Động từ tiếng Nhật: thể -te và thể phủ định
Cả 146 từ, mỗi từ có dạng từ điển, thể -te, thể phủ định thường, nghĩa tiếng Việt và một câu ví dụ – xếp theo cách tạo thể -te chứ không theo thứ tự chữ cái.
Vì sao xếp như thế này
\nTiếng Nhật chỉ có hai động từ bất quy tắc, và không phải chúng làm người học vấp. Thứ làm người học vấp là thể -te: đuôi của nó đổi âm theo chữ kana cuối của động từ, nên động từ tận cùng bằng -u thành -tte, bằng -mu thành -nde và bằng -ku thành -ite. 146 động từ này không phải 146 trường hợp riêng lẻ. Chúng chia thành sáu nhóm, và ai biết một nhóm thì biết mọi động từ trong nhóm đó. Thể phủ định đứng cạnh thể -te vì một lý do duy nhất: đó là dạng duy nhất cho thấy một động từ tận cùng bằng -iru hoặc -eru có thuộc nhóm thứ nhất hay không.
146 động từ.
〜る→〜て
29 động từHọ dễ nhất và đông nhất. Một động từ đuôi る bỏ chữ る cuối và thêm て: 食べる thành 食べて, 見る thành 見て. Phủ định cũng vậy – bỏ る, thêm ない – và trong động từ không gì khác dịch chuyển. Mọi động từ đuôi る kết thúc bằng -iru hoặc -eru. Điều ngược lại không đúng, và nhóm song sinh giả ở dưới là cái giá phải trả.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 食べる | 食べて | 食べない | ăn | N5 |
朝ご飯を食べてから、学校へ行きます。Sau bữa sáng tôi đi học. | ||||
| 見る | 見て | 見ない | xem, nhìn | N5 |
昨日の夜、家で映画を見ました。Tối qua tôi xem một bộ phim ở nhà. | ||||
| 起きる | 起きて | 起きない | thức dậy, dậy | N5 |
日曜日はいつも遅く起きます。Chủ nhật tôi luôn dậy muộn. | ||||
| 寝る | 寝て | 寝ない | đi ngủ, ngủ | N5 |
明日は早いので、もう寝ます。Mai tôi phải dậy sớm nên tôi đi ngủ đây. Được viết bằng kana giống 練る “nhào, trau chuốt”, là động từ đuôi う: 寝て nhưng 練って. | ||||
| いる | いて | いない | có, ở (người và động vật) | N5 |
弟は今、部屋にいません。Em trai tôi bây giờ không ở trong phòng của nó. Được viết bằng kana. Từ song sinh 要る “cần” là động từ đuôi う: 要らない, không phải いない. | ||||
| 着る | 着て | 着ない | mặc (từ eo trở lên) | N5 |
寒かったので、セーターを着て出かけました。Trời lạnh nên tôi mặc áo len rồi đi ra ngoài. Tiếng Việt cũng chia: “mặc” cho áo, “đi” cho giày, “đội” cho mũ; với giày, tất và quần tiếng Nhật dùng một động từ khác, 履く. | ||||
| 出る | 出て | 出ない | ra, đi ra | N5 |
毎朝8時に家を出ます。Sáng nào tôi cũng ra khỏi nhà lúc tám giờ. Nơi rời đi đi với を: 家を出る. | ||||
| 教える | 教えて | 教えない | dạy, nói cho biết | N5 |
駅までの道を教えてください。Bạn chỉ giúp tôi đường đến nhà ga được không? Cũng nghĩa là “nói cho biết” một thông tin người kia chưa có: một địa chỉ, một số điện thoại, đường đi. | ||||
| 開ける | 開けて | 開けない | mở (cái gì) | N5 |
暑いですね。窓を開けてもいいですか。Nóng nhỉ? Tôi mở cửa sổ được không? | ||||
| 閉める | 閉めて | 閉めない | đóng (cái gì) | N5 |
部屋を出るときは、ドアを閉めてください。Khi ra khỏi phòng, làm ơn đóng cửa lại. | ||||
| 忘れる | 忘れて | 忘れない | quên, để quên (ở đâu đó) | N5 |
傘を電車に忘れてしまいました。Tôi để quên cây dù trên tàu. | ||||
| 借りる | 借りて | 借りない | mượn, vay | N5 |
図書館で本を三冊借りました。Tôi mượn ba cuốn sách ở thư viện. Chiều ngược lại là 貸す “cho mượn”, một động từ đuôi う. | ||||
| 降りる | 降りて | 降りない | xuống (tàu, xe buýt) | N5 |
次の駅で電車を降ります。Tôi xuống tàu ở ga tiếp theo. | ||||
| 浴びる | 浴びて | 浴びない | tắm (vòi sen), tắm trong | N5 |
家に帰って、すぐシャワーを浴びました。Về đến nhà tôi tắm vòi sen ngay. | ||||
| できる | できて | できない | có thể, biết làm | N5 |
兄は料理がまったくできません。Anh trai tôi hoàn toàn không biết nấu ăn. Điều biết làm đi với が, không phải を. | ||||
| 見せる | 見せて | 見せない | cho xem, chỉ cho thấy | N4 |
旅行の写真を見せてください。Làm ơn cho tôi xem những tấm ảnh chuyến đi. | ||||
| 始める | 始めて | 始めない | bắt đầu, khởi đầu (cái gì) | N4 |
時間になりましたので、会議を始めます。Đến giờ rồi nên chúng ta bắt đầu cuộc họp. | ||||
| 決める | 決めて | 決めない | quyết định | N4 |
夏休みの旅行先はもう決めましたか。Bạn đã quyết định đi đâu vào kỳ nghỉ hè chưa? | ||||
| 調べる | 調べて | 調べない | tìm (thông tin), kiểm tra, tra cứu | N4 |
分からない言葉は辞書で調べてください。Hãy tra từ điển những từ bạn không biết. | ||||
| 考える | 考えて | 考えない | nghĩ về, cân nhắc | N4 |
少し考えてから返事をします。Tôi sẽ trả lời bạn sau khi suy nghĩ một chút. | ||||
| 答える | 答えて | 答えない | trả lời, đáp lại | N4 |
先生の質問に答えられませんでした。Tôi không trả lời được câu hỏi của cô giáo. Câu hỏi đi với に: người ta trả lời cho nó. | ||||
| 着替える | 着替えて | 着替えない | thay quần áo | N4 |
汗をかいたので、服を着替えます。Tôi đổ mồ hôi nên tôi đi thay quần áo. | ||||
| 疲れる | 疲れて | 疲れない | mệt, kiệt sức | N4 |
一日中歩いて、とても疲れました。Tôi đi bộ cả ngày và rất mệt. Một sự thay đổi trạng thái: “tôi mệt” là quá khứ, 疲れました, hoặc 疲れています. | ||||
| 落ちる | 落ちて | 落ちない | rơi, ngã | N4 |
机の上からペンが落ちました。Một cây bút rơi khỏi bàn. | ||||
| 信じる | 信じて | 信じない | tin | N3 |
あんな話を、まだ信じているの?Bạn vẫn còn tin một câu chuyện như thế sao? | ||||
| 比べる | 比べて | 比べない | so sánh | N3 |
去年と比べて、今年の夏はずっと暑い。So với năm ngoái, mùa hè này nóng hơn nhiều. | ||||
| 伝える | 伝えて | 伝えない | truyền đạt, nhắn lại | N3 |
田中さんに、会議は3時からだと伝えてください。Làm ơn nhắn anh Tanaka rằng cuộc họp lúc ba giờ. | ||||
| 諦める | 諦めて | 諦めない | từ bỏ, bỏ cuộc | N3 |
何度失敗しても、彼女は夢を諦めなかった。Dù thất bại bao nhiêu lần, cô ấy cũng không từ bỏ giấc mơ của mình. | ||||
| 与える | 与えて | 与えない | gây ra, đem lại | N3 |
その事故は町の経済に大きな影響を与えた。Tai nạn đã gây ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế của làng. | ||||
〜う・〜つ・〜る→〜って
31 động từỞ đây dạng -te thôi là cơ học. Một động từ đuôi う mà dạng từ điển kết thúc bằng う, つ hay る đổi chữ kana ấy thành một chữ っ nhỏ và て: 買う thành 買って, 待つ thành 待って, 作る thành 作って. Chữ っ nhỏ là phụ âm đôi mà tiếng Việt không có giữa hai âm tiết: một nhịp lặng với miệng đã khép cho chữ t, trước khi bật ra. Nói quá ngắn, 切って “cắt” thành 着て “mặc”. Chú ý phủ định của các động từ đuôi う: 買わない, không phải kaanai – một chữ w mà dạng từ điển đã mất quay trở lại.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 買う | 買って | 買わない | mua | N5 |
コンビニで水を買ってきます。Tôi đi cửa hàng tiện lợi một chút để mua nước. Phủ định lấy lại một chữ w: 買わない. | ||||
| 会う | 会って | 会わない | gặp, gặp gỡ | N5 |
駅の前で友達に会いました。Tôi gặp một người bạn trước nhà ga. Người mình gặp đi với に, không phải を. | ||||
| 言う | 言って | 言わない | nói | N5 |
すみません、もう一度言ってください。Xin lỗi, bạn nhắc lại được không? Được viết いう và đọc là yuu. Dạng -te 言って nghe hệt 行って. | ||||
| 歌う | 歌って | 歌わない | hát | N5 |
カラオケで好きな歌を歌いました。Ở karaoke tôi hát những bài mình thích. | ||||
| 洗う | 洗って | 洗わない | rửa | N5 |
食べる前に手を洗ってください。Làm ơn rửa tay trước khi ăn. | ||||
| 使う | 使って | 使わない | dùng, sử dụng | N5 |
このパソコンを使ってもいいですか。Tôi dùng chiếc máy tính này được không? | ||||
| 習う | 習って | 習わない | học (từ một giáo viên), theo lớp | N5 |
子供のころ、水泳を習っていました。Hồi nhỏ tôi học bơi. | ||||
| 手伝う | 手伝って | 手伝わない | giúp | N4 |
引っ越しを手伝ってくれて、ありがとう。Cảm ơn bạn đã giúp tôi chuyển nhà. | ||||
| 思う | 思って | 思わない | nghĩ, cho rằng | N4 |
明日は雨が降ると思います。Tôi nghĩ ngày mai trời sẽ mưa. | ||||
| 払う | 払って | 払わない | trả (tiền) | N4 |
カードで払えますか。Tôi trả bằng thẻ được không? | ||||
| 笑う | 笑って | 笑わない | cười, mỉm cười | N4 |
父の冗談に、家族みんなが笑いました。Cả nhà cười vì câu đùa của bố tôi. | ||||
| 拾う | 拾って | 拾わない | nhặt (từ dưới đất) | N4 |
道で財布を拾って、交番に届けました。Tôi nhặt được một chiếc ví trên đường và đem nộp ở chốt công an. | ||||
| 違う | 違って | 違わない | khác, sai | N4 |
すみません、電話番号が違っていました。Xin lỗi, số điện thoại bị sai rồi. Một động từ ở nơi tiếng Việt dùng tính từ: “khác” là 違う, và “đã sai” là 違っていた. | ||||
| 迷う | 迷って | 迷わない | lạc đường, không quyết định được | N3 |
初めて来た町で、道に迷ってしまった。Tôi bị lạc trong một thành phố mà tôi chưa từng đến. | ||||
| 待つ | 待って | 待たない | chờ | N5 |
ここで少し待ってください。Làm ơn chờ ở đây một lát. Điều được chờ đi với を: バスを待つ. | ||||
| 持つ | 持って | 持たない | cầm, mang, có | N5 |
重そうですね。一つ持ちましょうか。Trông có vẻ nặng. Tôi mang giúp một cái nhé? “Mang theo” là dạng tiếp diễn: 傘を持っています. | ||||
| 立つ | 立って | 立たない | đứng, đứng dậy | N5 |
皆さん、立ってください。Mọi người, xin hãy đứng dậy. | ||||
| 勝つ | 勝って | 勝たない | thắng | N4 |
昨日の試合は3対1で勝ちました。Hôm qua chúng tôi thắng trận ba–một. Đối thủ đi với に: 相手に勝つ. | ||||
| 育つ | 育って | 育たない | lớn lên (được nuôi lớn) | N3 |
私は海の近くの町で育った。Tôi lớn lên ở một ngôi làng gần biển. | ||||
| 打つ | 打って | 打たない | đánh, đập | N3 |
転んで頭を打ってしまった。Tôi ngã và đập đầu. | ||||
| 分かる | 分かって | 分からない | hiểu | N5 |
説明がよく分かりませんでした。Tôi không hiểu rõ lời giải thích. Điều được hiểu đi với が. Thường được viết bằng kana, わかる. | ||||
| 作る | 作って | 作らない | làm, chế tạo | N5 |
母と一緒にケーキを作りました。Tôi làm một cái bánh cùng mẹ. | ||||
| 乗る | 乗って | 乗らない | lên (phương tiện) | N5 |
毎日バスに乗って会社に行きます。Ngày nào tôi cũng đi làm bằng xe buýt. Phương tiện đi với に: người ta lên nó. | ||||
| 終わる | 終わって | 終わらない | kết thúc, xong | N5 |
授業は3時に終わります。Giờ học kết thúc lúc ba giờ. | ||||
| 座る | 座って | 座らない | ngồi | N5 |
どうぞ、こちらに座ってください。Xin mời ngồi ở đây. | ||||
| 送る | 送って | 送らない | gửi, tiễn (người ra đi) | N4 |
写真をメールで送ってください。Làm ơn gửi ảnh cho tôi qua email. | ||||
| 困る | 困って | 困らない | gặp khó khăn, không biết làm sao | N4 |
財布をなくして困っています。Tôi mất ví và không biết phải làm sao. | ||||
| 守る | 守って | 守らない | bảo vệ, giữ (một lời hứa, một quy định) | N3 |
一度した約束は必ず守る。Lời hứa tôi đã hứa, tôi luôn giữ. | ||||
| 残る | 残って | 残らない | còn lại, thừa | N3 |
仕事が終わらなくて、一人で会社に残った。Công việc chưa xong nên tôi ở lại văn phòng một mình. | ||||
| 断る | 断って | 断らない | từ chối, khước từ | N3 |
忙しかったので、誘いを断った。Tôi bận nên đã từ chối lời mời. | ||||
| 祈る | 祈って | 祈らない | cầu nguyện, chúc | N3 |
試験の合格を祈っています。Tôi chúc bạn đỗ kỳ thi. | ||||
〜む・〜ぶ・〜ぬ→〜んで
22 động từBa đuôi, một âm duy nhất. む, ぶ và ぬ đều thành んで: 飲む thành 飲んで, 遊ぶ thành 遊んで. Để ý で chứ không phải て: sau chữ n phần đuôi được hữu thanh hóa. Chỉ một động từ thông dụng kết thúc bằng ぬ, là 死ぬ, nên trên thực tế nhóm này là む và ぶ. Một hệ quả nên biết: 読んで “đọc” và 呼んで “gọi” nghe hệt nhau, và chỉ phần còn lại của câu phân biệt chúng.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 飲む | 飲んで | 飲まない | uống | N5 |
コーヒーを飲んでから出かけます。Tôi uống một ly cà phê trước khi ra ngoài. Cũng cho thuốc, như “uống thuốc” trong tiếng Việt: 薬を飲む. | ||||
| 読む | 読んで | 読まない | đọc | N5 |
電車の中で新聞を読んでいます。Tôi đọc báo trên tàu. | ||||
| 住む | 住んで | 住まない | sống (ở một nơi) | N5 |
姉は大阪に住んでいます。Chị gái tôi sống ở Osaka. Ai đó sống ở đâu thì hầu như luôn nói 住んでいます; 住みます nghĩa là “sẽ đến sống”. | ||||
| 休む | 休んで | 休まない | nghỉ, vắng mặt (ở chỗ làm) | N5 |
熱があるので、今日は会社を休みます。Tôi bị sốt nên hôm nay không đi làm. | ||||
| 頼む | 頼んで | 頼まない | gọi (món), đặt | N4 |
レストランでピザを頼みました。Ở nhà hàng tôi gọi một chiếc pizza. | ||||
| 楽しむ | 楽しんで | 楽しまない | vui chơi, tận hưởng | N4 |
旅行を楽しんでください。Chúc bạn có chuyến đi vui vẻ. | ||||
| 混む | 混んで | 混まない | đông người, chật | N4 |
朝の電車はいつも混んでいます。Tàu buổi sáng lúc nào cũng đông. Một trạng thái, nên hầu như luôn 混んでいる. | ||||
| 進む | 進んで | 進まない | tiến triển, tiến lên | N3 |
工事は予定どおりに進んでいる。Công trình đang tiến triển như dự kiến. | ||||
| 悩む | 悩んで | 悩まない | trăn trở, không quyết định được | N3 |
進学するか就職するか、まだ悩んでいる。Tôi vẫn chưa biết nên học tiếp hay đi tìm việc. | ||||
| 包む | 包んで | 包まない | gói, bọc | N3 |
プレゼントをきれいな紙で包んだ。Tôi gói món quà bằng một tờ giấy đẹp. | ||||
| 盗む | 盗んで | 盗まない | ăn trộm, lấy trộm | N3 |
駅に止めておいた自転車を盗まれた。Chiếc xe đạp tôi để ở nhà ga bị lấy trộm. | ||||
| 遊ぶ | 遊んで | 遊ばない | chơi, đi chơi với bạn bè | N5 |
週末は子供と公園で遊びました。Cuối tuần tôi chơi với các con trong công viên. Không cho thể thao hay nhạc cụ – chúng có động từ riêng. Người lớn cũng 遊ぶ: nghĩa là đi chơi cùng nhau cho vui. | ||||
| 呼ぶ | 呼んで | 呼ばない | gọi | N4 |
タクシーを呼んでもらえますか。Bạn gọi giúp tôi một chiếc taxi được không? Dạng -te nghe hệt dạng của 読む. | ||||
| 飛ぶ | 飛んで | 飛ばない | bay, nhảy | N5 |
鳥が空を飛んでいます。Những con chim bay trên bầu trời. Khoảng không nơi người ta bay đi với を, như con đường mình đi. | ||||
| 並ぶ | 並んで | 並ばない | xếp hàng, đứng thành hàng | N4 |
人気の店なので、一時間並びました。Chỗ đó rất đông khách nên chúng tôi xếp hàng một tiếng. | ||||
| 運ぶ | 運んで | 運ばない | mang, chở | N4 |
この箱を二階に運んでください。Làm ơn mang cái hộp này lên tầng trên. | ||||
| 選ぶ | 選んで | 選ばない | chọn | N4 |
好きな色を選んでください。Hãy chọn màu bạn thích. | ||||
| 喜ぶ | 喜んで | 喜ばない | vui mừng | N4 |
母は誕生日のプレゼントをとても喜んでくれました。Mẹ tôi rất vui với món quà sinh nhật. | ||||
| 学ぶ | 学んで | 学ばない | học, học hỏi | N3 |
留学して、多くのことを学んだ。Du học đã dạy tôi nhiều điều. | ||||
| 結ぶ | 結んで | 結ばない | buộc, nối | N3 |
走る前に、靴のひもをしっかり結んだ。Trước khi chạy, tôi buộc chặt dây giày. | ||||
| 浮かぶ | 浮かんで | 浮かばない | nổi, chợt nảy ra | N3 |
散歩をしていたら、いいアイデアが浮かんだ。Lúc đang đi dạo, tôi chợt nảy ra một ý hay. | ||||
| 死ぬ | 死んで | 死なない | chết | N4 |
長く飼っていた犬が、去年死んでしまいました。Con chó chúng tôi nuôi nhiều năm đã chết năm ngoái. Động từ thông dụng duy nhất đuôi ぬ. Khi nói về một người, phép lịch sự đòi dùng 亡くなる thay thế. | ||||
〜く→〜いて
19 động từく thành いて: 書く thành 書いて, 聞く thành 聞いて. Chữ k rụng và để lại nguyên âm của nó. Một nhóm lớn và đều, chỉ có một ngoại lệ nổi tiếng: 行く thành 行って, và nó nằm trong các động từ riêng ở cuối trang.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 書く | 書いて | 書かない | viết | N5 |
ここに名前を書いてください。Xin hãy viết tên bạn ở đây. | ||||
| 聞く | 聞いて | 聞かない | nghe, lắng nghe, hỏi | N5 |
毎晩、音楽を聞いてから寝ます。Tối nào tôi cũng nghe nhạc trước khi ngủ. Cũng là “hỏi”: 先生に聞く, hỏi thầy giáo. | ||||
| 歩く | 歩いて | 歩かない | đi bộ | N5 |
いい天気なので、駅まで歩いて行きましょう。Trời đẹp nên chúng ta đi bộ đến nhà ga. | ||||
| 働く | 働いて | 働かない | làm việc | N5 |
父は銀行で働いています。Bố tôi làm việc ở ngân hàng. Nơi làm việc đi với で: là nơi hoạt động diễn ra. | ||||
| 履く | 履いて | 履かない | đi, mang (giày, quần) | N5 |
靴を履いたまま入らないでください。Xin đừng đi giày vào trong. Mọi thứ từ eo trở xuống: giày, tất, quần, váy. Từ eo trở lên, 着る. | ||||
| 引く | 引いて | 引かない | kéo, bị (cảm) | N5 |
風邪を引いて、学校を休みました。Tôi bị cảm nên không đi học. | ||||
| 置く | 置いて | 置かない | đặt, để | N4 |
鍵はテーブルの上に置いてあります。Chìa khóa được đặt trên bàn. Sau dạng -te nghĩa là “làm trước”: 買っておく, mua trước. | ||||
| 着く | 着いて | 着かない | đến nơi | N4 |
空港に着いたら、電話してください。Khi bạn đến sân bay, làm ơn gọi cho tôi. Cùng chữ kanji với 着る “mặc”, nhưng là động từ khác và nhóm khác. | ||||
| 泣く | 泣いて | 泣かない | khóc | N4 |
映画の最後で泣いてしまいました。Tôi khóc ở cuối bộ phim. | ||||
| 弾く | 弾いて | 弾かない | chơi (nhạc cụ dây hay phím) | N4 |
妹は毎日ピアノを弾いています。Em gái tôi chơi piano mỗi ngày. Nghe giống 引く “kéo”. Nhạc cụ hơi là 吹く. | ||||
| 焼く | 焼いて | 焼かない | nướng, quay, cháy | N4 |
庭で肉を焼いて食べました。Chúng tôi nướng thịt trong vườn rồi ăn. | ||||
| 動く | 動いて | 動かない | chuyển động, hoạt động (máy) | N4 |
パソコンが急に動かなくなりました。Máy tính bỗng ngừng hoạt động. | ||||
| 吹く | 吹いて | 吹かない | thổi (gió), chơi (nhạc cụ hơi) | N4 |
今日は朝から強い風が吹いています。Từ sáng nay có gió mạnh thổi. | ||||
| 磨く | 磨いて | 磨かない | đánh (răng), mài | N4 |
寝る前に歯を磨きます。Tôi đánh răng trước khi đi ngủ. | ||||
| 驚く | 驚いて | 驚かない | ngạc nhiên | N3 |
彼女が結婚すると聞いて、驚いた。Tôi ngạc nhiên khi nghe tin cô ấy sắp cưới. | ||||
| 乾く | 乾いて | 乾かない | khô, ráo | N3 |
しばらく雨が降っていないので、庭の土が乾いている。Lâu rồi không mưa nên đất trong vườn khô. “Tôi khát” là のどが渇いた: cùng một âm, chữ kanji khác. | ||||
| 届く | 届いて | 届かない | đến, đạt tới | N3 |
昨日注文した本が、もう届いた。Cuốn sách tôi đặt hôm qua đã đến rồi. | ||||
| 叩く | 叩いて | 叩かない | gõ, đập, gõ cửa | N3 |
誰かがドアを叩いている。Có người đang gõ cửa. | ||||
| いただく | いただいて | いただかない | nhận (khiêm nhường), ăn (khiêm nhường) | N4 |
先生から手紙をいただきました。Tôi nhận được một lá thư của thầy giáo. Động từ khiêm nhường để nhận từ người bề trên – và いただきます được nói trước bữa ăn. | ||||
〜ぐ→〜いで
7 động từNgười anh em hữu thanh của nhóm trước. ぐ thành いで: 泳ぐ thành 泳いで. Ai biết 書いて thì cũng biết nhóm này – chữ g rụng theo cùng cách và để lại tính hữu thanh cho phần đuôi. Đây là một nhóm nhỏ, và là nhóm duy nhất ngoài んで mà dạng -te kết thúc bằng で.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 泳ぐ | 泳いで | 泳がない | bơi | N5 |
夏は毎週プールで泳いでいます。Mùa hè tuần nào tôi cũng bơi ở hồ bơi. | ||||
| 脱ぐ | 脱いで | 脱がない | cởi (quần áo, giày) | N4 |
ここで靴を脱いでください。Xin hãy cởi giày ở đây. Một động từ duy nhất để cởi bất cứ thứ gì, trong khi mặc đòi 着る, 履く hoặc かぶる. | ||||
| 急ぐ | 急いで | 急がない | vội vã, khẩn trương | N4 |
時間がないので、急いでください。Không còn thời gian nên xin hãy nhanh lên. Dạng -te đứng một mình hoạt động như trạng từ: 急いで食べる, ăn vội. | ||||
| 騒ぐ | 騒いで | 騒がない | làm ồn, làm náo loạn | N4 |
図書館の中で騒がないでください。Xin đừng làm ồn trong thư viện. | ||||
| 稼ぐ | 稼いで | 稼がない | kiếm (tiền) | N3 |
学費を稼ぐために、アルバイトをしている。Tôi làm thêm để kiếm tiền học phí. | ||||
| 防ぐ | 防いで | 防がない | ngăn ngừa, phòng tránh | N3 |
こまめに手を洗えば、風邪はかなり防げる。Rửa tay thường xuyên giúp tránh được khá nhiều cơn cảm. | ||||
| つなぐ | つないで | つながない | nối, nắm tay | N3 |
子供と手をつないで道を渡った。Tôi qua đường tay trong tay với con trai. Thường được viết bằng kana. | ||||
〜す→〜して
16 động từす thành して: 話す thành 話して. Trong mọi họ động từ đuôi う đây là nhóm dễ nhất, vì dạng -te đơn giản là gốc của ます cộng て – 話します, 話して – như với động từ đuôi る, và không âm nào đổi. Phủ định giữ chữ s: 話さない.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 話す | 話して | 話さない | nói chuyện | N5 |
日本語でゆっくり話してください。Xin hãy nói tiếng Nhật chậm thôi. Một ngôn ngữ đi với で: người ta nói bằng nó, không phải như “nói tiếng Nhật” của tiếng Việt, nơi ngôn ngữ là tân ngữ. | ||||
| 貸す | 貸して | 貸さない | cho mượn | N5 |
ペンを貸してくれませんか。Bạn cho tôi mượn một cây bút được không? | ||||
| 消す | 消して | 消さない | tắt, xóa | N5 |
テレビを消してもいいですか。Tôi tắt tivi được không? | ||||
| 出す | 出して | 出さない | đưa ra, nộp, gửi | N5 |
明日までにレポートを出してください。Xin hãy nộp báo cáo trước ngày mai. Cùng chữ kanji với động từ đuôi る 出る “ra”: 出して nhưng 出て. | ||||
| 押す | 押して | 押さない | đẩy, bấm | N5 |
このボタンを押してください。Xin hãy bấm nút này. | ||||
| 返す | 返して | 返さない | trả lại | N4 |
借りた本を図書館に返しました。Tôi trả lại thư viện những cuốn sách đã mượn. | ||||
| 探す | 探して | 探さない | tìm | N4 |
さっきから眼鏡を探しています。Tôi tìm kính của mình đã một lúc rồi. | ||||
| 渡す | 渡して | 渡さない | đưa, chuyển | N4 |
この書類を課長に渡してください。Xin hãy đưa những tài liệu này cho trưởng phòng. | ||||
| 直す | 直して | 直さない | sửa, chỉnh | N4 |
壊れた椅子を自分で直しました。Tôi tự sửa chiếc ghế hỏng. | ||||
| 落とす | 落として | 落とさない | làm rơi, đánh mất | N4 |
スマホを落として、画面が割れてしまいました。Tôi làm rơi điện thoại và vỡ màn hình. | ||||
| 起こす | 起こして | 起こさない | đánh thức (ai), gây ra | N4 |
明日の朝、7時に起こしてください。Ngày mai làm ơn đánh thức tôi lúc bảy giờ. Cặp của 起きる: người ta 起きる chính mình và 起こす người khác. | ||||
| 思い出す | 思い出して | 思い出さない | nhớ lại, nhớ ra | N4 |
この歌を聞くと、高校時代を思い出します。Bài hát này luôn gợi tôi nhớ thời cấp ba. Một từ ghép được chia theo động từ cuối của nó, nên thuộc nhóm của 出す. | ||||
| 増やす | 増やして | 増やさない | tăng (cái gì) | N3 |
健康のために、野菜を食べる量を増やした。Vì sức khỏe, tôi bắt đầu ăn nhiều rau hơn. | ||||
| 冷やす | 冷やして | 冷やさない | làm lạnh | N3 |
ビールを冷蔵庫で冷やしておいた。Tôi để bia làm lạnh trong tủ lạnh. | ||||
| 隠す | 隠して | 隠さない | giấu (cái gì) | N3 |
弟はテストの点数を親に隠していた。Em trai tôi đã giấu bố mẹ tờ điểm kiểm tra. | ||||
| 許す | 許して | 許さない | tha thứ, cho phép | N3 |
うそをついたことを、母はなかなか許してくれなかった。Mẹ tôi mất rất lâu mới tha thứ cho tôi vì đã nói dối. | ||||
Những cặp song sinh giả
13 động từCái bẫy của trang này. Một động từ kết thúc bằng -iru hoặc -eru thường là động từ đuôi る, nên 帰る trông giống 食べる – mà không phải. Nó là động từ đuôi う: 帰って, 帰らない, không bao giờ kaete hay kaenai. Ở dạng từ điển không gì tố cáo chúng; phủ định thì có, và vì thế nó nằm ở cột thứ ba. Cách chữa duy nhất là học chúng như một danh sách, và vài từ đi thành cặp với một động từ đuôi る nghe giống hệt: 切る và 着る, 帰る và 変える, 要る và いる, 練る và 寝る.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| 帰る | 帰って | 帰らない | về nhà, trở về | N5 |
今日は早く帰って休みます。Hôm nay tôi về nhà sớm để nghỉ ngơi. Đừng nhầm với động từ đuôi る 変える “đổi”: 変えて, 変えない. | ||||
| 入る | 入って | 入らない | vào, đi vào trong | N5 |
部屋に入ってもいいですか。Tôi vào phòng được không? Nơi người ta vào đi với に. Tắm bồn là お風呂に入る. | ||||
| 走る | 走って | 走らない | chạy | N5 |
遅れそうだったので、駅まで走りました。Có vẻ tôi sắp muộn nên tôi chạy đến nhà ga. | ||||
| 知る | 知って | 知らない | biết, hay tin | N4 |
この店を知っていますか。Bạn có biết cửa hàng này không? “Tôi biết” là 知っています, nhưng “tôi không biết” là 知りません – không bao giờ 知っていません. | ||||
| 切る | 切って | 切らない | cắt | N5 |
包丁で野菜を切ってください。Xin hãy cắt rau bằng dao làm bếp. Từ song sinh là 着る “mặc”: 切って nhưng 着て, và chỉ chữ っ nhỏ phân biệt chúng. | ||||
| 要る | 要って | 要らない | cần, phải có | N4 |
海外旅行にはパスポートが要ります。Đi du lịch nước ngoài cần có hộ chiếu. Nghe giống いる “có, ở”, là động từ đuôi る: 要らない “không cần”, いない “không có ở đó”. | ||||
| 参る | 参って | 参らない | đi, đến (khiêm nhường) | N3 |
すぐに参りますので、少々お待ちください。Tôi sẽ đến với anh ngay; xin chờ một chút. Động từ khiêm nhường cho việc đi và đến của chính mình, nghe ở cửa hàng và văn phòng. | ||||
| 限る | 限って | 限らない | giới hạn, hạn chế | N3 |
この割引は学生に限ります。Ưu đãi này chỉ dành cho sinh viên. Phủ định là một khuôn mẫu riêng: 〜とは限らない, “không nhất thiết”. | ||||
| 握る | 握って | 握らない | nắm, siết | N3 |
子供が私の手をぎゅっと握った。Đứa bé nắm chặt tay tôi. | ||||
| 減る | 減って | 減らない | giảm, xuống | N3 |
最近、体重が少し減った。Dạo này tôi giảm được một chút cân. Cặp của nó 減らす “giảm bớt” cũng là động từ đuôi う. | ||||
| 滑る | 滑って | 滑らない | trơn, trượt | N3 |
雪の日は道が滑って危ない。Những ngày tuyết con đường trơn và nguy hiểm. | ||||
| しゃべる | しゃべって | しゃべらない | trò chuyện, tán gẫu | N3 |
授業中に友達としゃべっていて、先生に注意された。Tôi đang tán gẫu với bạn trong lớp thì bị thầy giáo nhắc. Khẩu ngữ; thường được viết bằng kana. | ||||
| 蹴る | 蹴って | 蹴らない | đá | N3 |
子供たちが公園でボールを蹴っている。Bọn trẻ đang đá bóng trong công viên. | ||||
Động từ riêng
9 động từTiếng Nhật có rất ít – và với người nói tiếng Việt, vốn quen động từ không chia, điều này gần như là nhẹ nhõm. する và 来る bất quy tắc ở mọi dạng, và 来る đổi nguyên âm mỗi lần: 来て, 来ない. 行く là động từ đuôi く bình thường, trừ ở dạng -te và quá khứ, nơi nó lấy って. ある không có phủ định riêng – đơn giản là ない. Và bốn động từ kính ngữ, いらっしゃる, くださる, なさる và おっしゃる, có dạng -te đều đặn nhưng mất chữ r trước ます: いらっしゃいます, không bao giờ irassharimasu. Mọi động từ làm từ một danh từ cộng する, như 勉強する, chia đúng như する; và 問う là động từ hiếm giữ chữ う của nó trước て.
| Dạng từ điển | Thể -te | Thể phủ định | Tiếng Việt | Trình độ |
|---|---|---|---|---|
| する | して | しない | làm | N5 |
週末は何をしますか。Cuối tuần bạn làm gì? Bất quy tắc, nhưng dạng -te của nó là して giống như của các động từ đuôi す. | ||||
| 勉強する | 勉強して | 勉強しない | học | N5 |
毎晩一時間、日本語を勉強しています。Tối nào tôi cũng học tiếng Nhật một tiếng. Đáng cả trăm từ: bất kỳ danh từ nào cộng する chia đúng như する. | ||||
| 来る | 来て | 来ない | đến | N5 |
明日、友達が家に来ます。Ngày mai có một người bạn đến nhà tôi. Ba dạng, ba nguyên âm: kuru, kite, konai. Chữ kanji giống nhau và furigana làm phần việc. | ||||
| 行く | 行って | 行かない | đi | N5 |
昨日、友達と海に行って泳ぎました。Hôm qua tôi đi biển với bạn bè và chúng tôi bơi. Một động từ đuôi く, nên theo quy tắc sẽ là iite – nhưng nó là 行って. Phủ định 行かない thì đều đặn. | ||||
| ある | あって | ない | có, ở (đồ vật) | N5 |
近くにコンビニはありますか。Gần đây có cửa hàng tiện lợi không? Cho đồ vật và cây cối; người và động vật dùng いる. Phủ định đơn giản là ない – không có aranai. | ||||
| いらっしゃる | いらっしゃって | いらっしゃらない | có, đến, đi (kính ngữ) | N4 |
先生は今、研究室にいらっしゃいます。Thầy giáo bây giờ đang ở trong phòng làm việc. Dạng ます mất chữ r: いらっしゃいます. | ||||
| くださる | くださって | くださらない | cho (tôi, kính ngữ) | N4 |
部長が旅行のお土産をくださいました。Trưởng phòng đã cho chúng tôi vài món quà từ chuyến đi. Dạng ます mất chữ r: くださいます – và mệnh lệnh của nó là ください của mọi lời nhờ. | ||||
| なさる | なさって | なさらない | làm (kính ngữ) | N4 |
どんなスポーツをなさいますか。Ông chơi môn thể thao nào ạ? Dạng ます mất chữ r: なさいます. | ||||
| おっしゃる | おっしゃって | おっしゃらない | nói (kính ngữ) | N4 |
社長がそうおっしゃっていました。Đó là điều ngài chủ tịch công ty đã nói. Dạng ます mất chữ r: おっしゃいます. | ||||
Luyện thể -te và thể phủ định
Một dạng từ điển, hai dạng bạn cần viết. Kanji hay kana đều được, và dấu cách không bị tính là lỗi.