Polish collocations: the noun and its verb

A sentence can be grammatically correct in Polish and still be wrong. A decision is not made but podjęta; an application is not submitted but złożona; you do not pay attention but turn it: zwrócić uwagę. On top of that every verb is a pair: robić zakupy is doing the shopping, zrobić zakupy having done it. Which verb goes with which noun is not a rule but a habit — and habits are learnt in pairs.

robić/zrobić

W sobotę zawsze robimy zakupy na cały tydzień.On Saturdays we always do the shopping for the whole week.

Czy może pan zrobić nam zdjęcie?Could you take a photo of us? (formal, to a man)

Dziś ja robię obiad, a ty zmywasz.Today I’m making lunch, and you’re washing up.

mieć

Masz rację, jutro jest święto.You’re right, tomorrow is a public holiday.

Masz ochotę na lody?Do you fancy an ice cream?

Mam nadzieję, że jutro będzie ładna pogoda.I hope the weather will be nice tomorrow.

brać/wziąć

Rano biorę prysznic i piję kawę.In the morning I have a shower and drink coffee.

Jest późno, weźmy taksówkę.It’s late, let’s take a taxi.

W konkursie wzięło udział trzydzieści osób.Thirty people took part in the competition.

dawać/dać

Daj mi znać, kiedy będziesz na miejscu.Let me know when you get there.

Czy może pani dać jakiś przykład?Could you give an example? (formal, to a woman)

Szef dał mi jeszcze jedną szansę.The boss gave me one more chance.

podejmować/podjąć

Kasia podjęła decyzję: przeprowadza się do Gdańska.Kasia has made a decision: she’s moving to Gdańsk.

Po studiach Piotr podjął pracę w banku.After university Piotr took a job at a bank.

Podejmę jeszcze jedną próbę i zadzwonię do nich jutro.I’ll make one more attempt and ring them tomorrow.

zadawać/zadać

Czy mogę zadać pytanie?May I ask a question?

Nauczycielka zadała nam dużo pracy domowej.The teacher has set us a lot of homework.

składać/złożyć

Wniosek o paszport trzeba złożyć w urzędzie.You have to submit a passport application at the office.

Składamy ci najlepsze życzenia z okazji urodzin!We wish you all the best for your birthday!

Zamówienie można złożyć przez internet.You can place an order online.

zdawać/zdać

Ania zdawała egzamin dwa razy i w końcu zdała.Ania took the exam twice and finally passed.

Nie zdawałem sobie sprawy, że jest tak późno.I didn’t realise it was so late. (a man speaking)

W maju Kasia zdaje maturę.In May Kasia is taking her school-leaving exams.

prowadzić

W drodze powrotnej to ja prowadzę samochód.On the way back I’m driving.

Rodzice Marka prowadzą małą firmę budowlaną.Marek’s parents run a small building firm.

Kto prowadzi dziś rozmowę z klientem?Who is holding the meeting with the client today?

zakładać/założyć

Chciałbym założyć konto w tym banku.I’d like to open an account at this bank. (a man speaking)

Kasia założyła własną firmę dwa lata temu.Kasia started her own company two years ago.

Załóż kurtkę, na dworze jest zimno.Put your jacket on, it’s cold outside.

zwracać/zwrócić

Proszę zwrócić uwagę na godzinę odjazdu.Please note the departure time. (formal)

Sklep zwrócił mi pieniądze za buty.The shop refunded me for the shoes.

tracić/stracić

Nie traćmy czasu, film zaraz się zaczyna.Let’s not waste time, the film is about to start.

Po zamknięciu fabryki wielu ludzi straciło pracę.After the factory closed, many people lost their jobs.

Czekałam godzinę i w końcu straciłam cierpliwość.I waited an hour and finally lost my patience. (a woman speaking)

łapać/złapać

Jeśli się pospieszymy, złapiemy jeszcze autobus.If we hurry, we’ll still catch the bus.

Marek złapał katar na wycieczce w góry.Marek caught a cold on the trip to the mountains.

dotrzymywać/dotrzymać

Piotr zawsze dotrzymuje słowa.Piotr always keeps his word.

Obiecałeś, więc dotrzymaj obietnicy.You promised, so keep your promise.

Firma nie dotrzymała terminu i musiała zapłacić karę.The company missed the deadline and had to pay a penalty.

zawierać/zawrzeć

Umowę zawarliśmy na dwa lata.We signed the contract for two years.

Po długiej rozmowie sąsiedzi zawarli kompromis.After a long talk the neighbours reached a compromise.

Na wakacjach łatwo zawiera się nowe znajomości.On holiday it’s easy to make new friends.

spełniać/spełnić

Ania spełniła swoje marzenie i pojechała do Japonii.Ania fulfilled her dream and went to Japan.

Niestety nie spełnia pan wszystkich warunków.Unfortunately you don’t meet all the conditions. (formal, to a man)

wyrażać/wyrazić

Rodzice muszą wyrazić zgodę na wycieczkę.The parents have to give their consent for the trip.

Każdy może wyrazić swoją opinię.Everyone may express their opinion.

ponosić/ponieść

Koszty naprawy ponosi właściciel mieszkania.The owner of the flat bears the cost of repairs.

Za dzieci na wycieczce odpowiedzialność ponosi nauczyciel.On the trip the teacher is responsible for the children.

odnosić/odnieść

Ich pierwsza płyta odniosła duży sukces.Their first album was a great success.

nawiązywać/nawiązać

Chcielibyśmy nawiązać kontakt z firmą z Poznania.We’d like to get in touch with a company from Poznań.

wyciągać/wyciągnąć

Z tej sytuacji wyciągnąłem ważne wnioski.I drew some important conclusions from that situation. (a man speaking)

płacić/zapłacić

Czy mogę zapłacić kartą?Can I pay by card?

Na targu zwykle płacimy gotówką.At the market we usually pay cash.

Rachunek za prąd trzeba zapłacić do końca miesiąca.The electricity bill has to be paid by the end of the month.

prosić/poprosić

Jeśli czegoś nie wiesz, poproś kolegę o pomoc.If you don’t know something, ask a colleague for help.

Poprosiliśmy kelnera o rachunek.We asked the waiter for the bill.

grać/zagrać

Po szkole chłopcy grają w piłkę na podwórku.After school the boys play football in the yard.

Kasia gra na gitarze od dziesięciu lat.Kasia has been playing the guitar for ten years.

Wieczorem zagramy w karty z sąsiadami.In the evening we’ll play cards with the neighbours.

iść/pójść

Po obiedzie idziemy na spacer do parku.After lunch we’re going for a walk in the park.

Jutro pójdę z mamą na zakupy.Tomorrow I’ll go shopping with Mum.

Jestem zmęczony, idę spać.I’m tired, I’m going to bed. (a man speaking)

zmieniać/zmienić

Najpierw chciała jechać nad morze, ale zmieniła zdanie.At first she wanted to go to the seaside, but she changed her mind.

Marek chce zmienić pracę, bo za dużo dojeżdża.Marek wants to change jobs because his commute is too long.

wydawać/wydać

Wydajemy za dużo pieniędzy na jedzenie na mieście.We spend too much money on eating out.

Kasjerka wydała mi za mało reszty.The cashier gave me too little change.

mówić/powiedzieć

Powiedz mi prawdę, proszę.Tell me the truth, please.

myć/umyć

Umyj zęby i idź do łóżka.Brush your teeth and go to bed.

nakrywać/nakryć

Kasiu, nakryj do stołu, obiad jest gotowy.Kasia, lay the table, lunch is ready.

wynosić/wynieść

Kto dziś wynosi śmieci?Who’s taking the rubbish out today?

nastawiać/nastawić

Nastawiłam budzik na szóstą.I set the alarm for six. (a woman speaking)

Nastaw pranie, zanim wyjdziesz.Put a wash on before you go out.

zapinać/zapiąć

Proszę zapiąć pasy, zaraz startujemy.Please fasten your seat belts, we’re about to take off.

popełniać/popełnić

Popełniłem błąd i bardzo za to przepraszam.I made a mistake and I’m very sorry. (a man speaking)

przyjmować/przyjąć

Z przyjemnością przyjmujemy zaproszenie.We’re delighted to accept the invitation.

zajmować/zająć

Remont kuchni zajmie nam dużo czasu.Doing up the kitchen will take us a lot of time.

jechać/pojechać

W lipcu jedziemy na wakacje nad morze.In July we’re going on holiday to the seaside.

oglądać/obejrzeć

Wieczorem dziadek zawsze ogląda telewizję.In the evening Grandad always watches TV.

słuchać/posłuchać

W autobusie zawsze słucham muzyki.I always listen to music on the bus.

odbierać/odebrać

Dlaczego nie odbierasz telefonu?Why aren’t you answering the phone?

zostawiać/zostawić

Proszę zostawić wiadomość po sygnale.Please leave a message after the tone.

Try it yourself