù) wordt voor een vierde toon 不(bú), zoals in 不(bú)是(shì). 一(yī) wordt voor een vierde toon 一(yí), zoals in 一(yí)个(ge), en voor de andere tonen 一(yì), zoals in 一起(yìqǐ). Bij het tellen en aan het eind van een woord blijft het 一(yī). Deze website schrijft de gesproken toon, zodat je hem leest zoals je hem zegt.

De toonwisseling en hoe deze website haar schrijft

Wat is de neutrale toon?

Een korte, lichte, onbeklemtoonde lettergreep zonder eigen toon, zoals de tweede „e” in „lopen”. Pinyin toont hem door het toonteken weg te laten: 妈妈(māma), 朋友(péngyou). De toon van de voorafgaande lettergreep blijft behouden, en de lichte lettergreep sluit zich erbij aan. Veel woorden hebben zo'n eindlettergreep, en soms is ze het enige verschil tussen twee woorden.

De neutrale toon in woorden en het erhua

Welke Chinese klanken zijn het moeilijkst voor Nederlandstaligen?

Minder dan je denkt, want het Nederlands heeft veel al: ü zoals in „muur”, de h zoals de „ch” in „acht”, de ng van „lang”. Moeilijker zijn de ademstoot van p, t en k (de Nederlandse p, t en k hebben die niet, dus een pinyin-p zonder ademstoot hoort een Chinees als b), het verschil tussen j, q en x, die met platte tong tegen het gehemelte ontstaan en in het Nederlands geen precieze tegenhanger hebben, de „achterwaartse” klanken zh, ch, sh en r, waarbij de tongpunt naar achteren wordt gebogen, en natuurlijk de tonen. Luister naar de klanken van een moedertaalspreker, spreek ze na en laat je niet verleiden ze als Nederlandse letters te lezen.

Pinyin, de officiële omschrijving

Wat is de r aan het eind van sommige woorden?

Een uitgang die vooral in het noorden en in Peking wordt gesproken: ze kleurt de lettergreep ervoor met een r. 哪儿(nǎr) is één lettergreep, niet twee. Het teken 儿(ér) alleen is een volle lettergreep en betekent „zoon, kind”, maar als uitgang smelt het samen met de lettergreep ervoor. In het zuiden en in Taiwan zegt men meestal het woord zonder r.

De neutrale toon in woorden en het erhua

Wat laat het pinyin onder het Chinees van deze website zien, en hoe verberg ik het?

Onder elk woord van elke Chinese zin staat zijn pinyin, een blok per woord, zodat het pinyin ook laat zien waar een woord eindigt en het volgende begint: 图书馆(túshūguǎn), bibliotheek, is één woord en één blok. De toontekens staan bij elke lettergreep die een toon heeft; een lettergreep zonder teken heeft de neutrale toon. Twee afspraken moet je kennen. De wisseling van twee derde tonen wordt niet geschreven: 你好(nǐhǎo) verschijnt als nǐhǎo en wordt níhǎo gesproken. De wisselingen van 一(yī) en 不(bù) schrijft men zoals men ze spreekt: 一起(yìqǐ), 不(bú)是(shì). Namen van personen en plaatsen beginnen met een hoofdletter, al het andere schrijft men klein, ook aan het begin van een zin. Om het pinyin te verbergen druk je op de knop „Pinyin” in de kopregel van de pagina; druk je er nog eens op, dan komt het terug. Je browser onthoudt de keuze op dit apparaat, ze geldt dus van pagina tot pagina. Een goede gewoonte is de zin eerst met verborgen pinyin te lezen en het alleen ter controle te tonen: een teken dat je zelf leest, blijft hangen, en telkens een blik op het antwoord werpen doet dat niet.

Pinyin, de officiële omschrijving

De schriftteken

Vereenvoudigd of traditioneel, hoeveel je er nodig hebt, hoe ze zijn gebouwd en hoe je ze opzoekt en typt.

Kan ik Chinees leren met alleen pinyin, zonder schriftteken?

Spreken en horen, ja. Lezen en schrijven, nee: pinyin is een hulp, geen schrift voor het dagelijks leven. In China leest men tekens, en veel woorden die gelijk klinken, zijn alleen aan de tekens te onderscheiden. Een goede weg is de tekens vanaf het begin naast het pinyin te zien, zoals op deze website, en daarna geleidelijk het pinyin weg te laten.

Hanzi, het Chinese schrift

Moet ik vereenvoudigde of traditionele schriftteken leren?

Dat hangt ervan af waar je wilt lezen. Vereenvoudigde tekens gebruikt men in het vasteland van China en in Singapore, traditionele in Taiwan, Hongkong en Macau. Deze website gebruikt de vereenvoudigde, omdat het Putonghua van het vasteland haar standaard is. Veel traditionele tekens herken je later makkelijk als je de vereenvoudigde kent: 马(mǎ) en 馬(mǎ) zijn hetzelfde teken, alleen eenvoudiger geschreven. Wie beide wil, leert eerst het ene en vult later het andere aan.

Hanzi, het Chinese schrift

Moet ik leren de schriftteken met de hand te schrijven?

Niet om Chinees te lezen, en tegenwoordig schrijft bijna niemand veel met de hand: men typt pinyin en kiest het teken. Toch helpt het de tekens in het begin een paar keer met de hand te schrijven, in de juiste streekvolgorde, want zo onthoud je hun opbouw. Daarna volstaat het ze te herkennen en te typen. Wie Chinees wil lezen, heeft vooral herkennen nodig; schrijven uit het geheugen is een eigen vaardigheid, die je naar behoefte oefent.

Hanzi, het Chinese schrift

Hoeveel schriftteken heb je nodig om een krant te lezen?

Enkele duizenden, maar dat zegt minder dan je denkt, want de meeste woorden bestaan uit twee tekens die je als delen al kent. Meer dan het totaal telt hoe vaak een teken voorkomt: de veelvoorkomende keren steeds terug, en elk zeldzamer teken brengt minder op. Leer dus woorden, niet losse tekens, en leer eerst de veelvoorkomende. Een getal dat je als doel moet stellen, noemt deze website niet, omdat het zich niet laat onderbouwen.

Hoe tekens zich tot woorden verbinden

Zijn Chinese schriftteken plaatjes?

Enkele waren het oorspronkelijk: 山(shān) toont bergen, 人(rén) een mens, 日(rì) de zon. De meeste bestaan uit twee delen: het ene wijst op de betekenis, het andere op de klank. 妈(mā), moeder, heeft 女(nǚ), vrouw, voor de betekenis en 马(mǎ), paard, voor de klank. Wie de delen kent, ziet in een nieuw teken geen willekeurig plaatje meer, maar een opbouw die je kunt onthouden.

Hanzi, het Chinese schrift

Wat is een radicaal, en hoe zoek ik een teken op dat ik niet kan lezen?

Een radicaal is een bouwsteen waarop woordenboeken de tekens ordenen, vaak het deel dat op de betekenis wijst: de drie druppels van het water in 河(hé), rivier, en 海(hǎi), zee. Om een onbekend teken op te zoeken, zoekt men zijn radicaal, telt de overige strepen en vindt het in de lijst. Tegenwoordig gaat het meestal makkelijker: op de telefoon kun je een teken natekenen of een foto maken, en een app stelt het je voor.

Hanzi, het Chinese schrift

Hoe typ ik Chinees op het toetsenbord?

Je schrijft het pinyin in Latijnse letters, en het programma toont een lijst passende tekens waaruit je het juiste kiest. Typ je nihao, dan biedt het 你好(nǐhǎo) aan. De toontekens hoef je niet te typen, het programma raadt uit de context wat je bedoelt; daarom heb je de woorden zelf in je hoofd nodig, niet alleen het uiterlijk van de tekens. Een Chinees toetsenbord vind je op elke telefoon en computer onder de instellingen van de invoermethoden.

Pinyin, de officiële omschrijving

Waarom zijn er geen spaties tussen de woorden?

Omdat het schrift er nooit een heeft ingevoerd: elk teken is een lettergreep, en de lezer vindt de woordgrenzen zelf, zoals bij een lange Nederlandse samenstelling zonder streepje. Dat de meeste woorden uit twee tekens bestaan, helpt. Op deze website toont het pinyin de woordgrenzen: een blok per woord.

Hoe tekens zich tot woorden verbinden

Wat betekenen de Chinese leestekens?

In de kern hetzelfde als in het Nederlands, maar in volle breedte en met enkele eigen: 。 is de punt, , de komma tussen zinsdelen, 、 de opsommingskomma tussen de leden van een lijst, 《》 de titeltekens. Een komma kan zinnen verbinden die het Nederlands zou scheiden. Bij getallen schrijft men prijzen, tijden en data meestal met cijfers.

De Chinese leestekens

Grammatica

Waar het Chinees eenvoudiger is dan het Nederlands en de plekken waar Nederlandstaligen het vaakst struikelen.

Waarom heeft het Chinees geen tijdsvormen?

Omdat Chinese werkwoorden hun vorm nooit veranderen en er dus niets is waaruit je een tijdsvorm zou kunnen bouwen. De tijd zegt men op een andere manier, en alleen als ze belangrijk is. Een tijdwoord doet het grootste deel van het werk: 我(wǒ)明天(míngtiān)去(qù)上海(Shànghǎi), morgen ga ik naar Shanghai; 我(wǒ)小时候(xiǎoshíhou)住(zhù)在(zài)北京(Běijīng), als kind woonde ik in Peking. Waar het Nederlands de tijd aan het werkwoord markeert — zong, heeft gezongen, zal zingen —, markeert het Chinees iets anders: of een handeling is afgerond, of ze bezig is, of ze ooit is gedaan. Dat zijn de aspectpartikels: 了(le) voor iets afgeronds, 过(guo) voor een ervaring, 在(zài) voor het werkwoord voor iets wat bezig is, 着(zhe) voor een voortdurende toestand. Het zijn geen verkapte tijden: 了(le) kan in een zin over morgen staan — 明天(míngtiān)下(xià)了(le)课(kè)我(wǒ)给(gěi)你(nǐ)打(dǎ)电话(diànhuà), morgen bel ik je, als de les uit is —, en de zin over de kindertijd hierboven heeft er geen nodig. De vraag is niet „wanneer?”, maar „is het gedaan, is het bezig, of is het ooit gedaan?”.

Tijd zonder tijdsvormen

Wat betekent le eigenlijk?

Niet „verleden tijd”, dat is de uitleg die de meeste problemen veroorzaakt. 了(le) heeft twee verschillende taken, al naar waar het staat. Direct achter een werkwoord markeert het de handeling als afgerond, meestal met een object dat een getal of een beschrijving draagt: 我(wǒ)买(mǎi)了(le)两(liǎng)本(běn)书(shū), ik heb twee boeken gekocht. Aan het zinseinde markeert het een nieuwe situatie, een verandering ten opzichte van de vorige toestand: 下雨(xiàyǔ)了(le), het regent nu; 我(wǒ)饿(è)了(le), ik heb nu honger; 他(tā)不(bú)去(qù)了(le), hij gaat niet meer. Die tweede soort heeft vaak niets met het verleden te maken. En veel verleden dingen hebben geen 了(le): gewoontes, beschrijvingen en vooral de ontkenning, die 没(méi) neemt en 了(le) weglaat — 我(wǒ)没(méi)买(mǎi), ik heb het niet gekocht. En zoek in 了(le) niet het verschil tussen „at” en „heeft gegeten”: het Chinees maakt dat niet.

De twee soorten le

Waarom heb ik een maatwoord tussen getal en zelfstandig naamwoord nodig?

Omdat het Chinees een zelfstandig naamwoord niet rechtstreeks telt: tussen getal en zelfstandig naamwoord staat een woord dat de soort van het getelde noemt, vergelijkbaar met het Nederlandse „drie stukken zeep” of „twee vellen papier”, alleen doet het Chinees het altijd. 三(sān)本(běn)书(shū) zijn drie boeken, 一(yì)张(zhāng)纸(zhǐ) een vel papier, 一(yì)条(tiáo)河(hé) een rivier. Als je niet weet welk, is 个(ge) de veilige keuze: het past bij heel veel. Hetzelfde maatwoord staat ook na 这(zhè) en 那(nà): 这(zhè)本(běn)书(shū), dit boek.

Maatwoorden tussen getal en zelfstandig naamwoord

Hoe zeg je ja en nee in het Chinees?

Er is geen enkel woord voor. Je antwoordt door het werkwoord van de vraag te herhalen, bevestigend of ontkennend: 你(nǐ)去(qù)吗(ma)? — 去(qù)。 (ja) of 不(bú)去(qù)。 (nee). Dat geldt voor elke vraag met 吗(ma) en voor de vraag met werkwoord en zijn ontkenning: 你(nǐ)去(qù)不(bu)去(qù)? Een kort 对(duì), „juist”, bevestigt een bewering. Dat is korter dan het klinkt, en volkomen beleefd.

Vragen met ma

Waarom heb ik hěn nodig om „ik ben blij” te zeggen?

Omdat een Chinees bijvoeglijk naamwoord zonder iets ervoor klinkt als een vergelijking, alsof er iets tegenover staat: 我(wǒ)高兴(gāoxìng) klinkt als „ik ben blij, in tegenstelling tot de anderen”. De 很(hěn) maakt de zin rond en betekent hier nauwelijks „zeer”. Het bijvoeglijk naamwoord draagt het „zijn” zelf in zich, dus er staat geen 是(shì) voor: 我(wǒ)很(hěn)高兴(gāoxìng). Echt „zeer” zeg je met 非常(fēicháng) of 特别(tèbié), of je benadrukt 很(hěn).

Bijvoeglijke naamwoorden met hěn en zonder shì

Wat is het verschil tussen bù en méi?

不(bù) ontkent wat is, wat zal zijn en wat men niet wil: 我(wǒ)不(bú)去(qù), ik ga niet, ik wil niet gaan. 没(méi) ontkent dat iets is gebeurd of dat men iets heeft: 我(wǒ)没(méi)去(qù), ik ben niet gegaan; 我(wǒ)没(méi)有(yǒu)钱(qián), ik heb geen geld. Met 没(méi) verdwijnt 了(le). De vuistregel: 不(bù) voor houding en toekomst, 没(méi) voor het verleden en hebben.

Twee woorden voor twee soorten nee

Waarom staan tijd en plaats voor het werkwoord?

Omdat de Chinese zin eerst het toneel opbouwt en dan de handeling toont: wie, wanneer, waar, dan het werkwoord en wat ermee gebeurt. 我(wǒ)明天(míngtiān)在(zài)家(jiā)吃饭(chīfàn), letterlijk „ik morgen thuis eet”. Het Nederlands zet tijd en plaats na het werkwoord of aan het begin van de zin; het Chinees heeft daarvoor een vaste volgorde, en ze is makkelijk te onthouden.

Woordvolgorde: wie, wanneer, waar, wat

Waarom zijn er drie verschillende woorden die de worden uitgesproken?

Omdat ze drie verschillende taken hebben en het schrift ze scheidt. 的(de) staat voor een zelfstandig naamwoord en verbindt de beschrijving ermee: 我(wǒ)的(de)书(shū). 地(de) staat voor een werkwoord en zegt hoe iets gebeurt: 慢慢(mànmàn)地(de)走(zǒu). 得(de) staat achter een werkwoord en zegt hoe goed of hoe sterk: 说(shuō)得(de)好(hǎo). Gesproken klinken ze gelijk; zoals bij „word” en „wordt” beslist de grammatica welke je schrijft.

De drie partikels die de worden uitgesproken

Wat zijn aanvullingen, en waarom hebben werkwoorden ze nodig?

Een aanvulling hangt aan een werkwoord en zegt hoe het afliep: 看(kàn) betekent bekijken, 看懂(kàndǒng) bekijken en begrijpen, 看见(kànjiàn) bekijken en zien. Het Nederlands draagt dat resultaat vaak in een eigen werkwoord („vinden” in plaats van „zoeken”, „horen” in plaats van „luisteren”); het Chinees hangt het eraan. Het werkwoord alleen zegt alleen dat iets is geprobeerd, de aanvulling dat het gelukt is. Daarom heet „ik heb het niet verstaan” 我(wǒ)没(méi)听懂(tīngdǒng).

Werkwoord plus resultaat

Waar dient de zin met bǎ voor?

Met 把(bǎ) zet men het object voor het werkwoord om te zeggen wat ermee gebeurt: 我(wǒ)把(bǎ)书(shū)放(fàng)在(zài)桌子(zhuōzi)上(shàng), ik leg het boek op de tafel. Het object moet bekend zijn, en het werkwoord heeft een resultaat, een plaats of een richting nodig erachter. Daar staat in het Nederlands geen vaste vorm tegenover; de vertaling hangt van het werkwoord af.

De constructie met bǎ

Hoe stel ik in het Chinees een vraag?

Op drie manieren, en geen verschuift woorden. Je hangt 吗(ma) aan een bewering: 你(nǐ)好(hǎo)吗(ma)?. Je zet een vraagwoord op de plaats van het antwoord: 你(nǐ)去(qù)哪儿(nǎr)?, letterlijk „jij gaat waarheen”. Of je biedt werkwoord en ontkenning aan: 你(nǐ)去(qù)不(bu)去(qù)? Anders dan in het Nederlands verandert de woordvolgorde niet.

Vragen naar wie, wat, waar, wanneer, hoe en waarom

Heeft het Chinees meervoud en lidwoorden?

Geen lidwoord, en bijna geen meervoud. 书(shū) betekent „boek”, „het boek”, „boeken” en „de boeken”, al naar de context. Alleen bij personen is er de uitgang 们(men): 我们(wǒmen) (wij), 朋友们(péngyoumen) (vrienden). Met een getal is geen meervoud nodig: 三(sān)本(běn)书(shū). Dat iets bekend of onbekend is, toont vaak de plaats in de zin of een aanwijzend woord.

Meervoud van voornaamwoorden en groepen personen

Waarom zijn er meerdere woorden voor „kunnen”?

Omdat het Chinees onderscheidt wat het Nederlands in één woord samenvat. 会(huì) is een geleerde vaardigheid: 我(wǒ)会(huì)游泳(yóuyǒng), ik kan zwemmen. 能(néng) is vermogen of mogelijkheid op het moment: 我(wǒ)今天(jīntiān)能(néng)来(lái), ik kan vandaag komen. 可以(kěyǐ) is toestemming: 这儿(zhèr)可以(kěyǐ)坐(zuò)吗(ma)?, mag je hier zitten?

Vermogen, mogelijkheid en toestemming

Woorden en dagelijks leven

Welke woorden eerst, hoe je groet en mensen aanspreekt en wat je met gezegden doet.

Waarom zegt men niet steeds nǐhǎo?

Omdat 你好(nǐhǎo) bij de eerste ontmoeting of tegenover vreemden goed werkt, maar onder bekenden wat stijf klinkt. Vrienden vragen eerder wat hen op dat moment bezighoudt — 吃(chī)了(le)吗(ma)?, „al gegeten?” — of noemen gewoon de naam. Tegenover ouderen, klanten en leraren neemt men het beleefde 您好(nínhǎo). Het Nederlands doet het vergelijkbaar: „goedendag” zeg je als je elkaar niet kent.

Aanspreekvormen

Waarom bedanken goede vrienden elkaar niet altijd?

Omdat een formeel bedanken onder goede vrienden en in de familie afstand kan scheppen, alsof de ander een gast is. Men toont de nabijheid door het verzoek kort te houden en de gunst aan te nemen zonder grote woorden. Een verzoek kun je zachter maken, bijvoorbeeld met 一下(yíxià): 帮(bāng)我(wǒ)一下(yíxià), help me even. Bedanken blijft goed en gebruikelijk, alleen niet bij elke kleinigheid.

Beleefde verzoeken en verzachters

Hoe spreek ik mensen aan?

Met de familienaam en de titel of functie, niet met de voornaam: 王(Wáng)老师(lǎoshī) voor lerares Wang, 李(Lǐ)经理(jīnglǐ) voor manager Li. Het beleefde „u” is 您(nín), tegenover ouderen, klanten en leidinggevenden. Oudere mensen noemt men vaak met verwantschapswoorden: 阿姨(āyí) en 叔叔(shūshu), zonder dat je verwant bent. Onder leeftijdsgenoten volstaat de naam.

Aanspreekvormen

Waarom antwoordt men op een compliment met nǎli nǎli?

Omdat bescheidenheid bij beleefdheid hoort: lof wordt niet aangenomen, maar afgeweerd. 哪里哪里(nǎlinǎli) betekent letterlijk „waar, waar?” en bedoelt „welnee”. Een gewoon „dank je” is tegenwoordig ook gebruikelijk, vooral onder jongeren. Belangrijk is niet gewoon in te stemmen: dat klinkt alsof je jezelf zo goed vindt als de ander zegt.

Lof afwijzen

Welke Chinese woorden moet ik het eerst leren?

De veelvoorkomende, die je elke dag nodig hebt: groeten, getallen, tijd, familie, eten, plaatsen. Leer ze in kleine groepen, met zin en toon, en herhaal ze voordat je nieuwe erbij neemt. De woordenlijsten van deze website zijn geordend naar onderwerp en naar niveau, zodat je kunt beginnen bij wat je het dringendst nodig hebt.

De woordenlijsten

Zijn er Nederlandse woorden in het Chinees?

Verhoudingsgewijs weinig, en dat maakt de Chinese woordenschat in het begin lastig. Enkele zijn op de klank overgenomen — 咖啡(kāfēi), koffie; 沙发(shāfā), sofa; 巧克力(qiǎokèlì), chocolade —, maar het Chinees vertaalt een nieuw idee liever naar zijn zin, met tekens die het al heeft. Een computer is 电脑(diànnǎo), een „elektrisch brein”; een mobiele telefoon is 手机(shǒujī), een „handmachine”; een koelkast is 冰箱(bīngxiāng), een „ijsdoos”; een film is 电影(diànyǐng), een „elektrische schaduw”. Dat is ook het goede nieuws: als je enkele honderden tekens kent, leggen nieuwe woorden zichzelf vaak uit, en 电(diàn), elektriciteit, keert terug in 电话(diànhuà), telefoon, en 电视(diànshì), televisie. Namen van vreemde plaatsen schrijft men bijna altijd op de klank, zoals in 伦敦(Lúndūn), Londen, en persoonsnamen eveneens, met tekens die op klank en, als het kan, op een aangename betekenis gekozen zijn.

De woordenlijsten

Hoe onderscheid ik bij het horen tā voor „hij” en tā voor „zij”?

Dat kun je niet, en niemand kan het: 他(tā), hij, 她(tā), zij, en 它(tā), het, zijn bij het spreken één enkel woord, en het verschil bestaat alleen in het schrift. In het gesprek maakt de context duidelijk wie bedoeld wordt, zoals in het Nederlands het onderwerp wegvalt als men weet over wie het gaat. Bij het spreken is dat een voordeel: één woord in plaats van drie. Bij het luisteren telt het alleen als een verhaal twee personen heeft, en dan gebruiken Chineessprekenden eerder namen.

Waarom zijn er twee woorden voor „twee”?

二(èr) is de twee bij het tellen en in getallen: een, twee, drie; twaalf; de twee in een telefoonnummer. 两(liǎng) is de twee voor een maatwoord, als je iets telt: 两(liǎng)本(běn)书(shū), twee boeken, nooit èr běn shū. Het Nederlands heeft daarvoor maar één woord, dus je moet onthouden waar welk staat: tellen en getallen 二(èr), hoeveelheid voor maatwoord 两(liǎng).

De twee bij het tellen en de twee van een hoeveelheid

Wat zijn chengyu, en moet ik ze gebruiken?

Chengyu, 成语(chéngyǔ), zijn vaste uitdrukkingen, bijna allemaal van vier tekens, veel uit klassieke teksten of oude verhalen, die een hele gedachte in een kleine ruimte onderbrengen: 一举两得(yìjǔliǎngdé), „een zet, twee winsten”, sterk vergelijkbaar met „twee vliegen in één klap”; 入乡随俗(rùxiāngsuísú), „als je een dorp betreedt, volg zijn gewoonten”, sterk vergelijkbaar met „andere landen, andere zeden”. Ze bewaren de grammatica van het klassieke Chinees, niet die van de moderne taal, daarom leert men ze als geheel. Ze komen veel voor in schrift, toespraken en nieuws, en ontwikkelde mensen gebruiken er enkele ook bij het spreken. Voor lerenden geldt: begrijpen komt eerst. Je zult ze lang tegenkomen voordat je ze zelf nodig hebt, en een chengyu in het verkeerde register of een beetje fout klinkt vreemder dan een eenvoudig woord. Leer de gangbare als woorden en gebruik er een wanneer je hebt gehoord hoe men het gebruikt.

Deze website

Waar het materiaal vandaan komt, voor wie het is en wat het niet is.

Kan ik deze website zonder voorkennis gebruiken?

Ja. De grammatica begint met het pinyin en de vier tonen, elke uitleg staat in het Nederlands, elk Chinees woord in elke zin draagt zijn pinyin, en elk onderwerp zegt bij welk niveau het hoort — je kunt dus op niveau 1 blijven tot het zit, en naar het volgende gaan wanneer je zover bent. Je hoeft geen enkel teken te kennen om te beginnen.

De grammatica, niveau voor niveau

Waarom onderwijst deze website de standaard van het vasteland?

Omdat je een standaard moet kiezen, zodat pinyin, tekens en woordenschat bij elkaar passen, en het Putonghua in vereenvoudigde tekens, met pinyin geschreven, de standaard van het vasteland is en de meest aan lerenden elders overgebrachte. Het zegt niets over of een standaard beter is dan een andere. Als je je Chinees in Taiwan wilt gebruiken, geldt bijna alles hier nog steeds: de grammatica is dezelfde, de meeste woorden zijn dezelfde, en de verschillen zitten vooral in de tekenset, in een deel van de woordenschat en in enkele uitspraken, die je het best leert waar je ze gebruikt.

De grammatica, niveau voor niveau

Waar komt het materiaal van deze website vandaan?

Elke uitleg, elke voorbeeldzin, elke woordenlijst en elke oefening is voor deze website geschreven. Niets komt uit een leerboek, een grammatica, een woordenboek, een kaartenset of een andere leerwebsite — zelfs geen woordenlijst naar niveau, want selectie en ordening van een lijst zijn beschermd, ook al zijn de afzonderlijke woorden dat niet. Daarom zijn ook de niveaus van de woorden en van de grammatica hier de eigen inschatting van dit project, en ze zeggen dat.

Bereidt deze website me voor op een Chinees examen?

Nee, en dat is een zakelijke vaststelling en geen bescheidenheid. De website heeft geen band met een instantie die examens afneemt of beoordeelt, heeft hun woordenlijsten niet gebruikt, volgt hun programma's niet en wil niemands resultaat voorspellen. Haar niveaus volgen een nummering die lerenden meestal gebruiken, en elke indeling is de eigen inschatting van dit project. Ze legt uit, geeft voorbeelden en stelt vragen. Wat je hier oefent, helpt bij elk examen, omdat het dezelfde taal is; een diploma geeft echter een exameninstantie af, niet deze website.