Số, giờ và ngày tháng trong tiếng Nhật
Số tiếng Nhật hoàn toàn đều đặn, miễn là không lẫn vào hai thói quen của tiếng Việt. Các chữ số nhóm theo bốn chứ không theo ba, nên mười nghìn là một từ riêng và một triệu là một trăm lần mười nghìn. Và các âm bị gấp đôi nơi một số gặp thứ nó đếm – hàng trăm, giờ, phút, ngày. Cả hai điều đều không đòi nhiều thời gian. Cái khó là một con số cần đến nhanh hơn mọi thứ ở quầy thanh toán, ở sân ga và qua điện thoại, tức là đúng lúc thói quen cũ đến trước.
Mọi thứ ở đây được tính ra, không phải gõ tay
Mọi con số được viết thành chữ trên trang này đều được tạo từ một quy tắc khi trang được dựng, và cùng quy tắc đó đặt ra các bài tập bên dưới. Một bảng một trăm con số gõ tay sẽ là một trăm cơ hội cho một lỗi không ai tìm ra. Mọi thứ được đối chiếu với một phiên bản thứ hai viết độc lập – ở mỗi số đến 2000, mỗi phút trong ngày, mỗi ngày trong năm và mỗi số tiền đến 200 000 yên.
22 chỗ mà chính ngôn ngữ của bạn gây vướng
Trang được sắp xếp theo những chỗ này chứ không theo các loại số: ai đã đến được đây thì đều đếm được đến hai mươi.
Mười nghìn là một đơn vị riêng
Tiếng Việt nhóm các chữ số theo ba và đặt tên cho mỗi bậc nghìn: nghìn, triệu, tỷ; mười nghìn đơn giản là “mười nghìn”. Tiếng Nhật nhóm theo bốn, và bậc sau 千, nghìn, có tên riêng: 万, mười nghìn. Vì thế 10 000 là 一万, một 万, và không thể xây từ nghìn. Hãy dịch dấu ngăn trong đầu: viết 1 0000, con số tự đọc ra.
Một trăm nghìn là mười lần mười nghìn
Khi đơn vị là 万, mọi thứ đến một trăm triệu đều đếm bằng 万. 100 000 là mười, 十万, và 350 000 là ba mươi lăm, 三十五万. Dịch từng chữ, “một trăm nghìn” rơi vào một con số mà tiếng Nhật không có. Để đọc một con số dài, hãy chia nó theo bốn từ phải sang, không phải theo ba.
Một triệu là một trăm lần mười nghìn
Triệu không có từ riêng: nó là một trăm 万, 百万. Mười triệu là một nghìn 万, 千万. Cả hai quay lại mỗi khi nói đến những số tiền lớn – tiền thuê, lương, giá một chiếc xe – và ở cả hai, triệu của tiếng Việt là thước đo sai.
Một tỷ là mười lần một trăm triệu
Sau 万 đơn vị tiếp theo là 億, một trăm triệu: một và tám số không. Một tỷ là mười 億, 十億. Sau 億 là 兆, một nghìn tỷ. Một con số cho bằng 億 rất dễ bị nhầm một hệ số mười, và trong một bản cân đối kế toán đó không phải lỗi nhỏ.
Trăm không có “một”, nhưng mười nghìn thì có
Ở đây tiếng Việt không giúp: tiếng Việt luôn nói “một trăm”, “một nghìn”, còn tiếng Nhật nói 百 và 千 không có “một”, và cả 十. Trước 万, ngược lại, chữ “một” quay về, như “một triệu”: mười nghìn luôn là 一万, không bao giờ 万 đứng một mình. Với những số tiền lớn người ta còn nghe 一千万 cho mười triệu, nơi chữ “một” loại bỏ mọi nghi ngờ.
Ba trăm đổi âm
Từ chỉ trăm, ひゃく, đổi âm đầu sau số ba: 三百. Đó không phải một ngoại lệ đơn lẻ mà là một thói quen của tiếng Nhật – những âm bị gấp đôi ở chỗ hai từ gặp nhau – và nó quay lại với các phút, với các ngày trong tháng và với hầu hết loại từ. Hãy học các hàng trăm như một dãy chín từ chứ không phải chín phép cộng: chỉ ba, sáu và tám là bất quy tắc, và chính chúng là những số cần nhất ở cửa hàng.
Sáu trăm và tám trăm, với âm đôi
Sáu và tám mất âm tiết cuối trước 百; một chữ っ nhỏ gấp đôi phụ âm theo sau, và ひゃく thành ぴゃく: 六百, 八百. Tiếng Việt không có phụ âm đôi nghe được giữa hai âm tiết, nên っ phải được học như một quãng lặng ngắn ngay trước phụ âm, một hơi bị giữ lại: nó không phải một phụ âm dài hơn mà là một khoảng ngừng. Mọi hàng trăm khác là số cộng ひゃく, kể cả bốn, bảy và chín: 四百, 七百, 九百.
Ba nghìn và tám nghìn
Các hàng nghìn có khuôn riêng, không phải khuôn của hàng trăm: ba cho 三千, tám cho 八千, và sáu vẫn đều, 六千. Hãy học hai dãy cùng nhau – ba, sáu và tám trước trăm và trước nghìn – vì chính ở đó chúng bị lẫn.
Bốn giờ dùng một chữ bốn ngắn
Bốn có các cách đọc よん và し, và trước một số loại từ có cách thứ ba, ngắn: よ. Giờ là một trong số đó, 四時; năm cũng vậy, 四年, và yên, 四円. Với số đơn giản và với phút thì là よん: 四十, 四百, 四分. Trong các tháng, tháng Tư lấy し: 四月. Tiếng Việt cũng có hiện tượng tương tự: “bốn” thành “tư” trong “tháng tư”.
Chín giờ và bảy giờ: một cách đọc khác
Giờ lấy cách đọc khác của chín và của bảy: 九時 và 七時, nơi khi đếm thì nói きゅう và なな. Các tháng cũng làm vậy – 九月, 七月 – nên một quy tắc bao trùm cả hai. Phút thì không: chín phút là 九分, bảy phút 七分.
Sáng và chiều đứng trước
Tiếng Việt nói “chín giờ sáng”, với buổi trong ngày đứng sau giờ; tiếng Nhật đặt 午前, trước buổi trưa, và 午後, sau buổi trưa, ở phía trước – đơn vị lớn nhất trước, như trong ngày tháng. Khi nói người ta thường bỏ chúng nếu ngữ cảnh đủ, và thời gian biểu, cửa hàng và thông báo đếm hai mươi bốn giờ. Nửa đêm là 午前零時, buổi trưa 正午.
Phút đổi âm
Loại từ chỉ phút, 分, thành ぷん sau một, ba, bốn, sáu, tám và mười: 一分, 三分, 四分, 六分, 八分, 十分. Sau hai, năm, bảy và chín vẫn là ふん. Chú ý chữ viết: 十分, mười phút, được viết hệt như 十分, đủ.
Chữ “kém” đứng cuối
Thứ tự bắt đầu như trong tiếng Việt, với giờ, nhưng chữ “kém” không đứng giữa: 前, trước, khép câu lại. 三時十分前 là ba giờ kém mười, nghĩa đen “mười phút trước ba giờ”. Không ai bắt buộc dùng nó – 二時五十分 vẫn hoàn toàn được – nhưng với năm, mười và mười lăm phút nó rất thông dụng. Và không có từ cho một phần tư: ba giờ mười lăm là 三時十五分; còn rưỡi thì có, 三時半, như “ba giờ rưỡi” trong tiếng Việt.
Tháng Tư, tháng Bảy và tháng Chín
Các tháng không có tên: chúng được đánh số, từ tháng một đến tháng mười hai, với 月 sau số – giống tiếng Việt. Ba tháng đọc số khác với cách đếm thông thường: 四月 (tháng Tư), 七月 (tháng Bảy) và 九月 (tháng Chín). Chín tháng còn lại dùng cách đọc khi đếm.
Mồng một của tháng có tên riêng
Tiếng Việt xử lý mười ngày đầu theo cách riêng với “mùng”: mùng một, mùng hai… mùng mười; tiếng Nhật cũng có tên cổ riêng cho các ngày từ 1 đến 10, 一日, 二日, 三日 và cứ thế đến 十日. 一日 có tồn tại, viết giống hệt, nhưng nghĩa là “một ngày”, một khoảng thời gian. Từ 11 trở đi các ngày được đếm với 日.
Ngày 4 và ngày 8 giống nhau
Hai trong các tên cổ nghe gần như nhau: 四日 là ngày 4, 八日 là ngày 8. Khác biệt là một âm đôi (っ) so với một nguyên âm dài (う). Với tai người nói tiếng Việt cả hai đều mới, vì trong tiếng Việt độ dài của nguyên âm hay phụ âm không phân biệt từ: phải nghe và lặp lại có chủ ý. Khi một ngày quan trọng, hãy lặp lại cùng tháng: 五月八日.
Ngày 20 có tên riêng
Ngoài mười ngày đầu, còn một ngày giữ tên cổ: ngày 20 là 二十日. Các ngày xung quanh thì đều đặn – 十九日, 二十一日 – trừ ngày 14 và 24, lấy tên của ngày 4: 十四日, 二十四日.
Năm, tháng, ngày
Ngày tháng tiếng Nhật đi từ đơn vị lớn đến nhỏ: năm, tháng, ngày. Trong một biểu mẫu, một tấm vé hay một lá thư nó được viết 2024年7月23日, không dấu phẩy hay gạch ngang. Ngày tháng tiếng Việt, với ngày đứng trước và “tháng”, “năm” giữa các phần, phải được lật ngược hoàn toàn: ngày 23 tháng 7 năm 2024 thành 2024, 7, 23.
Bốn yên dùng một chữ bốn ngắn
Một giá là một con số với 円 phía sau, và con số duy nhất đổi âm là bốn: 四円, và vì thế 十四円 và 二十四円. Bốn trăm và bốn nghìn giữ よん: 四百円, 四千円. Và từ này là えん, không có chữ y của cách viết phương Tây.
Người thứ ba trong hàng, không phải số ba
Tiếng Nhật không có đuôi thứ tự như “thứ ba”. 三番 là số ba, một nhãn – trên sân ga, một ngăn tủ, một vé số. 三番目 là người thứ ba trong hàng, đếm từ đâu đó. Cho một chuỗi chính thức – chương thứ ba, cuộc họp thứ ba – người ta đặt 第 trước số: 第三.
Thay cho dấu phẩy, một dấu chấm làm gấp đôi số
Nơi tiếng Việt viết và nói dấu phẩy, tiếng Nhật dùng dấu chấm, như tiếng Anh: 1,5 được viết 1.5. Dấu chấm được đọc 点, và các chữ số sau đó từng chữ một: 3,14 là 三点一四. Dấu chấm hoạt động như một loại từ, nên số đứng trước nó bị gấp đôi: 一点, 八点, 十点. Số không trước dấu chấm thường là 零: 0,5 là 零点五.
Gạch nối trong số điện thoại
Trong tiếng Việt số điện thoại thường được đọc từng chữ số, và tiếng Nhật cũng vậy; mỗi gạch nối được đọc の, trợ từ nối hai danh từ. Số không là ゼロ (hay まる, hình tròn), bốn là よん, bảy là なな và chín là きゅう – những cách đọc ít bị nhầm nhất. Nhiều người kéo dài hai và năm, にい và ごお, để mỗi chữ số dài như nhau.
Các số đến mười nghìn
Mười là 十, và mỗi số đến 99 được xây như một phép cộng: 二十 là hai chục, 二十四 hai chục và bốn. Trước mười, trăm và nghìn không có chữ một, như “trăm” và “nghìn” khi nói nhanh. Ba, sáu và tám đổi âm trước trăm, ba và tám trước nghìn. Bốn, bảy và chín có cách đọc thứ hai – し, しち, く – mà một số loại từ đòi hỏi: 四月, 七時, 九時. Trong một số đơn giản thường dùng よん, なな và きゅう, và bảy là しち cũng đúng.
| Chữ số | Bằng kanji, kèm cách đọc |
|---|---|
| 0 | ゼロ |
| 1 | 一 |
| 2 | 二 |
| 3 | 三 |
| 4 | 四 |
| 5 | 五 |
| 6 | 六 |
| 7 | 七 |
| 8 | 八 |
| 9 | 九 |
| 10 | 十 |
| 11 | 十一 |
| 20 | 二十 |
| 24 | 二十四 |
| 99 | 九十九 |
| 100 | 百 |
| 300 | 三百 |
| 600 | 六百 |
| 800 | 八百 |
| 1 000 | 千 |
| 3 000 | 三千 |
| 6 000 | 六千 |
| 8 000 | 八千 |
| 1 984 | 千九百八十四 |
Đếm từng mười nghìn một
Tiếng Nhật đếm theo bậc bốn chữ số không: 万 là mười nghìn, 億 một trăm triệu, 兆 một nghìn tỷ. Các chữ số vẫn được viết với một khoảng ngăn mỗi ba, nên thói quen hữu ích là nhóm chúng theo bốn trong đầu – cột giữa làm việc đó cho bạn. Và ở đây chữ một quay lại, như “một triệu”: mười nghìn luôn là 一万. Cho mười triệu 一千万 thông dụng như 千万.
| Chữ số | Theo nhóm bốn | Bằng kanji, kèm cách đọc |
|---|---|---|
| 10 000 (mười nghìn) | 1 0000 | 一万 |
| 100 000 (một trăm nghìn) | 10 0000 | 十万 |
| 1 000 000 (một triệu) | 100 0000 | 百万 |
| 10 000 000 (mười triệu) | 1000 0000 | 千万 |
| 100 000 000 (một trăm triệu) | 1 0000 0000 | 一億 |
| 1 000 000 000 (một tỷ) | 10 0000 0000 | 十億 |
| 1 000 000 000 000 (một nghìn tỷ) | 1 0000 0000 0000 | 一兆 |
| 12 345 678 (một số để luyện tập) | 1234 5678 | 千二百三十四万五千六百七十八 |
Thứ nhất, thứ hai, thứ ba
Tiếng Nhật không có thứ tự như “thứ nhất” và “thứ hai”. Vị trí trong hàng là số với 番目 phía sau; vị trí trong một chuỗi chính thức – một chương, một cuộc họp, một kỷ niệm – đặt 第 phía trước. Không cái nào làm đổi cách đọc của số.
| Với chữ số | Trong một hàng | Trong một chuỗi chính thức |
|---|---|---|
| 1番目 | 一番目 | 第一 |
| 2番目 | 二番目 | 第二 |
| 3番目 | 三番目 | 第三 |
| 4番目 | 四番目 | 第四 |
| 5番目 | 五番目 | 第五 |
| 10番目 | 十番目 | 第十 |
| 12番目 | 十二番目 | 第十二 |
Các năm
Một năm dương lịch được nói như một số nguyên với 年 phía sau, như trong tiếng Việt người ta nói “một nghìn chín trăm tám mươi tư”. Chữ bốn trước 年 là よ. Trong văn bản thường năm được viết bằng chữ số; trong văn bản dọc người ta cũng thấy các chữ số kanji từng chữ, 二〇二四年, đọc giống nhau. Các biểu mẫu chính thức thường đòi năm theo niên hiệu Nhật, một lịch riêng không bàn ở đây.
| Năm | Viết | Nói |
|---|---|---|
| 1964 | 1964年 | 千九百六十四年 |
| 1989 | 1989年 | 千九百八十九年 |
| 1999 | 1999年 | 千九百九十九年 |
| 2000 | 2000年 | 二千年 |
| 2004 | 2004年 | 二千四年 |
| 2007 | 2007年 | 二千七年 |
| 2009 | 2009年 | 二千九年 |
| 2010 | 2010年 | 二千十年 |
| 2024 | 2024年 | 二千二十四年 |
Giờ
Giờ mang 時, phút mang 分, và rưỡi là 半, thêm vào giờ vừa qua, như trong tiếng Việt: 三時半 là ba giờ rưỡi. Phần tư thì không có. 午前 và 午後, trước và sau buổi trưa, đứng phía trước. Thời gian biểu, cửa hàng và thông báo đếm hai mươi bốn giờ. Bốn, bảy và chín là ba giờ phải học thuộc: 四時, 七時, 九時.
| Đồng hồ | Nói | Giờ giấc | Cũng nói |
|---|---|---|---|
| 1:00 | 午前一時 | 一時 | — |
| 4:00 | 午前四時 | 四時 | — |
| 7:00 | 午前七時 | 七時 | — |
| 9:00 | 午前九時 | 九時 | — |
| 9:01 | 午前九時一分 | 九時一分 | — |
| 9:03 | 午前九時三分 | 九時三分 | — |
| 9:04 | 午前九時四分 | 九時四分 | — |
| 9:06 | 午前九時六分 | 九時六分 | — |
| 9:08 | 午前九時八分 | 九時八分 | — |
| 9:10 | 午前九時十分 | 九時十分 | — |
| 9:15 | 午前九時十五分 | 九時十五分 | — |
| 9:30 | 午前九時半 | 九時三十分 | — |
| 9:45 | 午前九時四十五分 | 九時四十五分 | 午前十時十五分前 |
| 9:50 | 午前九時五十分 | 九時五十分 | 午前十時十分前 |
| 12:00 | 正午 | 十二時 | — |
| 12:30 | 午後零時半 | 十二時三十分 | — |
| 14:20 | 午後二時二十分 | 十四時二十分 | — |
| 19:55 | 午後七時五十五分 | 十九時五十五分 | 午後八時五分前 |
| 0:00 | 午前零時 | 零時 | — |
Các tháng
Các tháng được đánh số: từ tháng một đến tháng mười hai, với 月. Tháng Tư, tháng Bảy và tháng Chín đọc số theo cách khác.
| Tháng | Bằng kanji, kèm cách đọc |
|---|---|
| tháng một | 一月 |
| tháng hai | 二月 |
| tháng ba | 三月 |
| tháng tư | 四月 |
| tháng năm | 五月 |
| tháng sáu | 六月 |
| tháng bảy | 七月 |
| tháng tám | 八月 |
| tháng chín | 九月 |
| tháng mười | 十月 |
| tháng mười một | 十一月 |
| tháng mười hai | 十二月 |
Các ngày trong tháng
Các ngày từ 1 đến 10 và ngày 20 có tên cổ của tiếng Nhật, và ngày 14 và 24 lấy tên của ngày 4; mọi ngày khác là một số với 日. Ngày 17 và 27 cũng nghe với なな, ngày 19 và 29 với きゅう.
| Ngày | Bằng kanji, kèm cách đọc |
|---|---|
| 1 | 一日 |
| 2 | 二日 |
| 3 | 三日 |
| 4 | 四日 |
| 5 | 五日 |
| 6 | 六日 |
| 7 | 七日 |
| 8 | 八日 |
| 9 | 九日 |
| 10 | 十日 |
| 11 | 十一日 |
| 14 | 十四日 |
| 17 | 十七日 |
| 19 | 十九日 |
| 20 | 二十日 |
| 21 | 二十一日 |
| 24 | 二十四日 |
| 30 | 三十日 |
Ngày tháng
Năm, tháng, ngày – đơn vị lớn trước, và không gì ở giữa: thứ tự tiếng Việt, lật ngược lại.
| Ngày tháng | Viết | Nói |
|---|---|---|
| ngày 23 tháng bảy năm 1984 | 1984年7月23日 | 千九百八十四年七月二十三日 |
| ngày 1 tháng ba năm 2024 | 2024年3月1日 | 二千二十四年三月一日 |
| ngày 4 tháng tư năm 2000 | 2000年4月4日 | 二千年四月四日 |
| ngày 20 tháng mười một năm 1999 | 1999年11月20日 | 千九百九十九年十一月二十日 |
Tiền bạc, số thập phân, số điện thoại
Một giá là một con số với 円; chỉ bốn yên đổi âm. Đồng yên không có xu. Số thập phân được viết bằng dấu chấm chứ không phải dấu phẩy, đọc với 点 và các chữ số theo sau, từng chữ một. Một số điện thoại được đọc từng chữ số, với の cho mỗi gạch nối.
| Viết | Nói |
|---|---|
| 1円 | 一円 |
| 4円 | 四円 |
| 10円 | 十円 |
| 14円 | 十四円 |
| 100円 | 百円 |
| 300円 | 三百円 |
| 450円 | 四百五十円 |
| 600円 | 六百円 |
| 804円 | 八百四円 |
| 1,000円 | 千円 |
| 1,980円 | 千九百八十円 |
| 3,000円 | 三千円 |
| 8,000円 | 八千円 |
| 10,000円 | 一万円 |
| 12,500円 | 一万二千五百円 |
| 1,000,000円 | 百万円 |
| 3.14 | 三点一四 |
| 0.5 | 零点五 |
| 1.5 | 一点五 |
| 2.08 | 二点零八 |
| 03-1234-5678 | ゼロ三の一二三四の五六七八 |
| 090-8765-4321 | ゼロ九ゼロの八七六五の四三二一 |
Tự thử xem
82 bài tập, được tạo từ cùng các quy tắc. Những gì bạn làm sai sẽ quay lại vào ngày mai.